El erteńin búgin oılasaq utamyz

Keshe Qazaqstan Respýblıkasy Parla­­­men­ti Senatynyń Tór­­aǵa­sy Qasym-Jo­mart Toqaev Kons­­tıtýsııanyń 72-babyn­ basshylyqqa ala ­otyryp, Qazaqstan Res­pýb­lı­kasy Prezıdenti­­niń kezekten­ tys saı­laýyn taǵaıyndaý máse­­­leleri reglamenttelgen Respýb­lıka Kons­tı­týsııasynyń 41-ba­bynyń 3-1-tarmaǵyn resmı túsin­dirý týraly úndeý joldady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti – Elbasy N.Á.Nazarbaevqa úndeý

Qurmetti Nursultan Ábishuly! Qazaqstan Respýblıkasy Par­lamentiniń Senaty 2015 jylǵy 14 aqpanda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Keńesi usynǵan kezekten tys prezıdenttik saılaý ótkizý týraly bastamany tolyǵymen qoldaıdy. Ýaqyt talabynan týyndap otyr­ǵan bastama barsha halyqtyń qyzý qoldaýyna ıe bolyp, qazaq­stan­dyq qoǵamda oń pikirler týǵyzýda. Halyqaralyq ahýal shıele­nis­ken, álemde qaqtyǵysty jaǵ­daılar týyndaǵan jáne jahan­dyq ekonomıkadaǵy daǵdarystyq qubylýlar oryn alyp otyrǵan ýaqytta ishki saıası turaq­­­­ty­lyq qam­tamasyz etilip, álemniń eń da­my­ǵan elderiniń tobyna kirý maq­satynda Sizdiń «Qazaq­stan-2050» uzaq merzimdi Stra­te­gııa­ńyzdy, «Máńgilik El» tujy­rym­damasyn jáne «Nurly Jol» baǵdarlamasyn tabysty iske asyrý úshin qolaıly jaǵdaılar jasalýy tıis. Sizdiń dana ári myqty kóshbas­shyly­­ǵy­ńyzdyń arqasynda Qa­zaqstan halqy eli­mizdiń qalyp­tasýy men damýyndaǵy barlyq qıyndyqtardy abyroımen eńsere bildi. Siz táýelsizdik jyldarynda damyǵan naryqtyq ekonomıkasy, halyqaralyq qoǵamdastyqtaǵy bedeldi ustanymdary bar tabysty memleket qura bildińiz. Sondyqtan da, qazaqstan­dyq­­tardyń búgingi tańdaǵy bar­lyq jetistikterin: turaq­ty eko­nomıkalyq ósýdi, demo­kra­tııanyń damýyn, ultaralyq kelisim men áleýmettik ıgiligin Sizdiń esimińizben baılanystyrýy zańdy. Qazaqstan damýdyń jańa satysyna aıaq ­basýda. Osy oraıda, belgilengen reformalardy odan ári júrgizýge baǵyttalǵan Sizdiń baǵ­daryńyzdy tabysty júzege asyrýdyń sózsiz sharty bolyp tabylatyn turaq­tylyqtyń mańyzy zor. Biz, Parlament Senatynyń de­pýtattary, kezekten tys prezı­dent­tik saılaý ótkizý elimizde beıbitshi­lik­ti, birlik pen kelisimdi nyǵaıtý­ǵa yqpal etetindigine senimdimiz. Asa qurmetti Nursultan Ábish­uly, Sizden Qazaqstan halqy As­sambleıasy Keńesiniń bas­tamasyn qoldap, kezekten tys prezıdenttik saılaýdy belgileý týraly máseleni qaras­tyrýyńyzdy suraımyz. Astana, 2015 jylǵy 19 aqpan.

