• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Pikir 28 Maýsym, 2025

Jýrfak sabaqtastyǵy

1120 ret
kórsetildi

Jetinshi synypta oqyp júrgen kezimde anamnyń ápkesi ekeýmiz Almatyǵa kelip, sý jańa kostıým-shalbar satyp aldyq. Naǵashym artynsha jeıde men galstýk ápermek boldy. Men kostıýmdi teledıdardan kúnde kórip júrgen jýrnalıs­ter sııaqty jaǵasyz fýtbolkamen kıgim keletinin aıttym. Biraq sol sátte syrtqy pishinniń jýrnalıst-qalamger bolýǵa esh septigi tımeıtinin oılamappyn.

Kıgen kıim men júris-turys uqsastyǵy – elikteý. Áý basta syrtqy túr-sıpatty bylaı qoıyp, qaǵazǵa kestelegen maqalań men efırden sóılegen sóziń aǵalardan aýmaı tursa, aıyp emes. Biraq ómir boıy «kóshirmelik» qalypta qalyp, ózindik mashyǵyńdy qalyp­tastyra almaı, tilshiliktiń tyrbań tirligińde jalqy erligiń el esinde qalmasa, munan asqan qasiret joq. Basqa mamandyqty bilmeımin, qazaq jýrnalıstıkasyndaǵy urpaq sabaq­tas­tyǵy, órnektep aıtqanda «jýrfak sabaq­tastyǵy» toqsan jyldan asa ýaqyt úzilmeı keledi. Elimizdiń aqparat maıdanynda atoı sal­ǵan aqmyltyq jýrnalısterdiń basym bóligi – «KazGÝ» dep atalatyn Ál-Farabı atyn­daǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń jýrnalıs­tıka fakýltetiniń túlekteri. Qazirgi alty alashqa aty málim myqtylardyń deni qasıetti «Besinshi jataqhananyń» dámin tatqan. Som tulǵasyna qarap boı túzeıtin tulǵa qaıdan bolsa da tabylady, al dara mashyq­ty qalyptastyratyn orta eken. Búgin qarap tursam, tarıhı jýrnalıstıka fakýl­teti qurylǵan 1934 jyldan beri ata-áke-bala býyndy «jýrfak sabaqtastyǵy» atty qasıetti orta qyz-qyz qaınaǵan kórigine sap túzepti.

Ras, qaı mamandyq bolsyn, teorııalyq bilý – basty talap. Dese de, kommýnıkasııasy kún sanap ózgeretin, zamanaýı tehnologııasy saǵat saıyn qubylyp, jalyn ustatpaı typyrshyp turatyn jýrnalıstıkanyń teorııasy mashyq pen tájirıbeden keıin júretinin, tilshiliktiń maıyn ishken áıdik bir aǵanyń bir saǵattyq áńgimesi júz bettik teorııadan da qundy ekenin, «Besinshi jataqhanada» kýrs­tas qyzdardyń qara shaıyn soraptap ishe otyryp sóz arasynda aıtyla salǵan eleýsiz sóz atan túıege júk bolarlyq ıdeıa týdyratynyn, leksııalarda partanyń astymen de, ústimen de ońdy-soldy júıtkip jatatyn hattardyń qysqa da nusqa aqparat taratýdyń san túrli sheberligin boıǵa sińiretinin stýdent kezde bilmedik.

Ýnıversıtettegi sabaq – kúndelikti paryz. Leksııada jazyp, semınarda jaýap berip alǵan baǵanyń bári – sol jaq mıdyń tirligi. Al oń jaq mı «Besinshi jataqhanadaǵy» tórt kýrstyń stýdentterimen tonnyń ishki baýyndaı aralasyp, Tabyldynyń ánimen, zamannyń kúıimen óleń oqyp, áńgime talqylap, ázil-qaljyńyn aıtysa júrip maman bolýǵa da­ıyndalypty.

Jýrfaktaǵy ár ustaz – áriptes. Oqyta júrip syılasady. «Besinshi jataqhananyń» ár turǵyny – tálimger. Úırete júrip úırenedi. Foıede kezdesken ár stýdent – básekeles. Dostasa júrip baq synasady. О́kinishtisi sol, toqsan jyldyq tarıhy bar «jýrfak sabaqtastyǵy» keıingi kezderi úzilip qalǵandaı kórinedi. «Egemen Qazaqstan» gazetine tájirıbeden ótýge stýdentter kóp keledi. Solardyń boıynan ata býynnyń bilimi, áke býynnyń ilimi, aǵa býynnyń biligin baıqaı almaısyń. Olardyń kópshiligi qazaq jýrnalıstıkanyń kóshin bastaǵan keshegi Sherhan Murtaza, Kamal Smaıyl, Seıdahmet Berdiqulovtardy bylaı qoıǵanda, naq qazirgi attan túspegen aǵalardyń da shyǵarmashylyǵymen tanys emes. San qıly keıipkerlerdi qazaqqa tanytqan Janbolat Aýpbaev, tabıǵatqa til bitirgen Saparbaı Parmanqulov, sport jýrnalıstıkasyna jan bitirgen Nesip Júnisbaev bastaǵan júzdegen esimdi tizip shyqsań, betińe jáýteń-jáýteń qaraıdy. Keshegi «Jýrnalıst kásibin ózgertti» degen aıdarmen morgke baryp adam soıǵan, Keńsaıda qabir qazǵan, o dúnıelik bolyp ketken tulǵanyń búkil kitabyn oqyp shyǵyp, arýaqtardan retrospektıvalyq suhbat alǵan, mıssıonerlerdiń ishine tyńshy bolyp kirip, aptalap júrip reportaj daıyndaǵan júrek jutqan jýrnalısterge tán qulshynys ta joq. Buǵan, árıne, jas býyndy kinálaýǵa bolmaıdy. Sebebi qazir tilshi mamandy kez kelgen oqý orny tárbıeleıdi. Ol oqý oryndarynda teo­rııa­ny úıretkenimen, mamannyń mashyǵyn qalyptastyratyn «Besinshi jataqhana» atty qasıetti meken joq. Dese de, jýrnalıstiń syrtqy pishinin ǵana emes, ishki ustanymyn da qalyptap beretin «jýrfak sabaqtastyǵy» birjola úzilip qaldy deýge bolmaıdy. Qazir QazUÝ-degideı qasıetti ortany elimizdegi Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti men Súleımen Demırel atyndaǵy ýnıversıtetterden de tabýǵa bolady. Bul oqý oryndary «kostıým ishinen jaǵasyz fýtbolka kıgisi keletin» búgingi jastarǵa bilim men tájirıbeni qatar sińirip jatqanyna senim mol.

Sońǵy jańalyqtar