Zerde • 12 Naýryz, 2026

Aǵaıyndy Dúısen men Dúısenbi bolys

1896–1897 jyldary fransýzdyń arheolog-etnografy, Parıj geografııalyq qoǵamynyń múshesi baron Jozef de Baı Reseıde zertteý jumysyn júrgizdi. Ol Qazan, Ýfa, Perm, Ekaterınbýrg, Túmen, Saratov, Máskeý, sonymen qatar sol kezdegi Aqmola oblysynyń ortalyǵy Ombyda boldy. Osy sapary kezinde Jozef tamasha fotosýretterdi taspalap, tarıh qoınaýynda qaldyrdy. Sonyń ishinde qazaq turmysyna qatysty onshaqty sýret bar.

Tarıh • 11 Naýryz, 2026

Ult kósemi urpaǵynyń beımálim sýretteri

Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq memlekettik kıno-fotoqujattar men dybys jazbalary arhıvi – elimizdegi aýdıovızýaldy qujattardy saqtaýǵa mamandanǵan biregeı mekeme. Arhıv qorynda el tarıhynyń mańyzdy kezeńderin qamtıtyn 100 myńnan astam fotosýret, kınoqujat pen dybys jazbasy jınaqtalǵan.

Zerde • 06 Naýryz, 2026

Álıhan Bókeıhan jáne Lev Tolstoı: danalyq úılesimi

Asa kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri, Alash kóshbasshysy, ensıklopedııalyq deńgeıdegi oqymysty, birtýar qalamger, ǵalym Álıhan Bókeıhan 1900 jyly «Dala ýalaıatynyń gazeti» basylymynyń 10-nómirine álemdik klassık L.N. Tolstoıdan aýdarǵan «Sýrat kofeınesi» atty tálimdi eńbegin jarııa­lady. Arada 13 jyl ótken soń 1913 jyly «Qazaq» gazetiniń 1, 3, 4 sandarynda «Oqshaý sóz» aıdarmen bul áńgime «Din talasy (Sýrat kafehanasy)» degen ataýmen tolyǵyp jaryq kórdi. Muny qaıta jańǵyrǵan tárjime degen durys. Aýdarma sońyna Á.Bókeıhan: «Bul sóz adam balasynyń bárine aǵaıynshylyq kózben qaraǵan orystyń uly fılosofy Tolstoı sózinen alyndy. Ol Bernarden Desan Pıer degenniń sózinen alǵan eken», dep kórsetedi. «Le café de Surate» avtory fransýz jazýshysy Bernar­den de Sen-Per (1737–1814) bul áńgimesin 1791 jyly jazypty. Lev Tolstoı ony 1893 jyly aýdaryp, «Severnyı vestnık» jýrnalyna bastyrady. Á.Bókeıhan osy oryssha nusqadan tárjimelegen.

Zerde • 04 Naýryz, 2026

Siz kimsiz, Karaton?

Bul maqalada Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde Italııany azat etýge qatysqan keńes jaýyngerin anyqtaýǵa baǵyttalǵan qazaq pen ıtalııan zertteýshileriniń birlesken izdenisi týraly baıandalady. Maqalany jazýǵa ondaǵan jyl boıy jat jerde júrek túkpirinde saqtalǵan erlik, ıaǵnı Karaton esimdi azamattyń eren erligi sebep boldy.

Zerde • 27 Aqpan, 2026

Jambyl babadan bata alǵan

Han apa «Egemendik» áriptes inim, belgili sport jýrnalısi Ǵalym Súleımenniń tilimen aıtqanda, «Jańa jylda ǵumyrynyń 105-qańtarynyń esigin aıqara ashqan Hanymbúbi apamyz óner, mádenıet, jalpy qalamgerler arasynda alǵa shyǵyp, rekordtyq kórsetkishke qol jetkizdi!» Súıegi asyl apamyzdyń, aıaýly áriptes anamyzdyń ómiri toly ónege, shapaǵaty aınalasyna shashylyp jatyr.

Tulǵa • 27 Aqpan, 2026

Júregi jyrdan jaralǵan

Bıyl – Jambyl jyraýdyń 180 jyldyq mereıtoıy ulttyq deńgeıde atalyp ótetin jyl. Ataq-dańqy áldeqashan álemdi aralap ketken, rýhanı murasy halyq qazynasyna aınalǵan abyz aqynnyń, jyraý Jambyldyń mereıtoıyn Alash balasy túgel atap ótetinine kúmánim joq.

Zerde • 13 Aqpan, 2026

Túrkitanýdyń izashar jıyny: ǵasyrdan da uzaq ún

1926 jyly Baký qalasynda ótken tuńǵysh Túrkologter sezi – tarıhy men taǵdyry ortaq tildes halyqtardyń ­­HH ǵasyrdaǵy ǵylymı, mádenı ómirinde aıryq­sha oryn alatyn ýaqıǵa. Bıyl osy eleýli ǵylymı jıynǵa bir ǵasyr tolyp otyr. Atalǵan sezdiń mán-mańyzyn taldap-talqylaý maqsatynda arnaıy dóńgelek ústel májilisin uıymdastyrýdyń sáti tústi. Is-sharaǵa Ázerbaıjan Ulttyq ǵylym akademııasy Nasımı atyndaǵy Til bilimi ınstıtý­ty­nyń dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Nadır Mamedlı, О́zbekstan Respýblıkasy Náýbet qurban­dary memlekettik murajaıy­nyń bas ǵylymı qyzmetkeri Bahrom Irzaev, Halyqaralyq Túrki akademııasynyń sarapshysy, PhD Nýrdın Ýseev, Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýty ahmettaný bóliminiń meńgerýshisi, PhD Ermuhamet Maralbek qatysty.

Zerde • 04 Aqpan, 2026

Ańyz rektor haqynda syr shertken

Bıyl álemdik deńgeıdegi iri ǵalym, elimizdiń eń tanymal joǵary mektebiniń zamanaýı ǵalamat qalashyǵyn salǵan akademık О́mirbek Aryslanuly Joldasbekovtiń týǵanyna 95 jyl tolady. Osy mereıli data qarsańynda kórnekti zertteýshi-jýrnalıst, jazýshy Kólbaı Adyrbekuly qalamymen ǵulama oqymysty, ónegesi óshpes aıtýly ustaz, orny erekshe reformator, memleket jáne qoǵam qaıratkeriniń tolyqqandy beınesin jasady.

Zerde • 29 Qańtar, 2026

Múddeler toǵysyndaǵy dostyq

Bizdiń azattyq jolynda kúresken qaıratkerlerimiz az emes. Olardyń búkil bolmysy saıası muratymen sabaqtas. Ulttyq múddeni tý etken sol biregeı tulǵalardyń qatarynda Álıhan Bókeıhan men Haıretdın Bolǵanbaıdyń esimi erekshe daralanyp tur.