Janashyr júrekten shyqqan tilek

Prezıdenttik saılaýdy mer­ziminen buryn ótkizý týraly Qa­zaqstan halqy Assambleıasy Keńe­siniń usynysyn men de tolyǵymen qoldaımyn. Assambleıa – búginde shyn máninde keńese oılasyp, keńinen pishetin parasatty uıym­ǵa aınalyp otyr. San alýan halyqtyń basy qosylǵan bul uıymnyń bizben tilegi de bir, maqsaty da bir. Prezıdenttik saılaýdy merziminen buryn ótkizý týraly olardyń bul bastamasyn da sondaı janashyr júrekten shyqqan tilek dep qabyldadym. Qazirgi zaman – shapshań zaman. Onyń jyldamdyǵyna, ek­pinine kópshiligimiz ilese almaı jatyrmyz. Al Elbasynyń jańashyl jyldamdyǵyna is-áreket túgili, sana jaǵynan da kósh keıin qalyp jatqanymyzdy jasyrmaımyz. Sondyqtan, taǵy qaıtalaımyn, men bul usynysty der kezinde jáne kóregendikpen jasalǵan bastama dep sanadym. Sebebi, kelesi jyly eki saılaý – prezıdenttik jáne parlamenttik saılaýlar qatar kelip otyr. Onyń ózi qaı jaǵynan bolsa da – ekonomıkalyq, saıası jaǵy bolsyn, úlken kúsh-jigerdi talap etedi. Sony alqyndyrmaı, aptyqpaı, el-jurtymyzdy shar­shatpaı baıyppen atqarýǵa da bolmas pa! Iаǵnı, keń ýaqytta prezıdenttik saılaýdy erterek ótkizip jibergen jón ekeni sózsiz. Elbasynyń tynymsyz qyzmetin, el damýy jolyndaǵy eren eńbegin, halqyna degen zor yqylasyn bárimiz jaqsy bilemiz. Onyń ústine, Elbasynyń jyl saıynǵy Joldaýlarynyń barshasy – úlken danalyqpen jasalǵan ómirsheń qujattar. Olar elimizdiń bolashaq damýyn aıqyndaıtyn memlekettik aýqymdy jobalar men baǵdarlamalar. Sonyń biri – «Nurly Jol». Aty aıtyp turǵandaı-aq, «Nurly Jol» degen sózdiń arǵy jaǵynda talaı sharýa jatyr. Osy joba aıasynda elimizdiń túkpir-túkpirin jalǵastyratyn joldar salynady. Osylaısha, dańǵyl avtobandar men jańadan salynatyn joldar elimizdiń tutastyǵy men birligin saqtaýǵa jumys istemek. Qazaqta «jol azaby – kór azaby» deıtin ataly sóz bar. Sol jol azabynan qutqarý, joldardyń ózi birimen-biri qatynasyp jatqanda, Eýropa men Qytaıdy, Ońtústik pen Sol­tústikti, Shyǵys pen Batysty burynǵydan da jaqyndastyryp, alys jatqan óńirlerdegi ózara baılanysty arttyrý, aǵaıyn-týysqanǵa barǵanda dańǵyl jolmen sharshamaı baryp-qaıtýymyz – barlyǵy halyq ıgiligi úshin jasalmaq dúnıeler. Nátıjesinde jol boıyndaǵy halyqqa jumys tabylady, jumysy bar adamnyń turmysy da jaqsarmaq. Al «Máńgilik El» ıdeıasy – babalarymyz yqylym zamannan beri ańsap kele jatqan armany edi ǵoı! Sonyń bári búginde júzege asa bastady. Kezinde Abylaı han: «Bar edi úsh armanym, áttegen-aı, el qylyp, qala salyp, biriktirip kete almadym», dep kókiregi qars aıyrylyp, ókinip ketken eken. Babalardyń sol armany, minekı, búgin oryndalyp jatyr. Arman bolǵan zamannyń kýágerleri –sizder men bizder baqyttymyz. Shúkir deıik, bardy kóre bileıik, qanaǵatshyl bolaıyq, osyǵan jetkizgen Allaǵa myń da bir rahmet deıik. Sondyqtan da, alda kele jatqan álemdik qarjy-ekono­mıkalyq daǵdarystyń qyspaǵy kezinde, qaýip-qateri mol zamanda elimizdiń bolashaǵynyń berik, Táýelsizdigimizdiń baıandy bolýyn esten shyǵarmaıyq. Ol úshin buǵan deıin talaı synnan ótken, osy jyldar boıy eliniń amandyǵy, jeriniń tutastyǵy jolynda salıqaly da kóregen saıasat júrgizip kelgen Elbasymyzǵa jańa mandat berip, yqylaspen senim bildireıik.

Sábıt ORAZBAEV, Qazaqstannyń halyq ártisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty.

