«Teginde, adam balasy adam balasynan aqyl, ǵylym, ar, minez degen nárselermen ozbaq. Onan basqa nársemenen ozdym ǵoı demektiń bári de – aqymaqtyq» dep Abaı aıtpaqshy, qaı zamanda da jaqsylyqqa umtylǵan, izdenimpaz adamnyń da, qoǵamnyń da bir qadam alda bolatyny dáleldenip keledi. Qazirgi ozyq tehnologııalar dáýirinde bul tipti aıqyndala tústi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýynda Qazaqstannyń úsh jyl ishinde jappaı sıfrlyq el bolýyn strategııalyq mindet etip, muny iske asyrýda bilim salasy aıryqsha ról atqaratynyn atap ótti.
Bilim – bolashaqqa baǵdarlanǵan eń senimdi ınvestısııa. Ol jekelegen adamnyń ǵana emes, tutas qoǵamnyń órkendeýine jol ashady. Jas urpaqtyń alǵan bilimi men boıyna sińirgen tárbıesi el taǵdyryn aıqyndaıtyn basty qundylyq ekeni anyq. «Sıfrlyq tehnologııalar jahandyq eńbek naryǵyn jyldam ózgertip jatyr. Álemde jasandy ıntellektimen jumys isteýdiń qyr-syryn biletin mamandarǵa degen suranys artyp keledi. Jasandy ıntellektimen jumys isteý quzyretin qalyptastyrý áldeqaıda erte jastan, ıaǵnı mektepten qolǵa alynýǵa tıis», degen Memleket basshysy el damýynyń bastaý-negizi jas urpaqtyń biliminde jatqanyn aıtty.
Mektep oqýshylaryna arnalǵan jasandy ıntellekt negizderi týraly baǵdarlama men oqý materıaldaryn ázirleý, ustazdardyń jasandy ıntellekt tehnologııasyn meńgerý daǵdysyn da qalyptastyrý, qashyqtan oqytý tásili jáne jasandy ıntellekt tehnologııasy negizinde «Qazaq digital mektebi» atty shaǵyn jınaqty mektep úlgisin jasaqtaý máseleleri kún tártibine qoıylyp otyr.
Osy aıtylǵan qashyqtan oqytý jáne JI tehnologııalary negizinde «Qazaq digital mektebi» modelin qurý bastamasy Bilim-ınnovasııa mektebi júıesiniń qazirgi baǵyt-baǵdarymen úndes. Qorǵa qarasty «Astana kitap» baspasy jaratylystaný-matematıka baǵytyndaǵy oqýlyqtardy aǵylshyn tilinde shyǵarýmen qatar, sıfrlyq sheshimderdi de belsendi túrde engizip keledi. Bul oqýlyqtardyń elektrondy nusqalary men qosymsha sıfrlyq resýrstary sapaly oqý materıalynyń barlyq jerde qoljetimdi bolýyna yqpal etedi. Bul bastama Prezıdent Joldaýynda aıtylǵan, aýyldyq mektepterge arnalǵan sapaly bilim berý platformasyn qurý ıdeıasymen tolyq sáıkes keledi.
Mektepterimizdiń ozyq tájirıbesin basqa bilim berý uıymdaryna taratýdy qashanda qoldap kelemiz. Bul naqty júzege asyp ta jatyr. Sonyń ishinde, ásirese, aýyldyq jerlerdegi oqýshylardyń sapaly oqý materıaldaryna qol jetkizýine múmkindik beretin tájirıbe men resýrstarymyzdy bólisýge árqashan daıynbyz.
Budan bólek, qorǵa qarasty mektepterde «MyIDP» platformasy belsendi qoldanylady. Bul – oqýshynyń jeke damý traektorııasyn jasaýǵa arnalǵan jasandy ıntellekt negizindegi biregeı júıe. Platforma ár oqýshynyń qabiletin, qyzyǵýshylyǵyn jáne bilim deńgeıin taldaı otyryp, oǵan sáıkes jeke oqý josparyn usynady. Osy júıe arqyly oqýshylar ózderine eń qolaıly pánder men baǵyttardy anyqtap, maqsatty túrde damı alady. «MyIDP» árbir balanyń áleýetin tolyq ashýǵa jáne olardyń bolashaq mamandyǵyn tańdaýyna kómektesedi.
Árıne, uly dúbirde básekege túskende alyp ta, shalyp ta jyǵatyn kóshbasshy urpaq qalyptastyrýda sapaly bilimmen qatar qundylyqqa negizdelgen tárbıeniń mańyzy zor. Shyn máninde, bilim – aqyldyń shamy bolsa, qundylyq – júrektiń shamy. О́renderimizdiń bilimdi ǵana emes, arly da parasatty, adal da eńbekqor azamat bolyp ósýine mektep, ata-ana, qoǵam birdeı jaýapty. Osy oraıda taǵy da hakim Abaıdyń sózi oıymyzǵa tııanaq bolady. «Adamǵa úsh alýan adamnan minez juǵady: ata-anadan, ustazynan, qurbysynan. Ásirese olardyń qaısysyn jaqsy kórse, sodan kóp juǵady».
Osy oraıda Memleket basshysynyń bıylǵy Tamyz keńesinde aıryqsha aıtqan oı-tujyrymy kókeıge oralady. Ol – ustaz mártebesin arttyrýdy áli de jetildire túsý. Muǵalimderge óz mindetine kirmeıtin jumystar júktelmeý kerektigin, sondaı-aq oqýshylardyń mektepten tys ortada tap bolatyn qıyndyqtary úshin muǵalim jaýapty bolmaıtynyn naqty aıtýy ustazdar qaýymyna úlken serpilis berdi. Bul ata-ananyń ǵana emes, tutas qoǵamnyń túsinigin ózgertýge yqpal etip jatyr. О́ıtkeni ustaz – bilim berýshi ǵana emes, jas býynǵa baǵyt-baǵdar beretin tulǵa. Onyń eńbegin baǵalaý – eldiń erteńine degen qurmettiń kórinisi.
Sonymen qatar Ulttyq quryltaıda kóterilgen máseleler de osy oıdy qýattaı túsedi. Memleket basshysy oqytý tek pándik bilimmen shektelmeýge tıis ekenin, onyń arqaýynda adaldyq, eńbekqorlyq, elshildik, jaýaptylyq syndy qundylyqtar jatýǵa tıis ekenin aıtty. Bul – jas urpaqqa jan-jaqty tárbıe berýdiń berik irgetasy. Búgingi jahandaný zamanynda ulttyq qundylyqtarǵa súıenbeı, básekege qabiletti tulǵa tárbıeleý múmkin emes. Sondyqtan biz úshin bilim men qundylyq – qos qanat. Biri aqylǵa nár berse, ekinshisi júrekke jaryq túsiredi.
Máselen, qazir «Adal azamat» birtutas tárbıe baǵdarlamasy aıasynda jastarymyz qoǵamdyq jumystarǵa belsene qatysyp, eriktilikpen aınalysyp, ekologııalyq jáne qaıyrymdylyq aksııalaryna atsalysyp júr. «Adam ózgerse, ǵalam ózgeredi» deıdi shyǵys danalyǵy. Osy qaǵıda negizinde jasóspirimder óz ortasyn izgilikke toltyrý arqyly tutas memleketti, qala berdi adamzatty jaqsylyqqa shaqyryp otyr. Mundaı bastamalar olardyń boıynda jaýapkershilik sezimin arttyryp, aınalasyna janashyrlyqpen qaraýdy úıretedi. Iаǵnı mektepte alǵan bilim tek formýla men erejeden turmaı, olardyń boıyna adamgershilik pen azamattyq jaýapkershilikti de sińirip otyr. Osylaısha oqýshy jaqsy maman bolyp qana qoımaı, erteńgi kúni eline adal qyzmet etetin azamat bolyp qalyptasady.
Jaqynda ótken halyqaralyq olımpıadalardaǵy jetistikter – sonyń aıqyn dáleli. Elimizdiń 24 oqýshysy altyn, kúmis, qola medalmen oraldy. Sonyń ishinde 11 júldeni bizdiń «Bilim-ınnovasııa» lıseıleriniń shákirtteri ıelendi. Prezıdenttiń daryndy balalardy Aqordaǵa shaqyryp, memleket atynan marapattaýy – bilim men ǵylymǵa degen shynaıy qamqorlyqtyń aıǵaǵy. Bul – bir ǵana mekteptiń emes, búkil eldiń mereıin kótergen úlken jetistik. Mundaı qoldaý balalardyń ǵana emes, olardyń ata-anasynyń da senimin nyǵaıtyp, ustazdardyń eńbegine zor qýat beredi. Ahmet Baıtursynulynyń tujyrymyna júginsek, balam deıtin jurt bolǵanda ǵana jurtym deıtin bala bolary anyq. Jas býyndy bilim men tárbıeniń qaınarynan sýsyndata alsaq, ondaı urpaqtan kúterimiz de kóp bolmaq.
Darhan О́TE,
«Bilim-ınnovasııa» halyqaralyq qoǵamdyq qorynyń prezıdenti