Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna ÚNDEÝI

Saı­laý elimizdi uly isterge uıys­­tyryp, baıandy bolashaq jo­lynda biriktire túserine sene­min. Qazaqstandyqtardy el tarı­hyn­daǵy taǵy bir taǵdyrly oqıǵaǵa jaýapkershilikpen qarap, belsene qatysýǵa shaqyramyn.

Nursultan NAZARBAEV

(Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Úndeýinen)

Qurmetti qazaqstandyqtar! El ishinde bıyl kezekten tys Prezıdent saılaýyn ótkizý máselesi qyzý talqylanýda. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Keńesi kótergen bastamaǵa qoǵam ókilderi jan-jaqty pikir bildirýde. Parlament depýtattary men saıası partııalar, qoǵamdyq uıymdar, eńbek ujymdary óz pikirlerin aıtty. Maǵan kún saıyn elimizdiń túkpir-túkpirinen júzdegen hattar kelýde. Barsha jurt kezekten tys Prezıdent saılaýyn ótkizý bastamasyna qyzý qoldaý bildirýde. Qurmetti qazaqstandyqtar! Kezekten tys Prezıdent saılaýyn ótkizýge Demokratııalyq kúshterdiń «Qazaqstan-2050» jal­pyulttyq koalısııasy biraýyz­dan qoldaý bildirdi. Ol 6 saıası par­tııanyń, 18 respýblıkalyq qoǵam­dyq birlestiktiń, 500 óńirlik úki­mettik emes uıymdardyń basyn biriktiredi. Atalǵan máse­le boıynsha Qazaqstan halqy Assam­bleıasynyń Keńesi bastamashylyq jasady. Bul kúnderi meniń atyma ká­sip­oryndardyń eńbek ujymdarynan, ardagerlerden, stýdentterden, jasy jáne kásibi ártúrli adamdardan kóptegen hattar men jedelhattar túsip jatyr. Munyń ózi bizdiń azamattarymyzdyń óse túsken saıa­sı belsendiligi men olardyń el taǵdyryna shynaıy qamqorlyǵyn bildiredi. Barlyqtaryńyzǵa osy úshin zor rahmet. Bizdiń azamattarymyz úshin búgin ne nárse asa mańyzdy? Birinshiden, maǵan arnalǵan barlyq úndeýlerde eshqandaı ishki kıkiljińder men syrtqy janjaldar bizdiń elimizge kesirin tıgizbesin degen búkilhalyqtyq alańdaýshylyq  baıqalady. Adamdar bul úshin turaqtylyq pen qoǵamymyzdyń birligin nyǵaıtý qajet ekenin túsinedi. Ekinshiden, álemdik eko­no­mı­kalyq daǵdarys beleń ala túsken kezeńde halyqqa erteńgi kúnine degen senimdilik kerek. Bul, eń al­dymen, jumys oryndarymen qam­tamasyz etý, áleýmettik tólem­derdiń, jalaqynyń, stıpen­dııa­lardyń turaqtylyǵy. Úshinshiden, jahandyq geosaıa­sı qarama-qaıshylyqtar ýshy­ǵa túsken jaǵdaıda, bizdiń azamat­tarymyzdy ulttyq qaýipsiz­dikti qamtamasyz etý máselesi alań­datady. Sondyqtan qazaqstan­dyq­tar teńdestirilgen ishki jáne syrt­qy saıasattyń ári qaraı jalǵastyrylǵanyn qalaıdy. Bular ońaı máseleler emes. Olardy sheshý barlyq azamattar men barlyq deńgeıdegi atqa­rý­shy bılikten daǵdarystan shy­ǵý jónindegi belgilengen baǵdar­la­malardy oryndaý úshin kúsh biriktirýdi talap etedi. Osylaısha, barlyǵymyzdyń aldymyzda asa aýyr jumys tur. Maǵan Qaraǵandydan Nına Alek­seevna Mısochenko bylaı dep jazady: «Kún saıyn balalarymnyń amandyǵy úshin, jerimizdegi beı­bitshilik pen tynyshtyq úshin minájat etemin. Kún saıyn Qu­daı­dyń aldynda bizdiń úıleri­mizge eshqashan eshqandaı alaýyz­dyq pen eshqandaı soǵys qater tón­dirmesin, biz qashanda beıbit jáne ba­qyt­ty ómir súreıik dep jalbarynamyn. Qazaqstanda barlyq adamdar tatýlyq pen bir-birine senimmen ómir