Alǵashqy kezde qıyndyǵyn kóremiz, biraq túbi paıdasy mol bolady – deıdi sharýashylyq jetekshisi Nasyr ALAShBAEV
Elimizdiń Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýi aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshiler úshin úlken jańalyq bolyp otyr. Jitiqara aýdanyndaǵy «Alash» agrofırmasy jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń dırektory Nasyr Alashbaev Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýimiz aýyldy da túletedi degen úmitte.
– Nasyr Muhamedjanuly, Elbasy Nursultan Nazarbaev Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýge barlyq kelisimderdiń aıaqtalǵany týraly jyly habardy halqyna aıtyp, Úndeý jarııalady. О́zińiz bul jańalyqty qalaı qarsy aldyńyz?
– Biz bıylǵy aýyr ótken kóktemgi dala jumystarynan endi qolymyz bosap, boıymyz jeńildegen sátte osy habar jetti. Elbasynyń bul súıinshi habaryna men qýandym. О́ıtkeni, memleketter arasynda bul halyqaralyq óte bedeldi uıymǵa kirýge qoly jetken de bar, jetpegen de bar. Bul jerde Elbasynyń eńbegin jáne uıymǵa kirýdiń barlyq quqyqtyq, ekonomıkalyq jumystaryn atqarǵan sarapshylarymyzdyń eńbegin baǵalaǵanymyz durys. Olar jıyrma jylǵa jýyq ýaqyt boıy tabandylyqpen eńbek etip, oń nátıjege aqyry qol jetkizdi. Bul elimizdiń damyǵandyǵyn, álemge tanyla, múmkindikteriniń keńeıe túskendiginiń aıǵaǵy.
– Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýden aýyl sharýashylyǵy ne utady?
– Aýyl sharýashylyǵynda tehnıkasyz eshqandaı jumys júrmeıdi. Mysal aıtaıyn. Bıylǵy jańbyrly kóktemde ozyq tehnıkalary barlar tótep berip, dándi ýaqtyly seýip aldy. Al tehnıkasy álsizder tuqymdy keshiktirip septi, erteń ony jınar kezde de qıyndyq bolýy ábden múmkin. Sondyqtan DSU-ǵa kirýimizdiń arqasynda shetelden aldyratyn ozyq tehnıkalardyń baǵasy biz úshin arzanǵa túsetin bolady. Mysaly, biz tehnıkasyn alyp júrgen AQSh, Kanada sekildi memleketter DSU-ǵa múshe bolǵandyqtan, olardyń taýarlary birdeı baǵamen satylady. Qazir olardy biz tym qymbat alyp júrmiz, al shaǵyn sharýa qojalyqtarynyń oǵan qoly jete bermeıtin. Bul jóninen endi dıqandar utady. Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýimizge oraı astyq óndirýshilerdiń taǵy bir qýanyshyn aıtaıyn. Bıdaı baǵasy ósýi yqtımal. Iranǵa, Qytaıǵa temirjol tústi, bul Qazaqstannyń astyǵyn jetkizýdi jeńildetti. Biraq DSU-ǵa múshe bolmaǵandyqtan, onyń baǵasy álemdik saýdada tómen baǵamen ótetin edi. Endi uıymǵa kirgendikten onyń baǵasy álemdik baǵa deńgeıine kóteriledi dep oılaımyn. 17 myń gektarǵa bıdaı, arpa ósirip otyrǵan bizdiń sharýashylyq úshin munyń mańyzy óte zor bolmaq.
– Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýdiń qıyndyqtary da bolatyndyǵyn Elbasymyz da jasyryp otyrǵan joq. Siz ne oılaısyz?
– Nursultan Ábishuly bul uıymǵa kiretinimizdi, oǵan daıyndyq júrip jatqandyǵyn on jyldan beri aıtyp keledi. Soǵan oraı, aýyl sharýashylyǵy, óńdeý kásiporyndary qyzmetkerlerimen kezdesken saıyn tehnıkalaryńdy durystańdar, ozyq tehnologııalardy engizińder dep eskertip keledi. Meniń oıymsha alǵashqy jyldary óńdeýshi kásiporyndar úshin qıyndyq bolmaı qalmaıdy. О́ıtkeni, olardyń barlyǵy da ozyq tehnologııamen, tıimdi tehnıkamen jumys istep otyr dep aıtýǵa bolmaıdy. Halyqaralyq deńgeıdegi básekege mundaı kásiporyndardyń shydas bere almaýy da múmkin. Sondyqtan kásipkerlerge tynym tappaı izdenis kerek. Qazir ozyq tehnologııany engizip, sapaly taýar óndirip otyrǵan kásiporyndar endi utady, olardyń taýarlarynyń órisi keńeıedi.
– Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirip otyrǵan búgingi kúni aýyl sharýashylyǵynda kezek kúttirmeı qolǵa alatyn qandaı jumys bar?
– Bul uıymǵa kirý básekege qabilettilik degen uǵymdy sezindire túsetin bolady. Meniń sharýashylyǵym aýdan ortalyǵynan 120, oblys ortalyǵynan 340 shaqyrymda jatyr. Biz úshin eń qıyndyǵy jol ekenin bilip tursyz. Keńes Odaǵynan keıin bul jaqtyń jolyna eshkimniń qoly tıgen joq. Elbasynyń «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» baǵdarlamalyq Joldaýynda joldy, jol logıstıkasyn durystaý aıtyldy. Jol jaqsy bolmaı, ónimniń óndirilýinen góri tasymaly qymbattap ketedi. Qazir ortalyq joldardy jóndeý qolǵa alynyp jatyr. Barlyǵyna ýaqyt kerek ekenin de túsinemiz. Aldaǵy ýaqytta aýyldyń joldary da jóndelýi úshin oǵan memleketten qarjy bólinedi dep oılaımyn. Áıtpese, qazir jol jóndeıtin kompanııalardyń buǵan qarjysy jete qoıýy neǵaıbyl.
– Náke, DSU-ǵa kirýimizden aýyldyń jaǵdaıy jaqsara ma?
– Báseke bolǵan jerde ómir yrǵaǵy kúsheıedi. Aýyl sharýashylyǵynda orta jáne shaǵyn bıznes qadamy jıilese, jumys orny kóbeıse, taýarlar syrtqa kóptep satylsa, qysqasy tabys mol bolsa áleýmettik sala jandanyp júre beredi. Osy turǵydan alǵanda, aýyldyń jaǵdaıy da jaman bolmas.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan».
Qostanaı oblysy, Jitiqara aýdany.