Talysty kórem deseń, Aqsaıǵa kel!

Jaqynda Batys Qazaqstan obly­synyń Bórli aýda­nyna jolymyz tústi. Aqsaı qalasyndaǵy aýdandyq tarıhı-ólketaný mýzeıine arnaıy at basyn tiredik. Qazynaly Qarashyǵanaǵymen áıgili óńir­diń murajaıy negizinen gaz ben munaıǵa, ekonomıkalyq, tehnıkalyq jetistikterge tolyp, ózge taqyrypqa oryn qal­maǵan shyǵar dep oıla­ǵanbyz. Qatelesippiz.

О́ńirdiń arǵy-bergi tarıhyn tolyq qamtyǵan mýzeıdi aralap kele jatyp, kıiz úı­diń keregesine ilingen myna buıymdarǵa kózimiz tústi. Jyl­qy men túıeniń bas terisi tutas soıylyp, óńdelip, ádipti noqta taǵylyp, erekshe qorjynǵa aınalypty.

Apyrmaı, mynaý – talys qoı! Munyń bir ataýy – baspaq. Biraz jyl buryn qolónershi Tabıǵat dosym jylqynyń bas terisinen bir úlgisin jasaǵany esimde.

«Ertede bir baıdyń úıir-úıir jylqysy bolǵan eken. Bir jy­ly qys qatty bolyp, búkil jylqy qyrylypty. Qu­ryǵyn qolyna ustap qalǵan baı ónerli eken. О́lgen jylqysyn soıyp, óńdep, bas terisinen dorba jasapty. Ol ydys-aıaq salyp qoıýǵa, ustanyń qu­raldaryn saqtaýǵa, kóshi-qon kezinde paıdalanýǵa taptyrmaıtyn qorjynǵa aınalypty. Tapsyrys kóbeıip, sheber jigittiń saýdasy júrip, kóp keshikpeı-aq jut jutqan baılyǵyn qaıta jınap alǵan eken. «Basqa tússe, baspaqshyl» degen sóz osydan qalypty...»

Osy áńgimeni maıyn tamyzyp aıtyp bergen qol­ónershi, Sýretshiler oda­ǵy­nyń múshesi Tabıǵat Qo­jan­baev úlkenderden suras­tyra júrip, talysty qaıtadan qal­pyna kel­tirgen bolatyn. Myna jyl­qynyń basynan jasalǵan talys sol bolyp shyqty. Mýzeı qoryna 2001 jyly qabyldanǵan buıym kel­gen jannyń nazaryn ózine aýdaryp, qazaqtyń ulttyq qol­óneriniń bir tarıhynan habar berip tur.

Bórli tarıhı-ólketaný mý­zeıiniń ekskýrsovody Anıta Hanatqyzy túıe terisinen jasalǵan ekinshi talysty 2013 jyly Nurzııa Opaǵalıqyzy esimdi turǵyn tapsyrǵanyn aı­tady. Bir qyzyǵy, bul talys turmys-tirshilikte qolda­nylǵan, naǵyz jádiger bolyp shyqty. Túıe talystyń ıesi – Zaılaǵalı Qazıev 1921 jyly, al zaıyby Záýrejamal 1924 jyly týǵan adamdar eken. О́ki­nishke qaraı, basqa derek joq.

Batys Qazaqstan oblysy