súrip jatsa, bul Sizdiń eren eńbegińizdiń arqasy. Qazaqstandyqtar birge eńbek etip, bir-birine qolushtaryn beredi, balalary men nemerelerin alańsyz oqy­typ, ósirip jatyr. Árqashan já­ne máńgilik osylaı bola ber­sin!». Rahmet, Nına Alekseevna! Bul tek meniń ǵana emes, bizdiń búkil halqymyzdyń eńbegi. Táýelsizdik jyldarynda qazaqstandyqtardyń boıynda beıbitshilik pen kelisim –  basty jalpyhalyqtyq ıgiligimiz degen danalyq uǵym myqtap or­nyqty. Jáne ony ár kún saıynǵy eńbekpen qorǵaý jáne nyǵaıtý qajet. Búgingi bizdiń qazaqstandyq minez bitimimiz osyndaı! Birlik pen Turaqtylyq – bul bizdiń jaý­apty tańdaýymyz! Bul bizdiń Otanymyzdyń tabysty damýynyń basty formýlasy. Qymbatty otandastar! О́tken 23 jyl – biz úshin ǵa­syrǵa bergisiz jyldar. Kezeń-kezeńimen júrgizilgen turaqty saıasattyń arqasynda biz búgingi beleske kóterildik. Qazaq qazaq bolǵaly qazirgideı tórt qubylasy túgel, qýatty elge aınalyp kórgen emes. Biz búgin qarııasy qamsyz, azamaty alańsyz, urpaǵy ýaıymsyz elderdiń qataryna umtyldyq. Biz úshin kók aspanymyz ashyq, kók baıraǵymyz asqaq bolǵannan artyq mártebe joq. Jer betinde sany qansha mıllıon bolsa da týyn tiger ultaraqtaı jerdi, urpaǵyna mıras eter eldi arman etken ulttar qanshama! Eli bolǵanmen baǵdary joq, baǵdary bolǵanmen berekesi joq halyqtar da kóz aldymyzda. Qazaqstan damý kóshine ilesken elderden sýyrylyp shyǵyp, kósh tizginin ustaǵan elderdiń  sanatyna bet aldy. Biraq, biz ótkendi eshqashan umytpaýǵa tıispiz. Qazaq – tarıhı jady myqty, sońyna qarap táýbesin aıtqan, jolyna qarap táýekel etken halyq. Ásirese, osy kúnderi maǵan júz­degen hattar kelip túsýde. Sol­tústik Qazaqstan oblysynyń jasy toqsannan asqan turǵyny Baıqýanysh Sársembın aqsaqal bylaı dep jazypty: «О́tken ǵasyrdaǵy túrli tarıhı oqıǵalardyń bári meniń kóz aldymda ótti. Birde quldyrap, birde órlegen qıly zamandardy kórdik. Biraq, dál qazirgideı Altyn Ǵasyr halqymyzdyń basynda eshqashan bolǵan emes. Eliniń shekarasyn bekitip, barlyq eldermen dostyq qatynas ornatyp, barsha adamzat taǵdyryn sheshýge aralasyp otyrǵan qazaq balasy eshqashan bolmaǵan», – deıdi Baıqýanysh qarııa. Men jetken abyroı, mártebe – barsha Qazaqstannyń mereıi. Árbir hat ıesiniń búgingi Qazaqstandy maqtan etip, marqaıatynyn kóremin. Biz óresi bıik, rýhy berik, otanshyl elmiz. Biz úshin týǵan el­diń bir ýys topyraǵynan qasıet­ti jer joq, bir túp jýsany­nan jupar ıis joq. Eldiń birligin nyǵaıtyp, Otanymyzdy kórkeıtýge baǵyt­talǵan kez kelgen usynys men úshin qundy. Qoǵamda talqylanyp jatqan kezekten tys Prezıdent saılaýyn ótkizý jaıyn men osy turǵydan saraladym. Qurmetti otandastar! Burynǵy Prezıdent saılaýynan beri 4 jyl ótti. Bul Qazaqstan úshin jańa múmkindikter ashqan kúrdeli ýaqyt edi. Biz 2011 jylǵy saılaýaldy naýqany barysynda meniń tarapymnan aıtylǵan barlyq maqsattarǵa qol jetkizdik. Biz álemdegi asa damyǵan 30 eldiń qataryna ený jónindegi uzaq merzimdi 2050 Strategııasyn júzege asyrýdamyz. Búginde men jahan­dyq ekonomıkalyq jáne geosaıası táýekelderdi esepke ala otyryp aıqyndap bergen memlekettik baǵ­darlamalarda damýdyń bar­lyq strategııalyq