Ázil-ospaq, syn-syqaq buryshy
Bólimdi jazýshy-satırık Berik Sadyr júrgizedi
BIRDE...
Birde dańqty jazýshy Bernard Shoý kóshede abaısyzda velosıped mingen júrginshimen soqtyǵysyp qalypty. Biraq sátin salyp, ekeýi de pálendeı jaraqat almasa kerek. Velosıpedshi Shoýdan qaıta-qaıta keshirim surap qoımapty. Sonda:
– Negizi sizdiń jolyńyz bolmady, ser! – depti Shoý. – Sál bolmaǵanda, siz meni velosıpedpen qaǵyp óltirgen adam retinde tarıhta máńgi qalatyn edińiz!
* * *
Bir nashar sýretshi Mıkelandjeloǵa óziniń bir bólmeni aqtap tastaýdy buıyrǵanyn, endi ol bólme qabyrǵalaryna sýret salatynyn aıtypty. Sonda:
– Durysy, aldymen siz sýret salǵanyńyz jón edi, – depti Mıkelandjelo. – Sosyn aqtap tastaý ońaı ǵoı.
* * *
Ataqty matematık jáne fılosof Gotfrıd Vılgelm Leıbnıstiń dostary oǵan týǵan kúnine óziniń bıýstin syılapty. Músinge qarap sál oılanǵan Leıbnıs:
– Á... kúnde tańerteń men saqalymdy qyratyn bet osy eken ǵoı! – depti.
*Tatar ázilderi
Maqtanshaq ánshi
– Keshe meniń ánimdi tyńdadyń ba? Paı-paı, daýsym búkil zalǵa syımaı ketti-aý, – dep maqtanypty bir ánshi joldasyna.
– Estimegenmen daýsyńnyń esik-terezeden aǵyl-tegil syrtqa shyǵyp jatqanyn kórdim jáne kúshti daýsyńa oryn berý úshin tyńdaýshylar zaldy bosatyp úılerine qaıtyp ketip jatty ǵoı...
Aqymaq bas eki aıaqqa tynym bermes
Saýatsyz bir kisi ekinshi bireýden týystaryna hat jazyp berýdi ótingende : «Jaza almaımyn, qazir aıaǵym aýyryp júr», - depti.
Tańdanǵan saýatsyz adam:
– Hat jazýǵa aıaǵyńnyń qandaı qatysy bar? – dep surapty. Sonda anaý:
– Másele aıaqta bolyp tur ǵoı: jazǵan hatymdy ózimnen basqa eshkim tanyp oqı almaıdy, týystaryńa baryp qaıtýǵa jaǵdaıym joq, – dep jaýap beripti.
Molla nege jylaıdy
Bir áıel mollaǵa muńyn shaǵyp:
– Erim óldi, qarajatsyz qaldym, – dep kózine jas alypty.
Molla da kemseńdep jylaýǵa aınalady, sonda áıel: – Men qaıǵydan jylaımyn, siz nege jylaısyz, mollekem? – dep surapty.
– Men seniń sadaqa bere almaıtynyńa jylaımyn!
Kirpııazyn qara
– Siz maǵan kójeni nege kir tárelkege quıyp beresiz?
– Kirpııazyn qara munyń. Senen basqa otyz adam osy tárelkeden tamaq iship ketti, birde-bireýi «kir-mir» dep kinálaǵan joq!
Ańqaýlyq
Baıdyń áıeli aýyryp qalypty.
Kóńilin suraýǵa kelgen qurbysy:
– Qaı jeriń aýyrady? – dep surapty.
– Kóriksiz jerime shıqan shyqty.
– Betińde shıqannyń belgisi kórinbeıdi ǵoı, – depti sonda qurbysy.
*Shetel ázili
QORǴANYS REAKSIIаSY
Aýrý tósekte túnerip otyr, al áıeli dárigerge jylamsyrap túsindirip jatyr.
— Men tipti ne isterimdi bilmeımin, professor. Jumbaq aýrý… Mine ózińiz qarańyz. — Ol kúıeýine jaqyndap kelip aqyryn sybyrlady.
— Súıiktim, meniń suraıyn degenim…
... Aýrý táltirektep ketti.
