Ult rýhynyń shamshyraǵy

Astana qalasy ákim­diginiń Ortalyqtan­dyrylǵan kitap­hanalar júıesine qarasty­­ №12 kópshilik kitaphanasyn­da Alash ardaqtysy Mir­ja­qyp Dýlatulynyń týǵany­na 140 jyl tolýyna oraı «Ult rýhy­nyń shamshyraǵy» atty is-shara ótti. Onda tarıh ǵylym­darynyń doktory, professor, mirjaqyptanýshy Marat Ábsemet Alash kósemi haqynda tyń derekterimen bólisip, dáris oqydy.

– Jalpy, Mirjaqyp taqy­rybyna qalaı keldiń degende, men Mirjaqyp Dýlatuly haqynda eń birinshi ǵylymı dıssertasııa qorǵaǵan azamatpyn. О́ıtkeni Alash arysynyń esimin bala kúnimnen estip óstim. Atam Ábsemet sol alash­tyqtarmen baılanysta bolǵan adam. Kish­kentaıymda úıge kóp kisi keletin, ákemniń aqylymen sol shejireli aq­sa­qaldardan eski tarıhty mag­nıtofon­ǵa ­jazyp ala­tyn boldym. Qarttar baıaǵynyń batyrlary, Han Kene, Álı­han Bókeıhan týraly aıta kelip, Mirjaqyp taqyrybyna da aýysatyn. Tipti bir aqsaqal Mirjaqyptyń «Baqytsyz Jamal» romanyndaǵy óleń joldaryn dombyramen aıtyp shyqty. Men osyǵan erek­she tań qaldym. Ol kezde Alash arystarynyń esimin aýyz­ǵa alý óte qıyn edi. Keıin ­ǵa­lymdyq jolǵa bet burǵan­da Mir­­jaqyp taqyryby­na birden qy­zy­ǵýshylyq tanyttym, – dedi Marat Oralbaıuly.

Is-sharaǵa bir top stýdentter qatysyp, oılaryn orta­ǵa saldy. Ara­ki­dik suraqtar qoıylyp, Alash arysynyń ómiri egjeı-teg­jeı­li saralandy. Jıynda sóz al­ǵan Astana qalasy «Rýha­nııat» me­kemesiniń basshysy, aqyn Arman Sherızat maǵynaly dáris ıesine alǵys bildirip, Mirjaqypqa arnalǵan jyryn oqydy. Jıynda professor Marat Ábsemet Mirjaqyp mu­ra­synyń shetelderde de keń ta­nylǵanyn aıtyp, jastardy rýhty bolýǵa shaqyrdy.

– Mirjaqyp Dýlatuly­nyń shyǵarmalary erte kezden shet elde aýdarylyp, ja­ryq kóre bastaǵan. Tipti Túr­kııada bolǵanda bir aqsa­qal kelip, túrik tilindegi «Ba­qyt­­syz Jamal» kita­byn usyndy. Bul sonaý 30-jyldary jaryq kórgen. Mustafa Kemal Ata­tú­rik qazaq zııalylary eńbe­gimen tanysty degen derek bar. Sonymen qatar japon Ýıama Tomohıko 1992 jyly Hok­kaıdo qalasynda Mirja­qyp Dýlatuly shyǵarmashy­lyǵynan dıssertasııa qorǵady. Mine, osylaısha arysymyzdyń asqaq ıdeıalary basqa elderdiń de qyzyǵýshylyǵyn týdyrǵan. Sondyqtan, jastar, sender rýhty bolyńdar, bizge dál qazir ulttyq rýh aýadaı qajet. Rýh kóterý úshin Mirjaqyptaı atalaryńnyń kitaptaryn oqyń­dar, – dedi ǵalym.

Jıyn sońynda moderator Janna Sherızatqyzy Marat Oralbaıulyna rızashyly­ǵyn bildirip, arnaıy alǵys hat tabystady. Sonymen birge, qanattanǵan stýdentter Alash arysyna arnalǵan jyr­laryn oqyp, lebizderin jetkizdi.