Aıyrqalpaqty aǵaıyndarmen qońsy ornalasqan Qordaı aýdanyna qarasty Betqaınar aýylynda ashylǵan jańa úıirmede balalar robottehnıkanyń qyr-syryna qanyǵyp júr. Aýyl oqýshylarynyń ǵylymı-tehnıkalyq tanymyn damytýǵa jáne jańa tehnologııaǵa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan joba óz jemisin berip otyr. Al úıirmege kelýshiler sany ýaqyt ótken saıyn arta túsken.
Úıirme tizginin ustaǵan Nurtóre Málikuly – janarynda ot oınaǵan jalyndy, qarymdy jastyń biri. 22 jasar ınjener-energetık ýaqyt óte kele fızıka pániniń muǵalimi bolyp eńbek etýge bel býǵan eken. Belsendi jas robottehnıka úıirmesin ashý týraly usynysty da ózi aıtyp, bastamashyl bolypty. Izdenis izine túsken Nurtóreniń ilkimdi ıdeıasy, tyń bastamasy jergilikti bılik tarapynan qoldaý tapqany rasynda da kóńil qýantady.
–Úıirmemizge kelgen balalardyń talpynysyna óz basym qatty rızamyn. Olardyń IT salasyna, robot qurastyrý men arnaıy baǵdarlamaǵa degen qyzyǵýshylyǵy zor ekenin kóz kórip otyr. Bilim berý mekemelerinde mundaı úıirmeniń ashylýy – ýaqyt suranysy. Qalaı bolǵan kúnde de biz zaman kóshinen qalmaýǵa barynsha yntaly bolýymyz kerek.
«Bizdiń maqsatymyz – aýyl balalarynyń qaladaǵy qatarlastarymen teń dárejede bilim alýyna qoldan kelgenshe kómek kórsetý. Sol arqyly olardyń ýaqyt tynysynan qalys qalmaı, jańashyl bastamalarǵa uıytqy bolýyna kómektesý», deıdi úıirme jetekshisi óz oıymen bólisip.
N. Málikulynyń aıtýynsha, robottehnıka úıirmesi byltyr qańtar aıynan bastap iske kirisken. Qazirgi kezde jas mamannan tálim alyp júrgen talapty balalardyń sany elýge jetken kórinedi. Bilikti ustaz sabaqty eki baǵytta júrgizetinin aıtyp otyr. «LEGO» jınaqtarymen robot qurastyrý isine 1–4-synyp oqýshylary qulshynys bildirse, «Arduino» negizindegi avtomattandyrylǵan júıelerdi qurastyrý jumysyn 5–7-synyp oqýshylary qolǵa alǵan. Árıne, olar bastapqyda jańa baǵytty túsinbese de, ýaqyt óte kele, robottehnıkanyń qyr-syryn meńgere túsken. Osylaısha, ustaz úmiti aqtalǵan.
Maman keltirgen derekke sensek, bul baǵyttar boıynsha jumysty balalardyń jas ereksheligi men tapsyrmanyń kúrdeli bolýyna qaraı jiktepti. Bastaýysh synyp oqýshylary qarapaıym mehanızmder men qozǵalys elementterin meńgerýge nazar aýdarsa, joǵary synyp oqýshylary baǵdarlamalaý negizderin úırenip, kúrdeli jobalardy ázirleýge den qoıǵan.
Jańashyl ustazdyń qolǵa alǵan isi balalardy baýrap alǵanyna eshkimniń talasy joq. Talaptyń tulparyn mingen oqýshylardyń qol motorıkasy, ınjenerlik oılaý qabileti, logıkalyq paıymy men shyǵarmashylyq daǵdysy jyl ishinde aıtarlyqtaı deńgeıge jetip otyr.
Úıirmege kelip, robottehnıkanyń qyr-syryna qanyqqan oqýshylardyń ustazdyń izdenisine degen iltıpaty erekshe ekenin ańǵardyq. Jańa álemniń esiginen attaǵan olar izdenis izine túsý arqyly jańa bıikterdi baǵyndyrýdy kókseıdi. Kózderinde ot oınaǵan oqýshylardyń talaı bıikti baǵyndyratynyna esh kúmán joq.
– Bul úıirme maǵan rasymen de qatty unaıdy. О́z qolymmen túrli robot qurastyryp, baǵdarlamaý tetikterin meńgerip jatqanyma bek qýanyshtymyn. Bastapqyda muny túsiný aıtarlyqtaı qıyndyq týdyrǵany ras. Áıtse de, ustaz ótken sabaqtar meniń matematıka jáne fızıka pánderine degen qyzyǵýshylyǵymdy arttyryp, túrli tásilderdi tereńirek túsinýime kóp kómektesti. Osy úıirmege kelý arqyly oılaý qabiletim arta túskenin aıtpaı ketýge bolmas. Meniń zamandastarym da robottehnıkaǵa qatty qyzyǵýshylyq bildirip jatqanyna qýanyshtymyn, – deıdi bilim alýshynyń biri Aıtóre Orazǵalı óz oıyn bildirip.
О́z jumysyna asa jaýapkershilikpen qaraıtyn Nurtóre Málikulynyń aıtýynsha, úıirme – jaı ǵana qosymsha sabaq berý tásili emes. Ol balalardy jańashyldyqqa baýlý arqyly aýyl jetkinshekterin ınjener jáne IT salasyna degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrýdy kózdegen.
Jambyl oblysy,
Qordaı aýdany