— Dýblenka, — dedi ol momaqan daýyspen, — Pal Semenychka.
Aýrý edenge gýrs etip qulap tústi. Dáriger kómekke umtylyp, aýrýdy kóterip, qaıtadan ornyna otyrǵyzdy.
—Túk túsinsem buıyrmasyn...
—Men túsinedi dep oılaısyz ba? Bir nárseni suraı qalsańyz birden aqyl-esin joǵaltady. Mine, qarańyz... Súıiktim, Anna Pegrovna habarlasty…
Aýrý qaıtadan teńselip ketti.
— Oǵan «Jıgýlıine» pokryshka kerek.
Aýrý qaıtadan edenge qulap tústi.
— Siz kireberistegi adamdardy kórdiniz be? — áıel jan-jaǵyna jaltaqtaı qarap, áńgimesin jalǵastyrdy. — Olardyń bárine osynyń aýyrǵany batyp júr. Tipti munyń ózinen de qatty qapalanatyndar bar.
— Bul qalaı, sonda?
— Munsyz olar kimge barý kerektigin, kimnen kalaı suraý kerektigin, kimge kalaı alǵys aıtý kerektigin bilmeıdi. Bul bárin de biletin. Al qazir eshkimdi bilmeıdi, eshteńeni esine túsire almaıdy, —dedi ol shýyldata murnyn tartyp, — biz aqysyz kómek kórsetetin dárigerdi shaqyrtqan edik. Ol, ıaǵnı ýchaskelik dáriger, munyń mıy shaıqalǵan deıdi... Qudaıym-aı, shynymen-aq esinen adasqany ma? — áıel kóz jasyna erik berdi.
Kenetten aýrýǵa eńkeıe berip, dáriger onyń bir kózin qysyp, belgi bergenin baıqap qaldy.
— Bizdi jeke qaldyryńyz, — dep ótindi dáriger. Áıel dálizge shyǵyp ketti.
— Dáriger, kómektese kórińiz, — dedi aýrý alqyna sybyrlaı sóılep, — shydamym taýsyldy. Olar meni kózderinen tasa etkileri kelmeıdi.
— Solaı, qorqynysh manııasy, — dáriger aqyryn kúbirledi.
— Sonda qolymnan bári keletini úshin meniń kináli bolǵanym ba?
— Múmkin, ulylyq manııasy bolar? — dep kúdiktendi dáriger. — Múmkin, siz sebebin maǵan aıtarsyz? — Ol aýrýǵa qarady. — Maǵan aıtýǵa bolady.
— Muny aıtqanda ne tur? Ony ózińiz de túsinesiz... Bireýdiń djınsıi bar, biraq Alla Pýgachevanyń konsertine bıleti joq. Turǵyn alańdy bóletin bireýdiń balasyn ınstıtýtqa túsirgisi keledi. Al endi bireýdiń qolynda shet elderdi aralap qaıtýǵa joldama bar, biraq oǵan zırattan oryn kerek… Sonyń bárin maǵan basymda saqtaýǵa týra keledi. Olar maǵan jumys isteýge múmkindik bermeıdi. Jumys isteýdiń ornyna kúni boıy telefon soǵyp, solarǵa dáneker bolamyn. Bul páleden qutqarý, dáriger, sizdiń ǵana qolyńyzdan keledi.
— Sonda qalaısha?
— Siz meni esi aýysqan dep málimdeńiz. Olar sizge senedi.
Dáriger dálizge shyqty. Aýrýdyń qulaǵyna onyń tek jekelegen sózderi ǵana jetip jatty: “...ókinishke oraı, uzaq emdeledi... medısına dármensiz... Iá, nerv júıeleri buzylǵan..”.
Dáriger qaıtyp oralǵanda aýrýdyń óńi kirip qalǵan edi.
— Raqmet, doktor! Tipti sizge ne dep alǵys aıtarymdy bile almaı turmyn...
— Bul meniń mindetim, — dep jymıdy dáriger zattaryn chemodanǵa salyp jatyp. — Siz shynynda da bárin isteı alasyz ba? Maǵan bilesiz be, saıajaı úshin ýchaske óte qajet.
Dáriger sózin aıaqtap úlgergenshe, aýrý edende sulap jatty.
V.Pankov.