2015 jylǵy 27 mamyr,Almaty qalasy
«Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń kredıttik portfelderiniń sapasyn jaqsartýǵa mamandanǵan uıymnyń qyzmet túrlerin júzege asyrý qaǵıdalaryn, sondaı-aq Ielenetin (ıelengen) kúmándi jáne úmitsiz aktıvterge qoıylatyn talaptardy bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2014 jylǵy 24 qyrkúıektegi № 179 qaýlysyna ózgerister engizý týraly
Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik quqyqtyq aktilerin jetildirý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Basqarmasy qaýly etedi:
1. «Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń kredıttik portfelderiniń sapasyn jaqsartýǵa mamandanǵan uıymnyń qyzmet túrlerin júzege asyrý qaǵıdalaryn, sondaı-aq Ielenetin (ıelengen) kúmándi jáne úmitsiz aktıvterge qoıylatyn talaptardy bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2014 jylǵy 24 qyrkúıektegi № 179 qaýlysyna (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 9866 tirkelgen, 2014 jylǵy 24 qarashada Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń «Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde, 2014 jylǵy 10 jeltoqsanda «Zań gazeti» gazetiniń № 186 (2580) jarııalanǵan) mynadaı ózgerister engizilsin:
1-qosymsha osy qaýlyǵa 1-qosymshaǵa sáıkes redaksııada jazylsyn;
2-qosymsha osy qaýlyǵa 2-qosymshaǵa sáıkes redaksııada jazylsyn.
2. Qarjylyq turaqtylyq jáne táýekelderdi basqarý departamenti (Týtýshkın V.A.) zańnamada belgilengen tártippen:
1) Quqyqtyq qamtamasyz etý departamentimen (Dosmuhambetov N.M.) birlesip osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi;
2) osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń «Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberýdi;
3) osy qaýly resmı jarııalanǵannan keıin ony Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń resmı ınternet-resýrsyna ornalastyrýdy qamtamasyz etsin.
3. Halyqaralyq qatynastar jáne jurtshylyqpen baılanys departamenti (Qazybaev A.Q.) osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspasóz basylymdarynda resmı jarııalaýǵa jiberýdi qamtamasyz etsin.
4. Osy qaýlynyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Tóraǵasynyń orynbasary O.A. Smolıakovqa júktelsin.
5. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap qoldanysqa engiziledi.
Ulttyq Bank Tóraǵasy Q.KELIMBETOV.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2015 jylǵy 27 mamyrdaǵy № 87 qaýlysyna 1-qosymsha
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2014 jylǵy 24 qyrkúıektegi № 179 qaýlysyna 1-qosymsha
Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń kredıttik portfelderiniń sapasyn jaqsartýǵa mamandanǵan
uıymnyń qyzmet túrlerin júzege asyrý qaǵıdalary
1. Osy Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń kredıttik portfelderiniń sapasyn jaqsartýǵa mamandanǵan uıymnyń qyzmet túrlerin júzege asyrý qaǵıdalary (budan ári - Qaǵıdalar) «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy bankter jáne bank qyzmeti týraly» 1995 jylǵy 31 tamyzdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (budan ári - Zań) sáıkes ázirlendi jáne ekinshi deńgeıdegi bankterdiń kredıttik portfelderiniń sapasyn jaqsartýǵa mamandanǵan uıymnyń (budan ári - Uıym) Zańnyń 5-1-babynyń 2-tarmaǵynda kózdelgen qyzmet túrlerin júzege asyrý tártibin belgileıdi.