Syrtqy barlaý ardagerleri de qoldaıdy

Biz, Qazaqstan syrt­qy barlaýynyń ardagerleri, Qazaqstan Respýblıkasy Prezı­dentin merziminen bu­­ryn saılaý týra­ly bas­tamany qoldaımyz! Álemdik qarjy-ekono­­mı­kalyq daǵdarystyń kúsheıýi men kúrdeli halyqaralyq ahýal­dyń ýshyǵýy jaǵdaıynda kezek­ten tys prezıdenttik saılaý­dyń ótýi ýaqyt talabyna sáıkes keledi. Taıaý Shyǵys, Soltústik Afrıka men Aýǵanstan-­Pákis­­tan aımaqtarynda kúrdeli ahýaldyń keleńsiz túrde beleń alýy saldarynan halyqaralyq terrorızm men dinı ekstremızm qaterleriniń odan ári órshýi turǵysynda osyndaı sheshimniń qabyldanýy ýaqytqa saı jáne oryndy jasalǵan qadam bolyp tabylady. Bul barlyq qoǵamdy birik­tirýge sebepshi bolýmen qatar, ulttyq qaýipsizdigimizdi qamta­masyz etý boıynsha aldyn alý sharalaryn qabyldaýdy jáne syrtqy qaterler men táýekelderge nazarlarymyzdy aıryqsha aýdarýdy talap etedi. Kezekten tys ótetin prezı­denttik saılaý elimizdiń damýyna jańa qosymsha serpin berip, «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» baǵdarlamasy men «Qazaqstan-2050» uzaq merzimdi Strategııasyn jáne «Máńgilik El» ıdeıalaryn tıimdi júzege asyrýǵa uıytqy bolatyny sózsiz. Qazaqstan syrtqy bar­laýynyń ardagerleri Ota­ny­myzdyń ornyqty damýy men serpindi ilgerileýine ba­ǵyttalǵan bastamalardy ár­qashan qoldap keledi jáne qoldaı beredi. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentin merziminen buryn saılaý týraly usynystyń qazaqstandyqtar tarapynan qoldaýǵa ıe bolatynyna senimdimiz.

Júken MARDENOV, syrtqy barlaý ardageri, «Generaldar keńesi» qoǵamdyq birlestiginiń múshesi, otstavkadaǵy general-maıor.

Oryndy bastama – halyqtyń qamy

Qazaqstan halqy Assam­­bleıa­synyń músheleri Parlamentte oryndy bastama kóterip, úndeý joldady. О́ıtkeni, keler jyly Konstıtýsııamyzǵa sáıkes prezıdenttik jáne parlamenttik saılaýlar ótýi tıis. Bul – kezekti naýqan emes, barlyq halyq úshin óte jaýapty kezeń. Onyń ústine ekonomıkalyq daǵdarys álem halyqtaryn oılandyryp turǵan kezeńde eki birdeı saılaý ótkizý qıyndyq týǵyzady. Sondyqtan, Elbasymyzdy bıyl saılap alyp, senim mandatyn tapsyrýymyz kerek. Qa­zaq­­standa turatyn ártúrli etnos­ ókilderiniń basym kóp­shi­­ligi óz elinen zor­lyqpen kó­shi­­rildi. Sonda baýyrmal qazaq hal­­qynyń ­ba­ýyrynan saıa tapty. Al Memleket basshysy N.Na­zar­baev árbir ultt­yń, ulystyń Qazaqstanda teń dárejede ómir súrýin qamtamasyz etti, qam­qor­lyǵyn jasap keledi. Ár alýan daǵdarystardan Qazaqstandy aman-esen alyp shyǵyp jatyr. «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» memlekettik baǵ­darlamasy halqymyzdyń alań­syz ómir súrýine alǵyshart jasaý­da. «Byltyr ekonomıkaǵa 1 trln. teńge bólingenin taǵy bir eske salyp ótkim keledi. Aldaǵy úsh jylda 3 mlrd. teń­geden bóletin bolamyz. Sondaı-aq, halyqaralyq qarjy ınstı­týttarynan shamamen 10 mlrd. taǵy bar. Qazaqstan úshin qan­daı qomaqty qarjy bólinip jatqa­nyna nazar aýdaryńyzdar. Siz­derdiń aldaryńyzda osy qarjyny ıgerip, ekonomıkaǵa baǵyt­taý syndy úlken mindet tur. Ár mınıstrdiń, Úkimet múshesiniń, qala nemese oblys ákimderiniń jáne t.b. aldyndaǵy úlken mindet. Endi elestetip kórińizder. Osynyń bárin Úkimet ortalyqtan baqylap, jumystyń toqtap qalmaýyn qamtamasyz etýi kerek», dep atap ótti Memleket basshysy Úkimette ótkizilgen keńeste. Iаǵnı, dúnıejúzinde qandaı qıynshylyq bolsa da bizdiń halyq tarshylyq kórmeıdi. Onyń kepili – Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev. Sondyqtan da saılaýdy bıyl ótkizý óte mańyzdy. Memleket bas­shysyna strategııalyq baǵdar­lamany tolyǵymen iske asy­rýǵa múmkindik berilgendigin qalaımyz. Roza PAK, №45 mektep-gımnazııanyń dırektory, qalalyq máslıhattyń depýtaty. ShYMKENT.

