Keıingi jyldary jasandy ıntellekt tehnologııalary qarqyndy damyp, barlyq salaǵa enip jatyr. Alaıda bul tehnologııanyń múmkindigimen qatar, qoǵam men adamzat bolashaǵyna tóndirýi múmkin qaýipteri de bar.
Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń quzyreti sheńberinde aıtsaq, bul – derekter qaýipsizdiginiń mańyzy. Memleket basshysy atap ótkendeı, neırojeliler adamnyń daýysyn, beınesin, minez-qulqyn aınytpaı jasaı alatyn deńgeıge jetti, bul jeke derekterdiń, bank esepshottarynyń qoldy bolýyna jáne jalǵan aqparat taratýǵa jol ashty. Osy syn-qaterler aıasynda biz kıberqaýipsizdikti qamtamasyz etýdi basty mindet dep sanaımyz.
Jasandy ıntellekt júıeleri úlken kólemdegi derekterge súıenip jumys isteıdi. Bul paıdalanýshylardyń jeke ómirine qatysty aqparattardyń jınalýyna jáne taralýyna ákelýi múmkin. Derekterdiń qaýipsiz saqtalmaýy kıbershabýyldar men alaıaqtyqtyń artýyna sebep bolýy yqtımal. Sonymen qatar jasandy ıntellekt arqyly adamnyń bedeline, qadir-qasıetine nuqsan keltiretin, kompromattyq kontent jáne jalǵan aqparat taratý, tanymal adamdardyń atynan jalǵan málimdemeler jasalýy múmkin.
Budan bólek, keıingi jyldary alaıaqtar azamattardy aldaý úshin jańa tehnologııalardy belsendi paıdalanyp júr. Mysaly, dıpfeık tehnologııasy kez kelgen daýysty, mımıkany qoldan jasaýǵa múmkindik beredi. Osyǵan baılanysty jasandy ıntellekt negizinde jumys isteıtin chat-bottarǵa derbes derekterdi, qupııa qamtıtyn qujattardy jáne qyzmet babynda paıdalanatyn qujattar men aqparatty engizbeýge keńes beremiz. Sondaı-aq ınternettegi aqparatqa birden senip qalmaý kerek. Kez kelgen aqparatty birneshe derekkózden qarap, asyǵys sheshim qabyldamaǵan jón. Aqparat qaıdan shyqqanyn, kim taratqanyn zerttep kórý qajet.
Derbes derekterdi qorǵaý máselesi arnaıy «Derbes derekter jáne olardy qorǵaý týraly» zańymen jáne mınıstrliktiń buıryqtarymen rettelgen. Mınıstrlikpen derbes derekterdi qorǵaý jáne olardyń qaýipsizdigi maqsatynda kelesi sharalar qabyldandy:
– azamattardan memlekettik júıelerden olardyń derbes derekterine qol jetkizý týraly kelisimderdi jınaý jáne buryn berilgen kelisimder boıynsha aqparat berý úshin «Egov» elektrondyq úkimet portaly arqyly memlekettik baqylaý servısi engizildi;
– «Egov» elektrondyq úkimet portalynda «Stop-Kredıt» fýnksııasy engizildi. Bul azamattarǵa nesıe alýdan bas tartýǵa múmkindik beredi. Qajet bolsa, ony qaıta ózgertýge bolady.
Kıberqaýipsizdik mádenıetin damytý maqsatynda «Egov» elektrondyq úkimet platformasynda ornalastyrylǵan arnaıy beınerolıkter ázirlendi. Sonymen qatar azamattardyń kıbergıgıenasyn jaqsartýǵa, alaıaqtyqqa qarsy turýǵa, ata-analar men balalardy ınternetti qaýipsiz paıdalanýǵa úıretýge baǵyttalǵan, sondaı-aq derbes derekterdiń taralyp ketý jaǵdaılary týraly aqparatty qamtıtyn «Nomad Guard» jáne «Citizensec.KZ» tegin portaly iske qosyldy.
Bıyl 10 qańtarda Prezıdent «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly Kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańǵa qol qoıdy, oǵan sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Derbes derekter jáne olardy qorǵaý týraly zańnamasyn buzǵany úshin ákimshilik aıyppuldar (QR ÁQBtK 79-baby) úsh esege ulǵaıtyldy.
Mınıstrlik derbes derekterdi qorǵaý jáne aqparattandyrý salalaryndaǵy zańnamany jaqsartýǵa qatysty júıeli jumys júrgizip keledi. Búginde qoldanystaǵy zańnamany jaqsartýǵa jáne memlekettik organdardy aqparattandyrý obektileriniń aqparattyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý kezinde ózara is-qımyldyń jańa tetikterin aıqyndaýǵa baǵyttalǵan túzetýler Parlament Májilisiniń qaraýynda jatyr.
Dana BERDENQYZY,
Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi Aqparattyq qaýipsizdik komıteti
Derbes derekterdi qorǵaýdy damytý basqarmasynyń bas sarapshysy