Dastarqan basy. Ortaq áńgime týyndaı qoıǵan joq. Sol sátte tórde qatar otyrǵan eki kisiniń ózara áńgimesin bárimiz erkin estip otyrdyq.
– Balańyz oqýyn tastap ketipti dep estidim ǵoı... – dedi biri ekinshisine.
– Iá, sóıtti. On bir jyldyqty bitirgen soń «ólem, Alla» dep, túsken oqýy edi...
– Bizdiki de jarytpady, ekinshi kýrstan keıin oqýyna qaıyr-qoshyn aıtty. Sizdiń bala bizdikine qaraǵanda oqý-bilimge alymdy edi ǵoı. Sodan birdeńe shyǵady, talaby taýdaı dep úmit etetin edik...
– Qaıtemin endi... Balam UBT-ǵa talmaı daıyndalyp, joǵary upaı jınap, grant utyp alyp, bárimiz erekshe qýanyp edik, sońy osylaı boldy. Tańdap-aq túsken oqýy-tuǵyn. Qalaǵan mamandyǵy da jaqsy edi...
– Bizdiń bala UBT-ny jarytpady da, jınaǵan baly jetken, bási tómen ýnıversıtettiń birine qaıdaǵy bir mamandyq boıynsha oqýǵa túse saldy ǵoı. Onyń bar maqsaty – úıden, aýyldan ketý, qala kórý.
– Buryn oqýdan shyǵyp qalý shyńnan qulaǵandaı-tyn, tragedııa sanalatyn. Al qazir oqýdy tastap ketý sánge aınaldy.
– Aıtpańyz... Talaılar memlekettik grantty tegin maıshelpek kóredi...
– Iá, qalaǵan kezinde qoqysqa laqtyryp kete salatyn suraýsyz buıym sııaqty bolyp tur ǵoı memlekettik grant degeniń... Balańyzdyń ýáji ne?
– Oqýdy bitirip, dıplom alǵanmen jumys tabý qıyn, tabylǵannyń ózinde aılyǵy shaılyqqa jetpeıtin mardymsyz bolady degendi aıtady. Qur bosqa áýrelenip dıplom alyp, ony sandyqqa salyp qoıǵannan paıda joq kórinedi. Odan da qazirden ony-muny jumys istep, aqsha tapqandy jón sanap otyr.
– Sizdiń bala ne deıdi?
– Onyń ýáji de sizdiń balańyzdikine uqsas... Búginde basqasyn aıtpaǵanda, talapty jasty mamandyq alý, bilim qýý jolynan «aqsha tabý» degen ashkóz, jylmaqaı pıǵyl taıdyryp tur. Negizi, oqımyn dep shyn talaptanǵan balaǵa ata-anasy baryn satsa da, jaǵdaı jasaıdy.
– Balamdy qarjydan taryqtyrǵanym joq. Báribir oqýyn tastap, aqsha qýyp ketti. Oqýyńnan qol úzbe dep qansha zarlasam da, qarjy taba bastaǵan neme degenime kónbedi. Zińgitteı jigitti qalaı sabaısyń?.. Úıge azyn-aýlaq aqsha jiberip meni de, sheshesin de jibitip aldy aqyry.
– Búginde kóp jastyń arany ashylyp ketken. Áke-sheshesiniń beretin pulyn mise tutpaıdy. Tutyný qabiletteri sumdyq. Aqsha úshin biri taksıshi, biri qurylysshy, biri daıashy, biri «dostavshık», taǵy basqadaı jumys istep bezildep júr, túsken oqýyn ysyryp tastap.
– Olar basynda oqý men jumysty qatar alyp júremin dep oılaıdy, keıin onyń qıyndyǵyna tózbeıdi. Aqyrynda nápaqa tabý jolyn tańdap kete barady. Shirkinderdiń kóbisi arzymaıtyn jyltyraqqa, bosteki, ózderine mańyzdy kórinetin qyzmet túrlerin tutyný úshin tóleıtin aqshaǵa bola bilim qýatyn, myqty mamandyq ıelenýge taptyrmaıtyn der shaǵyn ótkizip alatynyn bilmeıdi ǵoı.
– Qalaı degende de memlekettiń qarjysyna obal-aq. Jastarymyz oqysyn, bilim alsyn dep bólgen qarjyny jelge shashqandaı...
– Memleketke artylar kiná – oqý bitirip, mamandyq alǵan jastarǵa aılyǵy joǵary jumys taýyp berý isindegi osaldyǵy. Osy úshin memleketti jazyqty etip, bilgenimizdi istep júrgenimiz qalaı?
El ishinde, aǵaıyn arasynda osy mazmundas áńgime jıi qozǵalady. Memlekettiń aqshasy – halyqtyń qarjysy. Oǵan ózimiz tapqan aqshadaı janashyrlyqpen qaramasaq, adamdyǵymyz qaısy?
Kezinde bilim qýý, bir mamandyq ıesi ataný úshin izdenýdi qalamaǵan jas erteń jany súımeıtin, kóńili shappaıtyn isti kúnkóris kózi etýden basqa jol tappaıdy. Búgin bilim jolyn tárk etip, jas ómirin, jigerin sarqyp tapqany erteńge azyq bolar-bolmasy belgisiz. Bir belgilisi – beli búgilip, qýaty álsireı bastaǵanda Abaı atamyz aıtqandaı, «...Bul mahrum qalmaǵyma kim jazaly, Qolymdy dóp sermesem, óster me edim?..» dep ókinedi.
Eń bastysy, ultymyz bilim-ǵylymnyń jolynda utylyp, shań qaýyp qalmaýy kerek. Bul qatelik keshirilmeıdi. Jastarymyz jol-jónekeı kezigip, kózdi arbaǵan arzanqol jyltyraqqa úıirsek bolmaı, keleshekte qyzyǵyn eli de, ózi de kóretin bilim-ǵylymdy izdeýde tózimdilik tanytsa, qanekı.