máseleleri belgilengen. Daǵdarys pen bizdiń eksport­tyq taýarlarymyzǵa baǵanyń kúrt tómendeýinen bizge bıýdjet saıasatyn jedel ońtaılandyrýǵa týra keldi. Daǵdarysqa qarsy sha­ra­lar kesheni júzege asyrylýda. Biz jahandyq damýdyń aýyrt­palyqtaryn abyroımen eńsere­tinimizge senimdimin. Bizde bul úshin barlyq jaǵdaı – is-qımyldyń naqty josparlary, halyqtyń birligi men qajetti resýrstar bar. Endi saılaý týraly aıtaıyn. Búgin men Parlament Senaty men Májilisi basshylyǵymen, Premer-Mınıstrmen jáne respýb­lıka Konstıtýsııalyq Keńesiniń Tóraǵasymen konsýltasııalar ótkizdim. Onyń aldynda Senat Tóraǵasynyń saýaly boıynsha Konstıtýsııalyq Keńes kezekten tys Prezıdent saılaýyn ótkizý boıynsha jan-jaqty túsinikteme berdi. Prezıdent jáne Parlament saılaýlaryn ótkizýdiń kúntizbelik merzimi 2016 jylǵa dóp kelip, is júzinde qosaqtalyp tur. Konstıtýsııa buǵan jol bermeıdi. Meniń Memleket basshysy laýazymyndaǵy konstıtýsııalyq ókilettiligimniń merzimi 2016 jyly aıaqtalady. Osyǵan baılanysty eki usynys aıtylýda. Birinshi – el Prezıdentiniń saılaýyn merziminen buryn ótkizý. Ekinshi – Memleket basshysynyń ókilettiligin uzartý týraly referendým ótkizý. Eki usynysty da júzege asyrýǵa bolady. Kóńilge qonymdysy, Kons­tı­týsııa talaptaryna jaýap beretini saılaý ótkizý bolyp tabylady. Sondyqtan halyqtyń múddesine oraı, onyń ótinishin, jalpyǵa ortaq erik-jigerin esepke ala otyryp, Negizgi Zańdy buljytpaı saqtaý úshin men Konstıtýsııanyń 41-babynyń 3-1 tarmaǵyna sáıkes sheshim qabyldap, 2015 jyldyń 26 sáýirinde kezekten tys Prezıdent saılaýyn belgileý týraly Jarlyqqa qol qoıdym. Qazaqstan úshin saılaý qashanda qoǵamdaǵy birlik pen kelisimniń joǵary tetigi boldy. Qazir de jáne árqashanda solaı bolatynyna senimdimin! Saılaý – asa mańyzdy kons­tı­týsııalyq jáne patrıottyq akt. Ony zańnamaǵa qatań sáıkes, ashyq jáne adal, otandyq jáne halyq­aralyq baıqaýshylardy keńi­nen qatystyra otyryp ótkizý qajet. Aldaǵy saılaýǵa ózim­niń qatysatynyma oraı sheshim­di men keıinirek, elimizdiń Konstı­týsııasy men zańdaryna tolyq sáıkes qabyldaıtyn bolamyn. Qymbatty qazaqstandyqtar! Qaıta qaharyna mingen álemdik daǵdarys jaǵdaıynda birlik bizge burynǵysynan beter qundy. Memlekettiń tynyshtyǵy men eldiń birligin saqtap, damytý Prezıdenti bastap, eli qostaǵan kezde ǵana baıan­dy bolmaq. Jaýapkershilik búkil halyqqa da júkteledi. Osyny umytpaıyq. Aldaǵy bıik belester men asqar asýlar úshin biz barlyq kedergilerdi baǵyndyryp, alǵa basýǵa tıispiz. Quzyrly organdar Qazaqstan halqy Assambleıasynyń bastamasy elimizdiń Konstıtýsııasyna jáne Saılaý týraly Zańǵa saı degen qorytyndy shyǵardy. Men saılaýǵa qatysty «ıá» men «joqty» muqııat oı tarazysyna saldym. Sóıtip, «kezekten tys Pre­zıdent saılaýyn ótkizgen jón» degen paıymǵa keldim. Saı­laý elimizdi uly isterge uıys­­tyryp, baıandy bolashaq jo­lynda biriktire túserine sene­min. Qazaqstandyqtardy el tarı­hyn­daǵy taǵy bir taǵdyrly oqıǵaǵa jaýapkershilikpen qarap, belsene qatysýǵa shaqyramyn. Barshańyzǵa birlik pen bereke, shańyraqtaryńyzǵa shattyq ti­leımin! Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.