Qazan aıynyń sońǵy kúnderinde Soltústik Qazaqstan oblysynyń Tatarstandaǵy kúnderi ótti. Sábıt Muqanov atyndaǵy oblystyq ǵylymı-ámbebap kitaphanasy oblys delegasııasynyń quramynda Qazan qalasyna bardy.
Qazaq pen tatar halyqtarynyń tili ortaq, dini ortaq, dili ortaq, mádenıeti de ortaq ekeni belgili. Qazan tóńkerisine deıin qazaqtyń kóptegen tulǵasy Qazan qalasynyń oqý oryndarynda bilim aldy. Solardyń qatarynda Ahmet Birimjan, Muhamedjan Qarabaev, Isa Qashqynbaev, Jansultan Seıdalın, Ýálıhan Tanashev, Ábýbákir Aldııarov, Sadyq Amanjolov, Arynǵazy Boshtaev sııaqty qaıratkerler bar. Qazan qalasy aldymen qazaq qaıratkerleriniń izi men qoldarynyń taby qalǵan shahar retinde qadirli.
Tatarstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasynda «Qazaqstannyń ádebı aspany» atty kórme ashyldy. Osy kórmede enshimizge qazaq ádebıeti alyptarynyń shyǵarmalarymen qatar osy zamanǵy qadamdaryn úsh tilde tanystyrý qurmeti buıyrdy. Qazandyqtar klassıkterimiz Abaı, Maǵjan, Muhtar Áýezov, Ǵabıt Músirepov, Sábıt Muqanov shyǵarmalarymen jaqsy tanys ekendikterin ańǵartty. Sonyń ishinde kitaphanamyzdyń atyn alǵan Sábıt Muqanovtyń tatar ádebıetiniń klassıgi Ǵabdolla Toqaımen dostyǵy týraly áńgime eki jaq ókilderiniń aýzynan kóp aıtyldy. Sábeń Ǵabdolla Toqaıdy «Shyǵys poezııasynyń alyby» dep joǵary baǵa bergen. Osy jerde ádebıettiń mádenıetterdi jaqyndastyrýdyń erekshe kilti ekenine ábden kózimiz jetti.
Elimizden aparyp, kórmege qoıylǵan barlyq basylymdardy Tatarstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasyna syıǵa tarttyq. Ulttyq kitaphana men S.Muqanov atyndaǵy Soltústik Qazaqstan oblystyq kitaphanasynyń arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdyq.
Kórmeden soń Ulttyq kitaphanaǵa saıahat jasadyq. Ol eki ǵımarattan turady eken, ejelgisi XVIII ǵasyrda salynǵan burynǵy Qonaq aýlasynda ornalasqan, ekinshisi – jańa korpýs. Kitaphana 1865 jyly ashylyp, qazir barsha Reseıdiń iri mádenı ortalyǵyna aınalyp otyr. Kitaphananyń qorynda 3 mıllıonnan artyq dana kitap bar, sonyń ishinde sırek qoljazbalardy, kóne folıanttar men biregeı arhıv materıaldaryn qamtıdy. Qordaǵy kolleksııalar – álemniń 50 tilinde. Kitaphana irgesiniń qalanýy HIH ǵasyrda orys aǵartýshysy I.Vtorovtyń 903 ataýly 1 908 dana kitabyn qalalyq mýnısıpalıtetke syılaýynan bastalǵan. Osynsha kitapty qaıda syıǵyzaryn bilmegen qala basshylyǵy kitaphana turǵyzýǵa májbúr bolǵan eken.
Kitaphana qory kitaptar ǵana emes, álemniń barlyq elderinen jazylyp alynǵan gazetter, jýrnaldar, kartalar jáne t.b. basylym ónimderine toly. I.Vtorovtyń úlgisimen talaı adam kitap qorlaryn kitaphanaǵa muraǵa bergen kórinedi. Sondyqtan munda urpaqtar jalǵastyǵy degen túsinik te jıi aıtylady.
Kitaphana basshylyǵy men ujymy jyly kóńilderimen aqjarqyn kúıde qarsy aldy. Ásirese kitaphananyń basshysy Mádına Fatyhqyzynyń jarqyn kóńiline tánti boldyq.
Este qalǵan erekshe oqıǵalar da az bolǵan joq. Sonyń ishinde tatar jazbasynyń ejelgi rýnıkalyq sımvoldarynan kırıllısaǵa deıin 287 áripti paıdalanǵany este qaldy. Demek tatar ádebıetimen egiz damyǵan qazaq jazbalarynda da sonshalyq árip bolǵany ǵoı. Kitaphananyń jańa ǵımaratyndaǵy osy zamanǵy tehnologııalar da umytylmas áser qaldyrdy. Olar burynǵy dástúrdi jalǵastyra otyryp, jańa ınnovasııamen jymdasa úılesken.
Mádenı kúnder aıasynda Qazan qalasynyń basqa kitaphanalarymen de tanystyq. Shaharda Ulttyq kitaphananyń 50 fılıaly bar eken. Sonyń ishinde №13 «Sandýǵash» atty fılıal óziniń adamǵa, oqyrmanǵa degen qyzmetin aıryqsha sándi, joǵary mádenıetpen kórsetkendigimen este qaldy.
Beıbitgúl ÁBILMÁJINOVA,
S.Muqanov atyndaǵy Soltústik Qazaqstan oblysy kitaphanasynyń dırektory
PETROPAVL