Halqymyzǵa qajet shara

Bizdiń Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev el úshin tý­ǵan ul, halqynyń qamqorshysy, Tá­­­­ýel­siz Qazaqstannyń negizin qa­laý­shy, álem moıyndaǵan ­saıasatker. Dúnıejúzinde bolyp jatqan turaqsyzdyq, daǵdarys, ártúrli shıelenisterdi estip, kórip otyrǵan qazaqstandyqtar egemen elimizdiń saıası-ekonomıkalyq, áleýmettik turaqty damýyn tek Elbasynyń esimimen baılanys­tyrady. Esimde, 1998 jyldyń kúzinde Ońtústik-Shyǵys Azııa daǵdarysy kezeńinde de biz, Parlament depýtattary, Elbasyna merziminen buryn prezıdenttik saılaý ótkizý týraly usynys jasaǵanbyz. Ol da ýaqyt talaby bolatyn. Sol bir saıası sharadan Qazaqstan halqy tek utysqa shyqty. Elimiz­diń ekonomıkalyq qarqyndy damýy sol jyldardan bastalǵany barshamyzǵa belgili. Qazir de saıası turǵydan «etek-jeńimizdi jıyp», osynaý álemdik daǵdarys kezinde ekonomıkalyq ál-aýqatymyzǵa erekshe kóńil bóletin sát týyp otyr. Alǵa qoıyp otyrǵan maq­sat­­tarymyz da ­orasan zor. Olar El­basy jarııala­ǵan «Nur­ly Jol», «Qazaqstan-­2050» baǵdar­la­­ma­lary, «Máńgilik El» ıdeıasy. Endi osylardy júze­ge asyrý kerek. Prezıdenttik saılaý – eli­mizdiń saıası turaqtylyǵy, hal­qymyzdyń birligi men tirligi, yn­tymaǵy men beriktigi úshin qajet shara. Sondyqtan da, Qa­zaq­stannyń Tuńǵysh Prezı­dentinen Qazaqstan halqy Assam­bleıasy Ke­ńesiniń merziminen buryn pre­zıdenttik saılaý ótkizý týra­ly usynysyna kelisim berýin suraımyz.

Muhambet KО́PEEV, qoǵam qaıratkeri. ASTANA.

