Sot prosesin jetildiretin zańnama

Keshe Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyq etýimen Parlament Senatynyń otyrysy boldy. Onyń barysynda senatorlar birqatar halyqaralyq qujattardy ratıfıkasııalady. Atap aıtqanda, olar: Kas­pıı teńiziniń Qazaqstan men Túrik­menstan arasynda shektesetin túbin bólý týraly kelisim, Qazaq­stan men Túrikmenstan arasyndaǵy Shekara ókilderiniń (shekara ko­mıssarlarynyń) qyzmeti týraly úkimetaralyq kelisim, Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy qylmystyq ister boıynsha ózara quqyqtyq kómek týraly shart, TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń qarýly kúshteri ınjenerlik áskerleriniń mınadan zalalsyzdandyrý sa­la­syndaǵy yntymaqtastyǵy týraly kelisim, Kaspıı teńiziniń sý-bıologııalyq resýrstaryn saqtaý jáne utymdy paıdalaný týraly kelisim, Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy Baıqońyr qalasynyń bilim berý uıymdaryn berý týraly úkimetaralyq kelisim. Senatorlar Azamattyq pro­ses­tik kodekstiń jobasyn birinshi oqylymda qaraǵan kezde qy­zý pikirsaıys týyndady. Qu­jat Quqyqtyq saıasat tujy­rym­damasyn jáne Sýdıalardyń VI sezinde Memleket basshysy qoıǵan mindetterdi oryndaý maqsatynda ázirlengen bolatyn. Isti sot talqylaýyna daıyndaý kezeńinde aýqymdy máselelerdi sheshý kózdelip otyr. Olar: dáleldemelerdi usyný, talaptyń nysanasy men negizdemesin ózgertý, qarsy talap berý, aldyn ala sot otyrysyn ótkizý. Osylarǵa baı­lanysty isti daıyndaýdyń mer­z­imderi uzartyldy. Daýlardy ret­teýdiń sottan tys jáne sotqa deıingi tártibine, sotta ta­týlasý rásimderine nazar aýda­rylǵan. Sot medıasııasy jáne par­tısıpatıvtik rásim engiziledi. Partısıpatıvtik rásim kezinde kásibı ókil-advokattardyń róli jandana túsedi, taraptardyń tatýlasýyna kedergi keltiretin, isine yjdaǵatsyz qaraıtyn advokattardyń qyzmetine tyıym salynady. Mindetti túrde joǵary zań bilimi bar basqa adamdardyń ókil retinde sotta qatysýy týraly erejeler saqtalady. Pro­seske qatysatyn adamdardyń mindetterdi oryndamaǵany, quqyqtaryn asyra paıdalanǵany úshin quqyqtyq saldar reglamenttelgen. Erekshe is júrgizýde balany qaıtarý týraly, balaǵa qol jetkizý quqyqtaryn júzege asyrý týraly, kámeletke tolǵan balany tolyǵymen áreketke qabiletti dep jarııalaý týraly jáne basqa da aryzdardy qaraý týraly bólimder ázirlendi. Prosestiń bastapqy kezeńderinde sot aktilerin tekserýge quqyqtardyń iske asyrylýyna jaǵdaı jasaý úshin shaǵymdaný merzimi 15 kúnnen 1 aıǵa deıin uzartyldy. Otyrysta «Qazaqstan Res­pýb­­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine azamattyq prosestik zań­namany jetildirý máseleleri bo­ıynsha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» zań jobasy da birinshi oqylymda qaraldy. Zań jobasymen keıbir ister sanattary boıynsha daýlardy retteýdiń sotqa deıingi mindetti tártibi belgilenedi. «Advokattyq qyzmet týraly» jáne «Notarıat týraly» zańdarǵa tatýlasý rásimderi boıynsha ózgerister engiziledi. Budan basqa, notarıýstarǵa atqarýshylyq jazbalar jasaý quqyǵy beriledi. «Salyq jáne bıýdjetke tólenetin mindetti tólemder týraly» kodekske (Salyq kodeksi) engiziletin ózgerister taraptardyń tatýlasýy kezinde memlekettik bajdy qaıtarýǵa baılanysty. Kodeks jobasynda ınvestorlardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi sottardyń mamandanýyn belgileý, ınvestısııalaýdy júzege asyratyn adamdardy saralaý ólshem sharttaryn zańnamalyq bekitýdi talap etedi, bul ınvestısııalyq daýlar boıynsha sottylyqty belgileý kezinde anyqtaýshy faktor bolady. Zańnamany kodeks jobasyna sáıkes keltirý maqsatynda 18 zańnamalyq aktige ózgerister engiziledi. Bul máseleler boıynsha senatorlar D.Qusdáýletov, Q.Aıtahanov, B.Áıtimova, L.Pol­to­rabatko, B.Beknazarov, S.Aqyl­baı pikirlerin bildirdi. Jan-jaqty talqylanǵannan keıin zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy. Otyrysta elimizdiń keıbir zań­na­malyq aktilerine menshik quqy­ǵyn qorǵaýdy kúsheıtý, shart­tyq mindettemelerdi qorǵaýdy ke­pildendirý jáne olardy buz­ǵany úshin jaýapkershilikti qa­tańdatý máseleleri boıynsha túzetýler engizý týraly zań eki oqylymda qaralyp, qabyldandy. Qujattyń mańyzdylyǵyn atap ótken senatorlar E.Saǵyndyqov, S.Eńsegenov, L.Turlashov, O.Pe­re­pe­chına, R.Ahmetov óz eskertpeleri men usynystaryn ortaǵa saldy. Zań jobasy elimizdiń Azamattyq kodeksiniń 922-babyna silteme jasaıtyn normany kózdeı otyryp, Qazaqstan Respýblıkasy Aza­mattyq kodeksiniń 267-babynyń qaǵıdattary memlekettik organnyń ne laýazymdy adamnyń zańsyz aktiler shyǵarýy nátıjesinde men­shik ıesi quqyqtarynyń buzyl­ǵany úshin memlekettiń jaýaptylyǵyn belgileý bóliginde naqty­la­nady. Senatorlar «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine maqta salasyn damytý máseleleri boıynsha ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn da eki oqy­lym­da qarap, túzetýlerimen Májilis­ke jiberdi. Zań jobasyn Parla­ment depýtattary maqta sharýa­shy­lyǵyn memlekettik retteý júıesin jetildirý maqsatynda ázirlegen bolatyn. Senatorlar E.Muqaev, G.Kım, S.Eńsegenov, I.Adyrbekov, N.Orazalın, Q.Aıtahanov maqta salasynyń ózekti máseleleri týraly oılaryn ortaǵa saldy. Otyrysta «О́simdikter karan­tıni týraly» Zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań da qabyldandy. Bul másele bo­ıyn­sha senatorlar O.Perepechına, N.Ora­zalın, J.Nurǵalıev, R.Áki­mov sóıledi. Zańdy qabyldaý ósimdikter karantıni salasyndaǵy júrgiziletin is-sharalardyń tıim­diligin arttyrýǵa, fıtosanı­tarııalyq qaýipsizdik sala­syndaǵy buzýshylyqtardy azaıtýǵa, atalǵan saladaǵy ulttyq zańnamany ha­lyq­aralyq talaptarǵa sáıkes kel­tirýge múmkindik beredi. Otyrys barysynda birqatar senator depýtattyq saýaldaryn jarııa etti. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan».