Pedagogtar biliktiligin arttyrý – ýaqyt talaby

Qoǵam damýynda balabaqsha, mektep, kolledj jáne joǵary oqý mańyzdy ról atqaratyny aıtpasa da túsinikti. Osyǵan baılanysty aldymyzda pedagogtardyń kásibı-tulǵalyq kelbetin tolyqqandy qa­lyptastyrýdyń irgeli mindetteri tur. О́ıtkeni, búgingideı jahandaný úrdisinde eski ádis-tásilderdi qol­daný toqyraýǵa uryndyrady, al jańashyldyqqa ilesý óte qıyn. Pedagog kýrstyq daıarlyqtan joǵary oqý ornyn támamdaǵan soń úsh-bes jyldan keıin ǵana ótetinin eskersek, problemalardy keshendi túrde sheshý arqyly ǵana tabandy nátıjelerge jete alarymyz anyq. Osy turǵydan áńgime qozǵaıtyn bolsaq, pedagogtar qoǵamda kásibı quzyrettiligimen, azamattyq belsendiligimen, saıa­sı saýattylyǵymen, kóshbas­shy­ly­ǵymen, «zııatkerlik adal­dy­ǵy­men» erekshelenýi tıis. Bú­gingi kúni «О́rleý» biliktilikti arttyrý ulttyq ortalyǵynyń alǵa qoıyp otyrǵan basty talaby osy. Bıylǵy oqý jyly ustazdar qaýymy úshin ózgeshe lep-tynyspen bastaldy. Birinshiden, bilim berýdi damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan mem­lekettik baǵdarlamasy dáıekti túrde júzege asyrylyp keledi. Ekin­shiden, «100 naqty qadam» Ult jospary naqty talaptar qoıyp otyr. Úshinshiden, jalpy bilim berý mektepterine «Nazarbaev zııatkerlik mek­tep­teri» derbes bilim berý uıym­dary táji­rıbesin júıeli-beıim­dep taratý jáne bilim berý maz­munyn jańartý jaǵdaıynda jumys atqarýdamyz. Bilim júıe­­sindegi barlyq jańarýdyń tu­jyrymdamalyq negizi – Qazaq­stan halqyn biriktiretin jal­pyulttyq «Máńgilik El» ıdeıasy. Sala júıesi mazmunynyń ózgerýi pedagogtardyń kásibı-baǵdarlyq bilimin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Osy­ǵan oraı bilik­tilikti arttyrýda tikeleı oqy­týdan jeke baılanys arqyly bilim júıesine aýysý óz jemi­sin beretinine senimdimiz. Peda­gogtardyń kásibı daǵdysyn da­mytý úshin fılıal oqytýshylary korporatıvtik jáne ujymdyq oqytý, belgili ortamen jaǵymdy árekettestik, oqý áreketin jeke qurý men ózindik damytýdy úıretý, mentaldy kart pen portfolıo, taǵy basqa tehnologııalar keńinen qoldanylady. Bul ádistemeler zamanaýı bilim berýdiń suranystaryna saı muǵalim men oqýshy tulǵasynyń emosııalyq kóńil-kúıin, oılaý men este saqtaýyn ómirlik jáne áleý­met­tik daǵdylarmen biriktirýge zor múm­kindikter beredi. Mundaı izdenister elimizde bilim berý maz­­­munyn jańartý boıynsha en­gizilip jatqan aılyq kýrstarda jú­ıeli qarastyrylady. Jalpy bilim beretin jáne korreksııalyq mektepterden 75 pedagog-psıho­log osyndaı daıarlyqtardan ótti. Taǵy bir atap ótetin jaıt, bi­lim berý mazmunyn jańartý sheń­be­rinde uıymdastyrylatyn dás­túrli 2 aptalyq kýrstar eki ese­ge uzartylatyn bolady. Ol úshin «Nazarbaev zııatkerlik mek­te­bi» pedagogıkalyq sheberlik orta­ly­ǵynda «О́rleý» biliktilikti arttyrý ulttyq ortalyǵy oqy­týshylary arasynan 264 trener daıyndaldy, onyń 13-i bizdiń fılıaldan. Sonymen qatar, bizdiń bólimshege bilim berý mazmunyn jańartý boıynsha bıologııa, hımııa muǵalimderine arnalǵan kýrs baǵdarlamasyn ázirleý senip tapsyryldy. Fılıalda jobalardy kópshilik aldynda qorǵaý tájirıbesi de jıi qoldanylady. Munyń ózi tyń­daýshylardyń ınnovasııalyq-zert­teýshilik áleýetin neǵurlym tıimdi paıdalanýǵa úlken septigin tıgizeri sózsiz. Osy maqsatpen Re­seıdiń Sankt-Peterbýrg qala­syndaǵy pe­dagogıkalyq bilim berý akademııasymen, Máskeý ashyq bilim berý ınstıtýtymen ózara yntymaqtastyq týraly kelisimge qol jetkizildi. Qazirgi tańda 50 muǵalim «Nazar­baev zııatkerlik mektebi» peda­go­gıkalyq sheberlik ortalyǵy men Kembrıdj ýnıversıtetiniń bi­lim berý fakýltetimen birlesip ázirlegen deńgeılik baǵdarlamalar boıynsha kýrstyq daıarlyqtan ótý­de. Atalmysh kýrstyń bas­ty ózge­sheligi – muǵalimderdi oqy­tý nátıjesi boıynsha al­ǵash ret táý­elsiz saraptama en­gizilýinde. Bul kýrstardy oblystan 1485 muǵalim bitirdi. Olarǵa oqytý úderisine jańa ádister men tehnologııalardy engizý, oqýshylarǵa sapaly bilim berý sııaqty talaptar júktelip otyr. Qazaqstan Respýblıkasy bi­lim berýdi damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan mem­le­kettik baǵdarlamasynyń PISA halyqaralyq salystyrmaly zert­teýinde oqýshylardyń joǵary ná­tıjege qol jetkizý boıynsha kór­setkishterdi oryndaý úshin 832 sol­tústikqazaqstandyq muǵalim óz biliktilikterin jetildirdi. Bıyl memlekettik tapsyrys boıynsha 1125 pedagog kásibı sheberligin arttyrsa, jyl sońyna deıin taǵy 525 ustaz osyndaı daıarlyqtan ótedi. Bıýdjettik kýrstarmen qatar fılıal shart negizinde de jumys isteıdi. Esil, Aıyrtaý, Aqjar, Jambyl, Ýálıhanov, Mam­lıýt, Taıynsha, Maǵ­jan Ju­mabaev jáne Ǵabıt Mú­sirepov atyndaǵy aýdandarda kósh­peli kýrstar uıymdastyrylyp, 539 muǵalim qamtyldy. Taǵy bir jańa­shyldyǵymyz – bilim berý uı­ym­darynyń pedagogıkalyq ujy­­­myna korporatıvtik kýrstar ót­kizý. Atalmysh kýrstar Maǵjan Ju­mabaev aýdanynyń Vozvyshenka, Esil aýdanynyń Ilınka, Petro­pavl qalasynyń №2, №4 orta mek­tepterinde, medısınalyq kolledjde, Mamlıýt sanatorıı mektep-ınternatynda uıymdastyryldy. Ult josparynyń 89-qadamyna sáıkes qazirgi ýaqytta «2015-2020 jyldarǵa arnalǵan úshtildi bilim berýdi damytýdyń jol kartasy» jobasy qarastyrylýda. Básekege qabilettilikti arttyrý jáne adamı kapıtaldy damytý úshin Qazaqstan Respýblıkasynda bilim berýdiń barlyq deńgeılerinde úshtildilikti oqytýdy kezeń-kezeńmen engizý qamtamasyz etiledi. Ol boıynsha joǵary synyptarda jara­tylys­taný-matematıkalyq ba­ǵyttaǵy (fızıka, bıologııa, hımııa, aqparattyq-kommýnıkatıvtik tehnologııa) pán­­derdi aǵylshyn tilinde oqytý maq­saty tur. Oblystyq pedagogıkalyq qyz­metkerlerdiń biliktiligin arttyrý ınstıtýty elimizdegi 17 fı­lıaldyń arasynda toqsan saıyn ótkiziletin reıtıng nátıjesi boıynsha 2014 jyldyń sońǵy toqsanynda – 2-shi, bıyl birinshi jartyjyldyqta 1-shi oryndy jeńip alýy jumysymyzdyń jemisin kórsetse kerek. Uly oıshyl Konfýsııdiń: «Es­kiden qol úzbeı-aq jańalyqty asha bilgen ǵana jaqsy muǵalim bolady», degen sózi búgingi bilik­tilikti arttyrý júıesine saı keledi. Zamanǵa saı biliktilikti arttyrý maqsatynda bilim berýdi jańartý úderisin úzildi-kesildi nusqaýlyqqa jáne jalań uranǵa aınaldyrmaı, qarqyndy jáne qyzyqty, mazmundy jumyspen tolyqtyrý mańyzdy. Alma MYRZALINOVA, Soltústik Qazaqstan oblystyq pedagogıkalyq kadrlardyń biliktiligin arttyrý ınstıtýtynyń dırektory, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor.  PETROPAVL.