Beıbit tirligimiz úshin kerek

Qazaqstanda turyp jatqan ulttar men ulystardyń barlyǵy da baqytty jandar dep oılaımyn. Tek men emes, olardyń barlyǵy da  kún saıyn teledıdardan aınalamyzdaǵy elderde bolyp jatqan berekesizdikti kórip, bilip otyrypty.  HHI ǵasyrda beıbit turǵyndardyń atys-shabystan  azap, zardap shegýi, mert bolýy qandaı aqylǵa syıady? Kúızelgen adamdarǵa qarap, tula boıyń shymyrlaıdy. Tutas el túgil, bir otbasynda bir kún urys-keris bolsa, bereke ketedi. Keńqoltyq qazaq halqy «bir kún urys bolǵan úıden qy­ryq kún yrys kóteriledi» degen ǵoı. Otbasynyń berekesi shańy­raq ıesine baılanysty. Sondaı-aq, eldiń qandaı bolýy da Elba­syna, Kóshbasshyǵa baılanysty. Biz Qazaqstanda  Elbasymyz Nur­sul­tan Nazarbaevtyń kóregen, alys­ty boljaıtyn saıasaty­nyń arqa­synda tatý-tátti ómir súrýdemiz. Qazaqstanda merziminen buryn prezıdenttik saılaý ótkizý bastamasyn Qazaqstan hal­qy Assambleıasynyń Keńesi kóter­di. Men ony  qolymdy kóte­rip qoldaımyn. «Nurly Jol – bo­lashaqqa bastar jol» Jol­daýyn­da jáne odan burynǵy stra­tegııalarda aıtylǵan eldi damy­tý máseleleriniń barlyǵyn Nur­sultan Ábishuly aıaqtaýy tıis. Qazir qarjy-ekonomıkalyq daǵdarys álemdi tyqsyryp otyr. Bizdiń elimizde daǵdarysqa qarsy sharalardyń barlyǵy qolmen qoıǵandaı jasaldy. Halyq eshqandaı aýyrlyqty sezinip otyrǵan joq. Prezıdent qaı nárseden de únemdeý, qarjyny shashpaý máselesin aıtty. Búgin ony árkim-aq kóńilge túıip, etek-jeńin jınaı bastady. Kásiporyndar  jergilikti atqarýshy bılikpen memorandýmǵa qol qoıyp, jumys oryndaryn jappaýdy qarastyryp jatyr. Sonyń barlyǵy da, eń aldymen, judyryqtaı jumylǵan birligimizdiń arqasy eken de. Merziminen buryn saılaýdyń ótkeni eldiń  birligin burynǵydan da arttyrady dep bilemin.  

Ergashvoı HOLMETOV, «Sharq» tájik-ózbek etnomádenı birlestiginiń prezıdenti,  Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi. QOSTANAI.

Elbasy  – eldiktiń basty tiregi

Elbasy, Qazaqstan halqy Assam­bleıasynyń Tóraǵasy Nur­sul­tan Nazarbaev bir alqaly jı­ynda: «Bir halyq – bul bar­ly­ǵymyz úshin ortaq múddeler. Bir el – bul barlyǵymyz úshin ortaq Otan. Bir taǵdyr – bul biz birge júrip ótken qıyndyqtar men je­ńister», dep bizdiń elimizde ult­aralyq dostyq qatynastyń qan­shalyqty mańyzdy ekenin atap kórsetken-di. Mine, osylaı tatý­lyqty tirligimizdiń tiregine aınal­dyra bilgendikten de kópult­ty memleketimizde ulttar dos­tyǵy men el birligi barlyq tabys­ta­ry­myzdyń negizine aınalyp otyr. Qazaqstan Respýblıkasy – kópultty memleket. 17 mıllıon adamnan asqan elimizdiń halqy 130-dan asa ulttar men ulys ókilderinen turady. Olardyń arasyndaǵy tatýlyq pen kelisim elimiz úshin sheshýshi mánge ıe. Saıası turaqtylyqtyń da tuǵyry sol kelisim men tatýlyqta bolǵandyqtan, Elbasy da, el bıligi de bul máseleni jiti baqylaýda ustaıdy. Assambleıanyń basty maqsaty – saıası jaǵdaılarǵa boljam jasaı otyryp, qoǵamdy alaýyzdyqtan saqtaý. Iаǵnı, azamattarymyzdy otansúıgishtikke tárbıelep, ultaralyq qatynasty nyǵaıtý. Alpaýyt elderdiń ózi abdyrap otyrǵan tusta,  Qazaqstan halqy Assambleıasy tatýlyqqa uıytqy bola bildi. Sondyqtan, Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń úndeýin tolyq qoldaımyn. О́ıtkeni, Elbasy  – eldiktiń basty tiregi. О́z basym Elbasymyzdyń tóńiregine toptasý – qıyndyqtardy eńserýdiń senimdi kepili ekenine tolyq senimdimin. Prezıdent bastamalaryn qoldaý – azamattyqqa syn.  

Ramzan MAGOMADOV, «Vaınah» cheshen-ıngýsh etnomádenı birlestiginiń jetekshisi. Jambyl oblysy.