Qalamgerdiń kózildirigi

Kózildiriktiń kún­nen qorǵaýǵa, oqýǵa, usaq nárseni ulǵaıtyp kórýge arnalǵan túr­le­ri bar. Eýropa elde­rinde kózildirik HIV ǵa­syrdyń basynda keńi­nen tarala bastady. Ol kezde aýqattylar kózil­dirikti qajettilik úshin emes, ózderiniń márte­besin kóterý maq­sa­tynda qoldanǵan. Al alǵashqy kúnnen qor­ǵaı­tyn kózildirikti Qıyr Soltústik pen Azııa­nyń, sonymen qa­tar Amerıkanyń ejel­gi turǵyndary oılap taýypty. Olar ony ja­nýarlardyń súıeginen jasaǵan eken. Al Qy­taı jerinde ejelde kúńgirt kózildirikti Qytaıda sot úkimin oqı­tyndar kıipti. Bul jaza alýshylar men kýágerler sot úki­min oqıtyndardyń kózi­nen olardyń ishki jan-dúnıesin tanyp qoımaý úshin qajet bolǵan desedi.

Áleýmettik jelide kúnnen qor­ǵaıtyn kózil­dirikti alǵash jasaýshylar – eskımos­tar degen de derek kez­desedi. Olar qardan shaǵylysqan polıarlyq kúnniń kózge áserin qandaı da bir jolmen azaıtý úshin kóz aldynda sańylaýlary bar súıek taqtalaryn kıetin bolǵan.

Almatydaǵy sóz zergeri Ǵ.Músirepov­tiń mýzeı-úıiniń qoryn­da jazýshynyń ózi paı­dalanǵan buıym­dary, kitaptary, qol­­jaz­balary, qoıyn ki­tapshalary, kó­zil­dirikteri, t.b. saqtaý­ly. Ár zat ózindik erek­­sheligimen qy­zyq­­ty­rady. Sondaı jádigerdiń biri – ja­zýshynyń kó­zildirigi. Materıaly – shyny, plastık, metall. Kó­zil­dirik biryńǵaı qońyr tústi plastık mate­rıa­lynan jasa­lyp, jaq­taýy men qu­laq­qa iletin tusy temir shú­riptermen beki­til­gen. Kózildiriktiń erek­sheligi sol jaq qu­l­aqqa iletin tusyna «Elektronıka» AS-V. 3849007» estý apparaty ornatylǵan. Qosý, ajyratý tetigi bar. 80-jyldary arnaıy tapsyryspen zaýytta jasalǵan. Jazýshy ómiriniń sońǵy jyldarynda paıdalanǵan. Mýzeı qoryna 2021 jyly jazýshynyń qyzy Gúlnár Ǵabıt­qyzy Músirepova tartý etken. Bul kúnde kó­­zil­dirik Ǵabeń­niń jumys úste­li­ne qoıyl­ǵan.

Rashıda OTAR,

S.Muqanov pen Ǵ.Músirepovtiń ádebı-memorıaldyq mýzeı kesheniniń ǵylymı qyzmetkeri

ALMATY