Astanada V Halyqaralyq ekologııalyq kongress ótti.
Bul jolǵy jıyn «jasyl» partııalar, sarapshylar men halyqaralyq uıymdar arasyndaǵy dástúrli dıalog sheńberinen shyǵyp, jańa deńgeıge kóterildi. Talqylaý ekologııany jeke sala retinde qarastyrýmen shektelmeı, jalpy damý modelin qaıta qaraý qajettigine baǵyttaldy. Negizgi maqsat — jańa ekonomıkalyq jáne geosaıası jaǵdaılarǵa beıimdelgen «Jasyl kún tártibi 2.0» tujyrymdamasyn qalyptastyrý.
Kongress jumysyna Qazaqstan, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Túrikmenstan, Mońǵolııa jáne birqatar eýropalyq elderden kelgen memlekettik organdar, halyqaralyq uıymdar, bıznes jáne sarapshylar qaýymdastyǵynyń ókilderi qatysty. Is júzinde bul óńirlik deńgeıden halyqaralyq deńgeıge shyǵýǵa umtylǵan, Eýrazııadaǵy «jasyl» yntymaqtastyqtyń jańa alańyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan platformaǵa aınalyp otyr.
Jıyn barysynda ekologııalyq kún tártibiniń jahandyq ózgeristermen tyǵyz baılanysty ekeni erekshe atap ótildi. Osy turǵyda qatysýshylar Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń óńirlik ekologııalyq sammıt ótkizý bastamasyn ýaqytyly ári mańyzdy qadam retinde baǵalady.
Kongrestiń basty oqıǵasy — «Jasyl kún tártibi 2.0» tujyrymdamasynyń tanystyrylymy boldy. Ony «BAYTAQ» partııasynyń tóraǵasy Azamathan Ámirtaev usyndy.
О́z sózinde ol ekologııa salasyndaǵy burynǵy, jekelegen bastamalar men deklarasııalarǵa negizdelgen tásil qazirgi syn-qaterlerge jaýap bere almaıtynyn atap ótti. «Jasyl kún tártibi 2.0» — bul ekologııany ekonomıkalyq, ındýstrııalyq jáne memlekettik saıasattyń ajyramas bóligine aınaldyratyn júıeli modelge kóshý.
Ámirtaevtyń aıtýynsha, búgingi tańda «jasyl» kún tártibi shekteý emes, kerisinshe, jańǵyrtý men tehnologııalyq damý, ınvestısııalyq ósimniń qozǵaýshy kúshine aınalýda. Sonymen qatar, Ortalyq Azııa elderi úshin sý qaýipsizdigi men transshekaralyq resýrstar sııaqty ortaq máselelerdi eskere otyryp, óńirlik deńgeıdegi úılestirý sheshýshi mańyzǵa ıe.
«Búgin biz tek ekologııa týraly emes, jańa damý modeli týraly aıtyp otyrmyz. Álem ózgerýde, soǵan sáıkes ekonomıka men jaýapkershilikke qoıylatyn talaptar da ózgerýde. Endigi másele talqylaýda emes, júıeli sheshimderge kim birinshi kóshetininde», — dedi Ámirtaev.
Kongress aıasynda osy kún tártibin naqty iske asyrýǵa baǵyttalǵan úsh negizgi bastama usynyldy. Sonyń biri — óńirdegi ekologııalyq jobalardy qarjylandyrýǵa arnalǵan halyqaralyq «Jasyl qordy» (Green Fund) qurý. Bul bastamany «BAYTAQ» partııasy apparatynyń basshysy Almat Turtaev usynyp, «jasyl» transformasııany turaqty qarjylandyrý kózderin qalyptastyrý qajettigin atap ótti.
Sonymen qatar, ekologııalyq transformasııanyń ekonomıkalyq aspektileri de talqylandy. AHQO Jasyl qarjy ortalyǵynyń bas dırektory Manas Gıjdýanıev «jasyl» kún tártibi jahandyq qarjy júıesiniń bir bóligine aınalyp, ınvestısııalarǵa qoljetimdilikke tikeleı áser etetinin atap ótti.
Onyń aıtýynsha, jasyl oblıgasııalar naryǵy búginde júzdegen mıllıard dollarmen ólshenedi jáne turaqty túrde ósip keledi. Investısııalar jekelegen jobalarǵa ǵana emes, energetıkadan bastap ónerkásip pen qalalyq ınfraqurylymǵa deıingi salalardy keshendi transformasııalaýǵa baǵyttalýda.
Bul jańa erejelerdiń qalyptasyp jatqanyn kórsetedi: qarjy men tehnologııalarǵa qoljetimdilik turaqty damý qaǵıdattaryna sáıkestikke táýeldi bola túsýde. Iаǵnı, «jasyl» kún tártibi memleketter men kompanııalardyń básekege qabilettiliginiń mańyzdy faktoryna aınalýda.
«Jasyl ınvestısııalar jańa ekonomıkalyq arhıtektýrany qalyptastyrýda. Bul — aldaǵy onjyldyqtarda kimniń ósetinin anyqtaıtyn naryq», — dedi Gıjdýanıev.
Kongreste resýrs turaqtylyǵy máselesine de erekshe nazar aýdaryldy. Atap aıtqanda, Qazaqstannyń sý tapshylyǵy aımaǵynda ornalasqany jáne sý resýrstarynyń 40–45%-y transshekaralyq kózder arqyly qalyptasatyny aıtyldy. Bul jaǵdaı óńir elderi arasyndaǵy úılestirýdiń mańyzyn arttyra túsedi.
Sondaı-aq, dekarbonızasııa, «taza» tehnologııalardy damytý, energetıkany transformasııalaý jáne bızneste ESG tásilderin engizý máseleleri talqylandy.
Kongress qorytyndysy boıynsha «Jasyl kún tártibi 2.0» tujyrymdamasy usynylyp, turaqty damýdyń jańa modelin qalyptastyrý baǵyttary aıqyndaldy. Negizgi basymdyqtar — tehnologııalyq jańǵyrtý, ınvestısııalar tartý jáne halyqaralyq yntymaqtastyqty kúsheıtý.