Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Jasandy ıntellekt dáýirindegi Qazaqstan: ózekti máseleler jáne ony túbegeıli sıfrlyq ózgerister arqyly sheshý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda elimizdiń búgingi zamandaǵy el damýynyń taǵdyrsheshti máselelerin keńinen qozǵady.
Jasandy ıntellektini damytý, shaǵyn jáne orta bızneske jaǵdaı jasaý, ǵylymǵa bólingen qarjyny tıimdi jumsaý, ınfraqurylymdy jaqsartý sııaqty asa ózekti máseleler qazirgi qoǵamnyń ahýalyn ǵana kórsetip qoımaıdy, olar elimizdiń erteńi úshin temirqazyq bolatyn baǵdarlamalyq mánge ıe. Qazirgi zymyran ýaqytta jasandy ıntellektiniń jalyna jarmasyp, sıfrlyq tehnologııany aýyzdyqtap básekege túspesek, túbegeıli reformalardy júzege asyryp, baǵdarymyzdy nyq aıqyndap almasaq, álemdik órkenıet shańyna ilese almaı qalýymyz ábden múmkin. Prezıdent óz Joldaýynda, mine, osyndaı kókeıkesti máselelerdi qoǵam talqysyna usyndy.
Joldaýda kóterilgen negizgi máselelerdiń biri – ǵylymdy damytý. Joldaýda aıtylǵandaı, elimizdiń ǵylymy búgingi tańda praktıkalyq nátıjege kóbirek kóńil bólýge tıis. Agroǵylymdaǵy jańalyqtardyń sharýashylyqqa jetkilikti dárejede enbeýi, zertteý nátıjeleriniń kommersııalaný deńgeıiniń tómendigi – áli de sheshimin kútken máseleler. Mundaı jaǵdaıda jasandy ıntellekt ǵylymdy qoǵamǵa jaqyndatyp, ǵylymı jańalyqtardy óndiris pen naryqqa jyldam engizýdiń tıimdi tetigi bola alady. Máselen, aýyl sharýashylyǵyndaǵy ónimdilikti arttyrý, geologııalyq barlaýdy jetildirý, ınfraqurylymdy tıimdi josparlaý nemese ekonomıkalyq úderisterdi boljaý – barlyǵy da ǵylym men JI-diń úılesimdi jumysyn talap etedi. Demek Memleket basshysynyń jasandy ıntellektini damytýǵa erekshe kóńil bólýin búgingi álemdik damýdyń tamyr soǵysyn dál basý degen sóz. О́ıtkeni qazirgi tańda jasandy ıntellekt tek tehnologııa ǵana emes, jańa dáýirdiń aqyl-oı áleýetiniń bıik kórsetkishi deýge bolady. Ýnıversıtetterge, ǵylymı-zertteý uıymdaryna osy salada derbestik berý olardyń álemdik ǵylymı básekege bilek sybana aralasyp, tyń serpinmen jumys isteýge jol ashady. JI arqyly ǵylymı izdenisterdiń nátıjeliligi buryn bolmaǵan bıikke kóterilip, bilim berýdiń múlde jańa sapasy qalyptasatyny sózsiz. Bizdiń pikirimizshe, ǵylymı zertteý ınstıtýttary da osy kóshtiń aldynda bolyp, jańa tehnologııalardy tıimdi meńgerip, tyń jobalardy júzege asyrýǵa tıis.
Joldaýda Memleket basshysy órkenıetti el bolýdyń alǵysharty – ádil zań, bilikti bılik, sanaly ári belsendi azamat ekenin keńinen tolǵady. Bul qaǵıdat ǵylym salasyna da tikeleı qatysty. Ǵylymdy damytýǵa baǵyttalǵan árbir memlekettik sheshim halyqtyń turmysyn jaqsartýǵa, ǵylymı áleýetti damytýǵa, ekonomıkany nyǵaıtýǵa, áleýmettik ádildikti ornatýǵa qyzmet etýi kerek. Sol kezde damyǵan elderdiń qataryna qosyla alamyz. Bilimdi jastarymyz elimizdiń ǵylymy men bilimine eńbek etip, tabysty jumystardy júzege asyrmaq.
Qoryta aıtqanda, Memleket basshysynyń Joldaýynda elimizdiń bolashaqta jańa zaman talaptaryna laıyq tyń jolmen damýynyń negizgi alǵysharttary aıqyn kórsetilgen. Bul bastamalardy júzege asyrý arqyly elimizdiń áleýeti artyp, ekonomıkasy nyǵaıyp, ǵylym men bilimi jańa deńgeıge kóteriledi. Sonyń arqasynda halqymyzdyń bolashaqqa degen senimi nyǵaıa túsedi. Osy jolda birligimizdi tanytyp, el múddesin birinshi satyǵa qoıýymyz kerek.
Býyrqana damyǵan álemniń saıası-ekonomıkalyq muhıtynda Qazaqstan kemesiniń baǵyt-baǵdary aıqyn, jetistigi mol bolsyn.
Kenjehan MATYJANOV,
M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń bas dırektory, akademık