Qustyń ekpin alyp, ushyp-qonýyna baǵyt berip otyratyn – onyń quıryǵy. Qus sypyrtyp ushqanda baǵytyn tejep, kerek kezinde, toqtata alý quıryq atqaratyn is. Mysaly, shapshań ushyp, kenet toqtaı alatyn qarshyǵa men tuıǵynnyń quıryǵy uzynyraq keledi. Qazaqtyń «qus qanatymen ushyp, quıryǵymen qonady» degeni osy.
Al búrkittiń júni jáne qaýyrsynnyń túbinen ushyna deıin eki jaǵyna sımmetrııalyq tártippen ósip shyqqan qylshyqtardy elpi dep aıtady. Osy qylshyq talshyqtar tissheleri arqyly ózara bir-birine jalǵasyp, syrttaı qaraǵanda qaýyrsyn elpileri bútin zat sııaqty kórinedi.
Qaz-qatar turǵan qaýyrsyndar astynan artyna qaraı jabysyp, elpiniń keń qııaqty kóbe jaǵy, qaýyrsynnyń ústinen aldyna qara elpiniń tar qııaqty jebe jaǵy aıqasa basyp turady. Elpileriniń tyǵyzdyǵy, elpileriniń ózara jıiligi jaýyn-shashyn, jel-quz ótkizbeıdi.
Onyń ústine qaýyrsyndar men júnder de qabat-qabat birin-biri nyǵarlap, mamyq basqan dene jylylyǵynan aıyrylmaıdy. Ári jeńil, ári berik, ári jyly elpilerdi qustyń kireýkeli jamylǵysy dese de bolady. Ańmen aıqas kezderinde elpiler ydyraıdy, qaýyrsyndar synady. Ydyraǵan elpini qus tumsyǵymen tarap, tabıǵı qalpyna keltiredi. Al synǵan qaýyrsyndy qusbegiler jamap-jasqap bútindeıdi, óz ornyna keltiredi.
Qazaq qusbegileri búrkit tyrnaǵynyń terige tirelgen kepser syzyǵyn kóbe dese, qanat pen quıryqtyń aýany jaryp ushatyn aldyńǵy qyrlary, shetki qyrlaryn jebe deıdi. Sol sııaqty qaýyrsynnyń etke kirip turǵan elpisiz jaǵyn kóbe dep, qaýyrsynnyń elpi bólegin jebe dep atap júr.
Qus tumsyǵymen taranǵanda áýeli reti buzylǵan elpilerin túzeıdi. Elpilerin jaı tarap qoımaıdy, silekeılep maılaıdy. Qustyń quıryǵyndaǵy kóbe qaýyrsyn túbinde maı bóletin bezi bolady. Qus tumsyǵymen osy bezdi qysqanda tumsyǵyna maı juǵady. Osy maımen qus qurǵaǵan elpilerin maılaıdy. Qusbegiler osy maı bóletin bezdi «maı saýyt» deıdi.