О́mir degen qyzyq qoı. Aýylda qoı baǵyp júrgen qarapaıym qazaqtyń esimi el tarıhyna jazylyp, bertinde búkil Qazaqstan tanıtyn bolady dep kim oılady deısiz... Áńgimeni áriden bastasaq, sonaý 1968 jyly Talas pen Moıynqum aýdandarynyń shekarasyndaǵy Juryn degen jerdi mamandar zerttep, artynsha burǵylaý jumystaryn bastaıdy. Qumnyń ishinde qoı baǵyp, qyr basynan qaraıǵan jan kórinse qudasyn kórgendeı qýanatyn keńpeıil shopandar ken qoryn izdep júrgen mamandarmen á degennen-aq shúıirkelesip ketipti. Sonyń ishinde ásirese, qoıshy Amangeldi Bekejanov jer burǵylaýshylardy jıi-jıi qonaqqa shaqyryp, tipten jaqyn aralasqan eken.
– Burǵylaýshylar qystaı osy mańnyń bárin qazyp shyqty, – dep bastady áńgimesin Amangeldi Bekejanov. – Kóktemge salym: «Jer astynan úlken gaz qory shyǵypty», degen áńgime estidik. Rasynda sol kóktemdegi burǵylaýshylardyń kóńil-kúıleri erekshe edi. Top bastyǵy: «Bul jerdiń aty qalaı atalady?» dep surady. «Juryn» dedim. Qapelimde tili kele qoımady. Sosyn: «Sizdiń atyńyzdy qoısaq qalaı bolady?» dep surady. Shynymdy aıtsam, ne aıtyp turǵanyn da túsingenim joq. «О́ziń bil», degendeı ıyǵymdy qıqań etkizdim de qoıdym. Sóıtsem, olar úlken temir qubyrdyń betine dánekerleýshi quralmen «Amangeldi» dep jazyp ketipti. Iá, osylaısha Talas pen Moıynqum aýdandarynyń shekarasynda jatqan bul gaz qory kartada «Amangeldi» degen ataýmen belgilenip, tasqa basyldy. Arada qanshama jyldar ótkende bul kenish elge qýanysh syılap, táýelsiz elimizdiń tarıhynan oıyp turyp oryn alǵan úlken jańalyqtyń biri boldy. Qarapaıym qoıshynyń esimimen atalyp ketken «Amangeldi» gaz kenishi búginde oblysqa jylyna 330 mln. tekshe metr tabıǵı otyn berip otyr. О́tken jyldyń sońynda ashylǵan «Jarqum» ken ornynyń arqasynda taǵy da jylyna 65 mln. tekshe metr gazdy qosymsha alýǵa múmkindik týdy. Jaqynda «QazTransGaz» AQ Amangeldi ken ornynan jańa geologııalyq qor tapty. Qor «Batys Sultanqudyq» qurylymynan tabylǵan. Jańa kenishte aldyn-ala geologııalyq barlaý esepteri boıynsha kómirsýtek shıkizatynyń qory 32,7 mıllıard tekshe metr, alynatyn qor 24,5 mıllıard tekshe metr bolady dep kútilýde. Bul árıne, tabıǵı gaz ben gaz kondensatyn óndirý kólemin arttyryp, elimizdiń ońtústik óńirlerin otandyq gazben qamtýǵa septigin tıgizedi. – Árıne, «Amangeldi» gaz kenishiniń ashylýyn búkil el úlken qýanyshpen qabyldady. Al, kenishtiń meniń esimimmen baılanysty qoıylǵanyn dúıim jurtqa alǵash bolyp «Egemen Qazaqstan» gazetiniń tilshileri Maqulbek Rysdáýlet pen Meırambek Tólepbergen jetkizgen edi. Osy gazette jarııalanǵan maqaladan keıin Jambyl oblysynyń sol kezdegi ákimi Serik Úmbetov arnaıy atbasyn buryp kelip sálem berip, syı-sııapat jasady. Sol kisiniń yqpalymen kóp uzamaı Shyńǵys degen balam «Amangeldi» gaz kenishine jumysqa turdy. Allaǵa shúkirshilik, búginde 6 ul, 2 qyzymnan 23 nemere, 7 shóbere súıip otyrmyn. Jasym 75-ten asty. Kempirim ekeýmiz bala-shaǵanyń úılerine kezek-kezek qydyryp, nemere-shóberelerdiń tátti qylyqtaryna toımaı júrgen jaıymyz bar. Bir nemerem jaqynda joǵary oqý ornyn bitirip, gaz mamany degen dıplom aldy, – deıdi Amangeldi ata aǵynan jarylyp. «Amangeldi» gaz kenishi qorynyń kóbeıýi jergilikti halyqtyń áleýmettik turmysyna úlken serpin berýde. Sodan bolar eldi mekenderdi gazdandyrýda sońǵy jyldary oblysta úlken tirlikter atqarylyp jatyr. Oblysta 373 aýyl, qystaq bar. Sonyń 40 paıyzdan astamy gazdandyrylǵan. Qazir Jambyl oblysynda tek Moıynqum aýdanyna ǵana gaz tartylmaǵan. Bıyl Shý, Qordaı aýdandarynyń turǵyndary tabıǵı otynnyń rahatyn kórýde. Endi Qarataý qalasynan Jańatas qalasyna gaz qubyrlaryn tartýdyń qamy jasalýda. Bireýler baq izdep, talasyp-tarmasyp, qamshynyń sabyndaı qysqa ómirde basyn taýǵa da, tasqa da uryp júredi. Alla taǵalamnyń ózi tamasha tartý jasap, taǵdyryn kúrt ózgertken Amangeldi ataǵa biz de amandyq-saýlyq tiledik.
Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan».
Jambyl oblysy.