Elbasy týraly ádebıet qatary tolyqty

Keshe Astanadaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada belgili pýblısıst, qarymdy qalamger Janaı Omarovtyń «Vremıa, kotoroe jıvet v nas» («О́zekten ótkizilgen ýaqyt») atty kitabynyń tusaýkeser rásimi ótti. Saltanatty sharaǵa elimizge tanymal zııaly qaýym ókilderi, respýblıkalyq BAQ jetekshileri jáne avtordyń áriptesteri qatysty. Keshti «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» AQ prezıdenti Saýytbek Abdrahmanov júrgizip otyrdy. Kitapta qalamgerdiń shırek ǵasyrdy qamtyǵan eńbekteri toptastyrylǵan. Iаǵnı, 1990 jyldan 2015 jylǵa deıingi ýaqyt aralyǵynda merzimdi basylymdarda jarııalanǵan maqalalary men suhbattary, ár jyldarda jasaǵan baıandamalary, derekti fılmderge jazǵan ssenarııleri jáne estelik jazbalary engen. Týyndynyń negizgi taqyryby táýelsiz Qazaqstannyń saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq qalyptasýyna, sondaı-aq, Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń elimizdiń damý jolyndaǵy qaıratkerligi men róline arnalǵanyn aıta keteıik. Kirispe sózinde Saýytbek Abdrahmanov Janaı Omarovtyń eńbek joly, shyǵarmashylyǵy jáne adamgershilik qasıetine toq­taldy. Sonymen qatar, ol qalam­ger­diń ákesi Seıitjan Omarov­tyń belgili jazýshy, qazaq ádebıe­tindegi shoqtyǵy bıik tulǵa ekenin aıtyp, estelik derekterdi tilge tıek etti. Al jańa eńbek jóninde: «Bul – Elbasy týraly ádebıetti tolyqtyratyn qomaqty dúnıe», – dep óz baǵasyn berdi. Osydan keıin Syrtqy ister mınıstrligi halyqaralyq Aq­parat komıtetiniń tóraǵasy Roman Vasılenko sóz aldy. Ol kitap­tyń taraýlaryna toqtalyp, sonyń ishinde avtordyń óz otbasy­na arnaǵan bóligin erekshe atap ótti. Odan bólek, kitaptaǵy halyq­aralyq taqyryptar jaıyndaǵy maqalalardyń ózektiligin aıtqan sheshen Janaı Omarovtyń belgili jýrnalıst qana emes, bilikti basshy, ozyq uıymdastyrýshy ekenin erekshe eske aldy. «Kazahstanskaıa pravda» respýblıkalyq gazeti» AQ basshysy Aleksandr Tarakov ta avtordyń eńbekteri týraly oń pikir bildirdi. Ásirese, Janaı Omarovtyń suhbattary men táýel­sizdik týraly oı-tolǵamdary oqyr­mandardyń qyzyǵýshylyǵyn týdyratynyn aıtty. Sondaı-aq, ol qalamgermen áriptes bolǵanyn, sol jyldardy ómirindegi jarqyn sát­terdiń biri sanaıtynyn jetkizdi. «Astana aqshamy» gazetiniń bas redaktory Aıaǵan Sandybaı El­­basy týraly jańa eńbektiń fı­lo­­so­­fııa­syna erekshe nazar aýdardy. – Bul kitap qazaq pýblısıstı­kasyna qosylǵan qundy jádiger­lerdiń biri. Sebebi, týyndynyń fılosofııalyq mazmuny men kótergen taqyrybynyń aýqymy onyń ómirsheńdigin aıqyndaıdy. «Vremıa, kotoroe jıvet v nas» degen ataýynyń ózi kóp jaıttan habar beredi. Bul turǵyda avtordyń oı-pikiri qazaq kósemsóziniń has sheberi Sherhan aǵa Murtazanyń tol­ǵamdarymen úndesetinin aıt­qym keledi, – dedi Aıaǵan О́tenuly. Sonymen birge, ol kitaptyń jýrnalıstıka salasyndaǵy qundy ádebıetterdiń biri bolatynyna senimdi ekenin aıtty. Bul týraly Aıaǵan Sandybaı: – Qazirgi tańda joǵary oqý oryndarynda qazaq jýrnalıstıkasy týraly orys tildi ádebıetter jetispeıdi. Jákeńniń bul kitaby sol olqylyqtyń ornyn toltyrady dep senemin, – dedi. Janaı Omarovty jańa ki­ta­bymen quttyqtaýshylardyń arasynda belgili ǵalym Myrzataı Joldasbekov te boldy. Ol ki­tap­tyń Elbasynyń eren eńbegin aı­shyqty baıandaıtyn tarıhı týyndy ekenin aıtty. Sondaı-aq, tek avtordyń jazbalary emes, ondaǵy sýretterdiń de sóılep turǵanyn qaperge aldy. Solardyń arasynan Janaı Omarovtyń ákesi Seıitjan Omarovpen jáne taǵy birneshe zııaly qaýym ókilderimen bala kúninde túsken sýretiniń tarıhyn baıandap berdi. – Kitaptyń «Vremıa ı pamıat» dep atalatyn sońǵy taraýynda Janaıdyń bala kúnindegi sýreti jarııalanǵan. Sondaı-aq, sýrette qazaq ádebıetiniń úlken qaıratkeri Esmaǵambet aǵa Ismaıylov, bash­qurt ádebıetiniń klassıgi Sáı­fı aǵa Qudash, Seıitjan aǵa Oma­rov, ja­zýshy Qasym Toǵyzaqov, Ja­naı­dyń anasy jáne men barmyn. Ol kez meniń úlken ǵylymǵa endi aıaq basqan jastyq shaǵym bola­tyn. Sýrettiń tarıhyna toqtalar bolsam, 1960 jyly oqý bitirip, ýnıversıtette qaldym. Qazaq hal­qy­nyń aýyz ádebıeti degen pán bo­ıynsha dáris oqydym. Sóıtip júrgende, 1962 jyly Máskeý­den Ýfada ótetin «Qozy Kór­pesh –  Baıan sulý» jyry jaı­ynda Búkilodaqtyq sessııaǵa sha­qyr­tý keldi. Jıyn jyrdyń bash­qurt tilinen orys tiline aýda­rylǵan kitabynyń jaryq kór­genine 150 jyl tolýyna oraı uıymdastyryldy. Oǵan Qazaq­stannan tórt adam shaqyrtylǵan. Onyń bireýi – men. Alaıda, Ýfaǵa barǵan kezde elden ózimnen basqa eshkim kelmegenin bildim. Ár baıandamashyǵa 15 mınýt ýaqyt berildi. Sol jerde Qazaqstannan jalǵyz kelgenimdi aıtyp, uıymdastyrýshylardan taǵy 15 mınýt qosyp berýin su­radym. Bul ótinishime otyrǵandar dý kúlkimen jaýap berdi. Kenet zaldyń ortasynda bireý ornynan turyp: «Joldastar, bul jas qazaqqa ýaqyt berińizder. Men ótinip suraımyn», – dedi. Sóıtsem, ol Sáıfı Qudash eken. Ol jerde men tanyǵan joqpyn. Baıandamamdy aıaqtap, ornyma otyrǵan kezde Sáıfı aǵam qa­sy­ma kelip, ózin tanystyrdy. Sol jerde ol Beıimbet Maılınmen «Ǵalııa» medresesinde birge oqy­ǵanyn, «Sadaq» jýrnalyn birge shyǵarǵanyn, tipti Sábıt Muqa­novqa sabaq bergenin aıtty. Al eki jyldan keıin Sáıfı aǵa Qazaqstanǵa keldi. Sol kezde Seıit­jan aǵanyń úıinde bolǵan qonaq­tan keıin bárimiz arnaıy foto­stýdııaǵa baryp estelik sýretke túsip edik. Janaı ol kezde toǵyz jasar bala. Myna kitapta jarııa­lanǵan sýret sol rásim», – dep, ótken kúnniń bir úzik syryn aıtyp berdi. Taǵy birqatar áriptesteri Janaı Omarovtyń jańa týyn­dysy týraly pikir bildirip, oǵan shyǵarmashylyq tabys tiledi. Quttyqtaýshylar kezinde Prezı­dent­tiń baspasóz hatshysy, «Qa­zaqstan» teleradıo korpora­sııasynyń, odan soń «Kazah­stan­skaıa pravda» gazetiniń basshysy syndy qyzmetterdi abyroımen atqarǵan pýblısıstiń búginde «Nur Medıa» holdınginiń jetekshiliginde de biliktiligimen kózge túsip otyrǵanyn aıtty. Shara sońynda belgili jazýshy Nurǵoja Oraz ben Myrzataı Joldasbekov kitaptyń tusaýkeser rásimin jasap, qalamgerge aq batalaryn berdi. Elaman QOŃYR, «Egemen Qazaqstan». Sýretterdi túsirgen Sovetbek Maǵzumov.