• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Ádebıet 30 Maýsym, 2025

Tuńǵıyq Paskal

30 ret
kórsetildi

Paskal výnderkınd edi. 12 jasynan ákesiniń yqpalymen kitapqa den qoıdy. On bes jasynda matematıkalyq kitaptarǵa qyzyǵýshylyǵy oıandy. Evklıdtiń geometrııalyq eńbekterimen tanysty, latyn, grek tilderin jetik meńgerdi. 39 jyldyq az ǵumyrynda matematıka, fızıka, mehanıka, ádebıet, fılosofııamen shuǵyldandy, dep jazady Egemen.kz.

Oıshyldyń dúnıe syrlaryn uǵýǵa degen qushtarlyǵy ǵylym tereńine súńgigen saıyn arta tústi. Osynshama keńistikti, ǵalamdy jaratqan Jaratýshy bar ekenine aqyly moıyndap kózi jetti. Máýlana Rýmımen úndes myna bir oıy qyzyq: «Eger Qudaı joq bolsa, men oǵan senemin jáne eshteme joǵaltpaımyn, eger Qudaı bar bolsa, men oǵan senbeıtin bolsam, álbette, bárin joǵaltamyn». Ol birde «Meni bul keńistikterdiń máńgilik únsizdigi úreılendiredi...», «Shyndyqqa qumartý – rahat sezimniń eń bıigi» dese, endi birde, «О́ziniń ne ekenin túsinýge tyryspaı ómir súrip jatqannyń soqyrlyǵy qanshalyqty sumdyq bolsa, Qudaıǵa senip jáne sonda da jamandyqta ómir súretinniń soqyrlyǵynyń sumdyǵy odan da beter» deıdi.

Ol ár adam Qudaıdy taza aqylymen, jankeshti izdenisimen tabý keregin túsindi. Búgingideı Qurandy óleń kitaptaı jyldam oqyp shyǵyp, kópke aqyl aıtatyn ǵylymsyz dinshil, ilimsiz hrıstıandardan boıyn aýlaq ustady. Paskal tereń ǵylym arqyly matematıkalyq, fızıkalyq jańalyqtar ashty. Rene Dekarttyń ateıstik oılaryna jan-tánimen qarsy shyqty. «Dekartty túsine almaımyn: ol óz fılosofııasyn qudaısyz qurǵysy keldi, biraq onysynan túk shyqpady, dúnıeni qozǵalysqa keltirý úshin Qudaıǵa dúnıeniń basynan bir shertkizdi, odan keıin Qudaı oǵan kerek bolmaı qaldy». О́zin-ózi aıamastan úzdiksiz ǵylym arbasyna jegý saldarynan Paskal mı isigi aýrýyna shaldyǵyp, denesi qozǵalyssyz qaldy. О́mirden óter aldynda kúndeligine ataqty sózin jazyp qaldyrdy:

«Adamdardyń úsh toby bar: birinshi top Jaratýshysyn izdedi jáne tapty. Bular aqyldy ári baqytty adamdar. Ekinshi top Jaratýshysyn izdep júr, biraq tapqan joq. Bular aqyldy, biraq áli baqytsyz adamdar. Úshinshi top Jaratýshyny izdep te júrgen joq, tapqan da joq. Bular baqytsyz ári aqymaq adamdar...»