Táýelsizdiktiń eleń-alań shaǵynda qalaı edik? Qıyndyqtar jan-jaqtan qaýmalap, jumyssyzdyq ta bir búıirden býyp tur edi. Biz sol qıyndyqtyń bárin eńsere aldyq. Elimizdi qýatty memleketke aınaldyrýdyń jasampaz jospary jasaldy. Ásirese, Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamanyń qolǵa alynýymen ekonomıkanyń barlyq salasy órken jaıdy. Buryn ózimizde óndirilmegen jańa ónimder shyǵaryla bastady. Sondaı jobanyń birnesheýi bizdiń zaýytta iske asyrylýda. Máselen, elimizde iske asyrylyp jatqan ındýstrııalandyrý men ártaraptandyrýǵa negizdelgen ekonomıkalyq ósimniń sharapaty bizdiń ujymnyń munaıshylaryna tıdi. Sonaý keńestik dáýirden beri otandyq munaıdan túrli janar-jaǵarmaılar shyǵaratyn bul zaýyttyń eski qondyrǵylary Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tikeleı qoldaýymen qaıta jańǵyrtyldy. Qazir biz eýrostandarttarmen munaı óńdeý kólemin ulǵaıta bastadyq.
Indýstrııalandyrý – ekonomıkanyń quraly ǵana emes, sonymen birge, memleket damýynyń jáne orta tapty qalyptastyrýdyń mańyzdy faktory ekeni daýsyz. О́ıtkeni, bizdiń elimiz ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy arqyly ǵana ekonomıkalyq ósimge qol jetkizip keledi. Bul baǵdarlamanyń bizdiń zaýytymyzǵa da oń yqpaly tıdi. Mundaı jobalardyń mańyzy ásirese, DSU-ǵa múshe bolýǵa qadam jasaǵan sátte arta túsedi. Elbasy óz Úndeýinde oryndy atap ótkendeı, DSU-ǵa múshe bolýymyzben aldymyzda úlken jaýapkershilikpen atqarar ister kútip turǵanyn bilemiz. Jalpy, keleshekte Qazaqstan ekonomıkasy qalaı damýy qajet? Qaı salalarǵa basa mán bergen jón? Mine, osyndaı mańyzdy máselelerdiń astaryna úńiler bolsaq, aldymen táýelsiz Qazaqstanymyzdyń búgingi qýatty elge aınalý baǵytyndaǵy qarqyndy damýynan jańylmaǵanyn qalar edik. Ekinshiden, elimizde óndiriletin ónimderdiń sapasy burynǵydan da arta túsýi tıis.
Osy oraıda, bizdiń baıyrǵy zaýytymyzdyń qaıta jańǵyrtylyp, básekege qabiletti ónim óndirýge oń qadam jasap otyrǵanyn aıta alamyz. Zaýyttyń qaıta túleýine tikeleı Elbasynyń ózi sebepshi bolyp edi. Sóıtip, alǵashynda Japonııanyń ınvestısııalyq qarjysyna jańǵyrtý jumystary bastaldy. Al ótken jyldyń aıaǵynda hosh ıisti shıkizattar shyǵaratyn jańa qondyrǵy qurylysy aıaqtaldy. Endi munaıdy tereń óńdeý jobasy iske asyrylýda. Munyń bári elimizdegi tabıǵı baılyqtyń biri – munaıdy el ıgiligine jaratý baǵytyndaǵy ońdy qadamdar. Osylaısha, el ekonomıkasynyń básekege qabiletti sapaly ónimder shyǵarýyna úlesimizdi qosyp kelemiz. Básekege qabilettilik degennen shyǵady, Atyraý munaı óńdeý zaýytyn jańǵyrtý jobasy bastalǵaly beri jas munaıshylardyń jańa qondyrǵylarda jumys isteýi úshin shetelderde bilimin jetildirdik. Zaýyttyń jas munaı óńdeýshileri arasynda aǵylshyn tilin meńgergender de kóptep sanalady.
Prezıdent udaıy óńdeý ónerkásibinde ónim kólemin ulǵaıtýdyń mańyzyn aıtyp keldi. Sebebi, bizdiń elimiz tabıǵı shıkizattardy óńdirip qana qoımaı, ony sapaly óńdeýge bet burdy. Ataqty Servantes: «Baılyq – baılyqqa ıe bolýda emes, ony jarata bilýde» degen ǵoı. Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaev ta osy qaǵıdany ustanady. Qazaqstanda 200-den asa ónim eksportqa shyǵarylyp, otandyq ónimdi óńdeý kólemi eselendi. Demek, Qazaqstan da áleýetti elge aınaldy. Munaı-gaz ónerkásibine qosa ózge salalar da qarqyndy damýda. Endi elimizde munaı-hımııa ónerkásibi de eńse tiktemek. Bıyl osy salany órkendetýge qajetti shıkizattar Atyraý munaı óńdeý zaýytynda shyǵarylmaq. Qazir 133 myń tonna benzol jáne bir jylda 496 myń tonna paraksılol shyǵaratyn keshen tehnologııasy synaqtan ótkizilýde.
Endi, mine, búgingi jasampaz isterimiz DSU sekildi álemdegi eń bedeldi uıymǵa múshe bolý jónindegi kelisimniń sátti aıaqtalýyna óz yqpalyn tıgizgeni daýsyz. Aldymyzda úlken beles tur. Ol – DSU talabyna saı básekege qabilettilikti arttyryp, eń sapaly ónimderimizdi shetel naryǵyna eksporttaý. Biz bul belesti de baǵyndyramyz.
Qaırat ORAZBAEV,
«AtMО́Z» JShS bas dırektory.
ATYRAÝ.