2. Qaǵıdalardyń maqsaty úshin mynadaı uǵymdar paıdalanylady:
1) balanstyq quny - negizgi boryshtyń, eseptelgen syıaqynyń, turaqsyzdyq aıybynyń (aıyppuldyń, ósimpuldyń), syılyqaqynyń nemese halyqaralyq qarjylyq eseptilik standarttaryna sáıkes qalyptastyrylǵan provızııalardy (rezervterdi) eskere otyryp dıskonttyń jıyntyq quny;
2) bank - qaryzdar boıynsha qalyptastyrylǵan rezervterdi eseptemegende negizgi boryshy jáne (nemese) eseptelgen syıaqysy boıynsha kúntizbelik toqsan kúnnen asqan merzimi ótken bereshegi bar qaryzdardyń nesıe portfelindegi (qalyptastyrylǵan rezervterdi eskermeı eseptelgen) kólemi 10 (on) paıyzdan asatyn ekinshi deńgeıdegi bank;
3) kúmándi jáne úmitsiz aktıvter - qaryzdar Ielenetin (ıelengen) kúmándi jáne úmitsiz aktıvterge qoıylatyn talaptardyń 3-tarmaǵynda belgilengen krıterıılerge sáıkes kelgen jaǵdaıda, olar boıynsha qalyptastyrylǵan rezervterdi eseptemegende negizgi boryshy jáne (nemese) eseptelgen syıaqysy boıynsha kúntizbelik toqsan kúnnen asatyn merzimi ótken bereshegi bar qaryzdar boıynsha talap etý quqyǵy;
4) negizdelgen qarjylandyrý - Uıymnyń bankke banktik salym shartynyń banktiń balanstyq quny boıynsha baǵalanatyn, 6 (alty) aıdan aspaıtyn kelesi kúntizbelik aı ishinde banktik salymnyń mólsherimen kem emes kólemdegi kúmándi jáne úmitsiz aktıvteriniń kólemin tómendetý jónindegi mindettemesi kózdeletin talaptarymen bankte aqsha ornalastyrý túrindegi qarjy resýrstaryn berý;
5) shart - máni banktiń kúmándi jáne úmitsiz aktıvterin Uıymnyń ıelenýi bolyp tabylatyn Uıym men bank arasynda jasalatyn shart.
3. Uıym satyp alatyn kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdiń quny mynadaı tásilderdiń birimen aıqyndalady:
1) múlikti (zııatkerlik menshik obektilerin, materıaldyq emes aktıvterdiń qunyn qospaǵanda) baǵalaý, sondaı-aq zııatkerlik menshikti, materıaldyq emes aktıvterdiń qunyn baǵalaý jónindegi qyzmetti júzege asyrýǵa lısenzııasy jáne baǵalaý qyzmeti naryǵynda keminde 5 (bes) jyl jumys tájirıbesi bar táýelsiz baǵalaý kompanııasy (budan ári - táýelsiz baǵalaý kompanııasy) aıqyndaıtyn kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdiń quny boıynsha;
2) táýelsiz baǵalaý kompanııasy dıskontty qoldana otyryp aıqyndaıtyn kúmándi jáne senimsiz aktıvterdiń quny boıynsha;
3) shart jasaý kúngi balanstyq qun boıynsha;
4) dıskontty qoldana otyryp shart jasaý kúngi balanstyq qun boıynsha.
Uıym satyp alynatyn kúmándi jáne úmitsiz aktıvtiń qunyn aıqyndaý tásilin derbes tańdaıdy.
4. Uıym satyp alǵan kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdi birmezgilde satý, onyń ishinde tólemdi keıinge qaldyrý talaptarymen satý jaǵdaılaryn qospaǵanda, satyp alynatyn kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdi qamtamasyz etý quramynda ónerkásiptik múliktik keshender kepili, jabdyq jáne tehnologııalyq jeliler, aıaqtalmaǵan qurylys obektileri bar bolǵan jaǵdaıda táýelsiz baǵalaý kompanııasyna jáne oǵan qoldanylatyn baǵalaý rásimderine túgendeý jáne/nemese ınspeksııa jáne/nemese tehnıkalyq aýdıt jáne/nemese tehnologııalyq saraptama boıynsha is-sharalardy qosa alǵanda, kepil zattaryn keshendi zertteý boıynsha talaptar usynylady.
Kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdi baǵalaý úshin tartylatyn táýelsiz baǵalaý kompanııalarynyń tizbesin Uıym bankpen kelisim boıynsha, Qaǵıdalardyń 3-tarmaǵy 1) tarmaqshasynyń talaptaryn saqtaý shartymen aıqyndaıdy.
Táýelsiz baǵalaý júrgizý shyǵystaryn qarjylandyrý Uıym men banktiń kelisimi boıynsha aıqyndalady.
Bank nemese Uıym kúmándi jáne úmitsiz aktıvterge júrgizilgen táýelsiz baǵalaýdyń nátıjelerimen kelispegen jaǵdaıda, táýelsiz baǵalaý kompanııalary qoldanatyn rásimderdiń jáne olardyń baǵalaý standarttaryna sáıkes kelý aýdıtin júrgizý úshin aýdıtorlyq kompanııany tartýǵa jol beriledi. Aýdıtorlyq kompanııany tartý shyǵystary júrgizilgen táýelsiz baǵalaý nátıjelerimen kelispegen taraptyń esebinen júzege asyrylady.
Eger Uıym shyǵystarynyń esebinen júrgizilgen táýelsiz baǵalaý nátıjeleri boıynsha Uıym Uıymnyń satyp alýy úshin bank usynǵan kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdiń Satyp alynatyn kúmándi jáne úmitsiz aktıvterge qoıylatyn talaptardyń krıterıılerine sáıkes kelmeýin anyqtasa, bank osy baǵalaýdy júrgizý boıynsha shyǵystardy óteıdi.
5. Kúmándi jáne úmitsiz aktıvtiń qunyna dıskontty Uıymnyń kúmándi jáne senimsiz aktıvterdi ıelenýge, ustap turýǵa jáne keıinnen ótkizýge baılanysty táýekelderi men shyǵystaryn esepteýge arnalǵan Uıymnyń ishki normatıvtik qujattarynda kózdelgen tártippen Uıym derbes aıqyndaıdy.
6. Kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdi satyp alý kezinde, eger kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdiń bank usynǵan quny kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdiń Uıym usynǵan qunynan joǵary bolsa, onda Uıymnyń talap etýi boıynsha kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdiń qunyn tómendetýden bolýy yqtımal shyǵystardy bank, onyń aksıoneri (iri qatysýshysy nemese bank holdıngi) nemese úshinshi tulǵa Uıym úshin shyǵarylǵan kepildikti nemese opsıondy oryndaý jolymen óteıdi.
Uıymnyń talap etýi boıynsha kepildikti nemese opsıondy oryndaýdy qamtamasyz etý úshin bank ne onyń aksıoneri (iri qatysýshysy nemese bank holdıngi) kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdiń qunyn tómendetýden bolýy yqtımal shyǵystardyń somasyna ótimdi aktıvterdi kepilge usynady.
Kepildikti nemese opsıondy oryndaýdy qamtamasyz etý qajettiligi, sondaı-aq kepilge usynylatyn ótimdi aktıvterdiń tizbesi kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdi usynǵan bank pen Uıym arasyndaǵy sharttyń talaptarymen aıqyndalady.
7. Uıym satyp alǵan kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdi birmezgilde satý kezinde satyp alýshyǵa (ınvestorǵa) tólem jasaýdy keıinge qaldyrý usynylǵan jaǵdaıda satyp alýshynyń (ınvestordyń) aqy tóleý jónindegi mindettemeleri Uıym kúmándi jáne úmitsiz aktıvterin satyp alǵan bank aksıoneriniń nemese úshinshi tulǵanyń ótimdi kepilmen qamtamasyz etýdi usynýy arqyly qamtamasyz etiledi.
