Bizde «jyljabar» degen uǵym bar. Eldik baǵdardaǵy baspasóz de, tele-radıo da, tipti áleýmettik jelide de jyl qorytyndysyn osylaı aıtady.
Halqymyz «Eski aıda esirke, jańa aıda jarylqa!» dep, kúntizbelik aıdan, jyldan emes, Jaratqannan medet suraıdy. Rııasyz, taza adamı nıet. Astarynda táýbe men senim, jańarý men sabaqtastyq tur.
Áıgili parsy shaıyry Jalál-ad-dın Rýmı: «Keshe men aqyldy edim, sondyqtan álemdi ózgertýdi armandadym. Búgin dana boldym, endi ózimdi ózgertip jatyrmyn» depti. Sarabdal sóz, paıdaly pikir. Elimizdegi saıası reformalarǵa úles qosý úshin árbirimiz sanaly, syndarly baǵytta ózgere bilýimiz lázim. Memleket baǵdarynyń búgingi basty ıdeologemasy – «Ádiletti Qazaqstan» túsinigi, «Ártúrli pikir – birtutas ult», «Halyq únine qulaq asatyn memleket», «Zań jáne tártip», «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet», «Adal azamat» tujyrymdary eldik áleýetimizdi qýattandyryp, qoǵam men memlekettiń suhbattastyǵyna tyń múmkindik týǵyzdy. Sondaı-aq Memleket basshysy Atyraýda ótken Ulttyq quryltaıda jańarǵan Qazaqstannyń memleketshil temirqazyǵy – jalpyulttyq qundylyqtar júıesin aıqyndap berdi. Táýelsizdik jáne otanshyldyq, birlik pen yntymaq, ádildik jáne jaýapkershilik, zań men tártip, eńbekqorlyq jáne kásibı biliktilik, jasampazdyq pen jańashyldyq – búginde biregeı eldik úılesim júıesin qurap otyr. Bul taıaýda «Qazaqstan Respýblıkasy ishki saıasatynyń negizgi qaǵıdattary, qundylyqtary men baǵyttary» tujyrymdamalyq qujatynda naqtylandy. Sonyń ishinde qıly syn-qaterler, táýekel shyńdaı túsken «Taza Qazaqstan» qaǵıdaty qoǵamnyń jan dúnıesi men etıkalyq qadir-qasıetin tutastandyrýǵa ıgi yqpal eteri sózsiz.
Alash arystary aıryqsha qadirlegen dana jazýshy Lev Tolstoı: «Shynaıy ómir – dabyraıtpaı jasalynǵan halyq sanasyndaǵy ózgeriste» deıdi. Jurtshylyqtyń búgingi ádildik pen jaýapkershilik, zııalylyq pen parasat týraly boıamasyz uǵym-túsinigi osyny rastaıdy. Eńbek adamyn qadirleý, muǵalim men dárigerdiń mártebesin kóterý, shyn kásip ıelerine adamı kózqaras – osynyń aıqyn mysaly.
Saıası reformalar zań áleýetine baryp tireledi. Memlekettik keńesshi E.Qarın sózimen aıtsaq, «Parlamenttik júıeni jańǵyrtý – bastalǵan úlken reformanyń bir bóligi. Býrabaıdaǵy Quryltaıda aıtylǵan eldik bastamalardy júzege asyrý úshin 10-ǵa jýyq zań qabyldanyp, birneshe normatıvtik qujat qabyldanýy kerek. Bári sátimen júzege asady dep úmittenemiz».
Osy rette bıylǵy Parlamenttik reforma týraly Prezıdent bastamasy men ony jurtshylyqtyń qoldaýy qoǵamdaǵy senim údesin aıǵaqtady.
Halyq qolmen ustap, kózben kórgenine kóńili toǵaıady. 2025 jyly 18 mıllıon sharshy metr turǵyn úıdiń paıdalanýǵa berilýi, 13 myń kılometr joldyń sapaly jóndelýi, 219 medısına, 130 orta bilim nysanynyń boı kóterýi, 33 zaýyt ashylyp, 150 kásiporynnyń jańǵyrtylýy, 90 paıyz el turǵyndarynyń ınternetpen qamtylýy – iri oqıǵa. Sondaı-aq zeınetaqy men járdemaqyǵa úkimetten 5,9 trln bólinýi (ony 4,6 mln adam alady), ekonomıkalyq kórsetkishtiń 6,4 paıyzǵa ósýi – aýyz toltyryp aıtatyn derek. El qambasyna 27 mln tonna astyq quıylǵany, Otanymyzdy jasyl aımaqqa aınaldyrý maqsatynda 335,6 mln aǵash kóshetiniń egilgeni – bereke men mańdaı terdiń belgisi.
Ishki saıasat qanshalyqty shetin ári dilgir bolsa da, buǵan barshamyz jaýaptymyz. Sondyqtan qazirgi qym-qýyt, kúrdeli zamanda el men jer tutastyǵynyń, ult birligi men etnostar uıysýynyń, dinı túsinistik pen kelisimniń ózektiligin sát saıyn sezinemiz. Baısaldy babalardyń «Tórteý túgel bolsa – tóbedegi keledi, altaý ala bolsa – aýyzdaǵy ketedi» degen danalyǵy bizdi árqashan jaqsylyqqa jumyldyrady.
Syrtqy saıasatqa kelsek, 2025 jyl tarıhqa memleket abyroıy asqaqtaǵan kezeń retinde endi. Bul oraıda Prezıdent Q.Toqaevtyń halyqaralyq bedeli men dıplomatııalyq parasaty kósh bastap tur. «Biz álemniń alpaýyt úsh eliniń memlekettik tilinde sóılep, jahandyq bereke-birliktiń tetigin kórsetip, keleli oı aıtqan basshymyzdy maqtan etemiz» degen baǵany qaladan da, daladan da estımiz. Osy rette Prezıdenttiń «Eýrazııa óńirimen dástúrli senim men yntymaqtastyqty, Qurama Shtattarmen jáne Eýropa odaǵymen uzaqmerzimdi qarym-qatynasty, Taıaý Shyǵys, Azııa, Jahandyq Ońtústik elderimen baılanysty arttyra beremiz» degen paıymynyń dáıektiligine kózimiz jetti. Munyń bári – memleket múddesi jolyndaǵy ıgi qadam.
Jylan jyly mádenı qubylystar men jańalyqtarǵa da toly boldy. Oıshyl Abaıdyń 180 jyldyǵy, Alash tulǵalary Mirjaqyptyń – 140, Smaǵuldyń – 125 jyldyǵy, IýNESKO aıasynda kompozıtor Nurǵısa men jazýshy Berdibektiń 100 jyldyǵy, t.b. eldik sharalar joǵary deńgeıde atalynyp ótti. Beıjińde Qazaqstan mádenı ortalyǵynyń ashylýy, birneshe memlekette A.Qunanbaıulyna eskertkish ornatylýy, Kıiz úı jasalynýynyń IýNESKO mádenı mura tizimine enýi – ult mádenıetiniń aıryqsha belesi.
Sıfrlandyrý men jasandy ıntellekt salasynda da elimiz 2025 jyly eleýli tabystarǵa jetti. Osynyń barshasy elshil bastamany júzege asyrýǵa baǵyttalǵan ıgi qadamnyń jemisi dep bilemiz.