Jyl aýysqan shaqta Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń memleket damýynyń negizgi strategııalyq baǵyttaryn aıshyqtaıtyn kólemdi maqalalar jarııalap, suhbat berýi ıgi dástúrge aınaldy. Memleket basshysy ótken jyldary «Egemen Qazaqstan», «Ana tili» basylymdary arqyly halyqpen oı bólisse, osy jyldyń basynda «Turkistan» gazetine suhbat berdi. Bul – halyqtyń kókeıindegi kóptegen saýalǵa búkpesiz jaýap qatyp, qoǵammen ashyq dıalog ornatýdyń tıimdi joly.
«Turkistan» gazetinde jarııalanǵan bul suhbat el damýynyń aldymyzdaǵy josparda ǵana emes, uzaqmerzimdi strategııalyq mejelerdiń mazmunyn ashyp kórsetken mańyzdy qujat desek te bolady. Suhbatta ekonomıka, energetıka, kólik-logıstıka, aýyl sharýashylyǵy, týrızm, bilim berý men densaýlyq saqtaý salasyna qatysty kókeıkesti máseleler jan-jaqty qamtyldy. Suhbat alǵan basylym bas redaktorynyń saýaldary da ótkir. Prezıdenttiń jaýaptary da naqty, qalyń oqyrman qaýymǵa uǵynyqty, búkpesiz ári shynaıy derekter men tujyrymdarǵa negizdelipti. Suhbattyń ón boıynan Qasym-Jomart Kemelulynyń ózi týraly anyqtamadaǵydaı naǵyz memleketshil adamnyń qoǵam ómiriniń barlyq salasyna qatysty tutas oı-ıdeıalary men naqty josparǵa negizdelgen strategııalyq kózqarasy kórinedi.
Aldaǵy jyldary elimizdi kúrdeli saıası reformalar kútip tur. Memleket basshysy byltyrǵy 8 qyrkúıektegi Joldaýynda jarııalaǵaly sol josparlanǵan reformalardyń sıpaty san saqqa júgirtildi. Tipti konstıtýsııalyq ózgeristerdiń Prezıdent bıliginiń quzyretine de qatysty bolýy múmkin degen bolmashy boljamdar aıtyla bastady. Ras, biz ashyq demokratııalyq qoǵamda ómir súrip jatyrmyz. Qarapaıym qoǵam múshesi de, aty men zaty tanymal kásibı sarapshy da óz oıyn ashyq aıtýǵa quqyly. Aıtyp ta jatyr. Alaıda áleýmettik jeli men aqparattyq tehnologııalar arqyly mundaı ońdy-soldy aıtylǵan dolbarlar qoǵamdyq pikirdi aqıqat jolynan adastyrary haq. Birneshe aıdan beri jelide jeldeı esken josyqsyz joramaldarǵa Prezıdent: «Mundaı pikir meniń saıası qaǵıdattaryma qaıshy keledi. Men Qazaqstannyń prezıdenttik basqarý úlgisindegi memleket ekenin birneshe ret aıttym. Osydan 8 jyl buryn, ıaǵnı Aqordaǵa kelgenge deıin «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» tujyrymdamasyn jarııaladym. Jeke bastyń qamyn kúıttep, memlekettik júıeni tutastaı ózgerte salý baryp turǵan jaýapsyzdyq, tipti adamgershilikke jatpaıtyn áreket bolar edi», dep naqty jaýap berip, sońǵy núktesin qoıdy.
Demek elimizde josparlanǵan konstıtýsııalyq reformalar tek zań shyǵarýshy bılik tarmaǵyna, ıaǵnı Parlamentke ǵana qatysty bolady. Sondyqtan kózi ashyq, kókiregi oıaý azamattarymyzdy endigi jerde dolbarlarǵa ýaqyt joǵaltpaı, tek Parlamenttik reformalar tóńireginde oı tolǵap, el bolashaǵyna paıdaly aqyl-keńes qosýǵa shaqyrar edim.
Saıası partııa retinde basym baǵytymyz bolǵan soń ári Májilistegi agrarlyq máseleler komıtetiniń tóraǵasy retinde Prezıdenttiń aýyl sharýashylyǵy salasyna qatysty saıası qadamdary men oı-pikirlerine erekshe nazar aýdaramyz. Memleket basshysy aýyl men aýyl sharýashylyǵy salasyn jiti qadaǵalaıdy. Eshqashan nazardan tys qaldyrǵan emes. Keıingi jyldary jarııalanǵan mańyzdy bastamalar men memlekettik qujattarda aýyl sharýashylyǵy salasyna erekshe basymdyq berilip keledi. «Turkistan» gazetinde jarııalanǵan suhbatta da aýyl sharýashylyǵynyń damýyna qatysty sony pikirleri men Úkimetke berilgen naqty tapsyrmalardyń mazmunyn ashyp berdi. Ásirese Prezıdenttiń mal sharýashylyǵyn damytý, kishi sharýashylyqtardy qoldaý men kooperasııa júıesin qalyptastyrý boıynsha kótergen bastamalary sharýalar qaýymy tarapynan tolyq qoldaý tabatyny anyq.
Aýyl sharýashylyǵy kooperasııalaryn qurý elimizde jyldar boıy qordalanyp qalǵan máselelerdiń biri ekeni anyq. Alaıda burynǵy kezeńderde atqarýshy organdardyń bul máselede sapa emes, san qýalap, jalǵan kórsetkishterge arqa súıep ketkenin moıyndaýymyz kerek. Memleket basshysy sol qatelikterdiń qaıtalanbaýy úshin «Kooperasııa ózinen-ózi paıda bola salmaıdy. El ishinde egjeı-tegjeıli túsindirý jáne uıymdastyrý jumystaryn qolǵa alý qajet. Alaıda birlestik qurý isin naýqanǵa aınaldyryp, jurtqa qysym kórsetýge, olardy májbúrleýge jol berilmeıdi», dep naqty nusqaý berdi. Iаǵnı taǵy da Prezıdenttiń tujyrymyna arqa súıeı otyryp, «Kooperasııany kúnkóristen ósip-órkendeýge bastaıtyn jol, birlik pen jasampazdyq ıdeologııasy» dep qarastyrǵanda ǵana jetistikke jetip, aýyl halqy tolaıym tabysqa kenelip, aýyl sharýashylyǵy órkendemek.
Memleket basshysy «Zań men tártip», «Adal azamat», «Adal eńbek», «Taza Qazaqstan» syndy bastamalardyń mańyzdylyǵyna taǵy bir márte toqtalyp, ıdeıalyq mánin tereńirek ashyp berdi. Bir ǵana emes, birneshe urpaqqa azyq bolar atalǵan ıdeologemalar memlekettiliktiń myqty ustynyna, naǵyz otanshyldyqty qalyptastyrar ulttyq qundylyqtarǵa aınalýǵa tıis. Prezıdenttiń óz sózimen túıinder bolsaq, «Otanshyl bolý – týǵan elińniń, otbasyńnyń ıgiligi úshin aıanbaı eńbek etý degen sóz. Qoqysty jınaý, tal egý, tabıǵatty aıalaý, úlkenge qurmet, kishige izet kórsetý de – otanshyldyqtyń belgisi».
Serik EGIZBAEV,
Májilis depýtaty, «Aýyl» partııasynyń tóraǵasy