8. Bankterden Uıym satyp alǵan kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdi basqarý mynadaı tásilderdiń birimen júzege asyrady:
1) Uıym derbes túrde;
2) kúmándi jáne úmitsiz aktıvterin Uıym satyp alǵan bankter;
3) ózge de qarjy uıymdar, kásibı sarapshylar jáne halyqaralyq aýdıtorlar men aýdıtorlyq uıymdar.
9. Banktik salym shartynyń talaptarynda Uıymnyń banktik salymdy ishinara (balanstyq quny boıynsha baǵalanatyn kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdiń tómendetilmegen kólemi mólsherinde) ne bank ol negizdelgen qarjylandyrý sheńberinde qabyldaǵan mindettemelerdi oryndaǵan jaǵdaıda tolyq mólsherde merziminen buryn qaıtarý quqyǵy kózdeledi.
10. Uıym men tıisinshe kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdi beretin jáne qabyldaıtyn bank arasyndaǵy senimgerlikpen basqarý shartynda satyp alynǵan kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdiń qunyn qalpyna keltirýden (tómendetýden) túsken (bolǵan) kiristerdi (shyǵystardy) bank pen Uıymnyń arasynda bólý tártibi qamtylady.
11. Uıym toqsan saıyn esepti aıdan keıingi aıdyń 15 (on besinen) keshiktirmeı Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Bankine óziniń qyzmeti týraly aqparatty (Uıymnyń kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdi baǵalaý, satyp alý jáne banktermen jumys jónindegi qyzmetiniń aǵymdaǵy jaǵdaıyn kórsete otyryp) usynady.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2015 jylǵy 27 mamyrdaǵy № 87 qaýlysyna
2-qosymsha
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2014 jylǵy 24 qyrkúıektegi № 179 qaýlysyna
2-qosymsha
Ielenetin (ıelengen) kúmándi jáne úmitsiz aktıvterge qoıylatyn talaptar
1. Osy Ielenetin (ıelengen) kúmándi jáne úmitsiz aktıvterge qoıylatyn talaptar (budan ári - Talaptar) «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy bankter jáne bank qyzmeti týraly» 1995 jylǵy 31 tamyzdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes ázirlendi jáne ekinshi deńgeıdegi bankterdiń kredıttik portfelderiniń sapasyn jaqsartýǵa mamandanǵan uıymnyń (budan ári - Uıym) ıelenetin (ıelengen) kúmándi jáne úmitsiz aktıvterine qoıylatyn talaptardy belgileıdi.
2. Talaptardyń maqsattary úshin mynadaı uǵymdar paıdalanylady:
1) bank - nesıe portfelinde qaryzdar boıynsha 10 (on) paıyzdan astam qalyptastyrylǵan rezervterdi eseptemegende, negizgi borysh jáne (nemese) eseptelgen syıaqy boıynsha kúntizbelik toqsan kúnnen astan merzimi ótken bereshegimen qaryzdardyń kólemi bar (qalyptastyrylǵan rezervterdi eskerýsiz eseptelgen) ekinshi deńgeıdegi bank;
2) kúmándi jáne úmitsiz aktıvter - qaryzdar Talaptardyń 3-tarmaǵynda belgilengen krıterıılerge sáıkes kelý talabymen, olar boıynsha qalyptastyrylǵan rezervterdi eseptemegende negizgi borysh jáne (nemese) eseptelgen syıaqy boıynsha kúntizbelik toqsan kúnnen astam merzimi ótken bereshegi bar qaryzdar boıynsha talap etý quqyǵy;
3) qaryz alýshylar toby - osy topta qaryz alýshy zańdy tulǵalardyń birmezgilde aksıonerleri nemese qatysýshylary ne qosa qaryz alýshylary, kepil berýshileri, kepilgerleri bolyp tabylatyn, bir kredıttik jeli sheńberinde berilgen qaryzdar boıynsha qaryz alýshy zańdy tulǵalar toby;
4) Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsiz reıtıngi - Qazaqstan Respýblıkasyna Standard & Poor’s, Fitch Ratings, Moody’s Investors Service halyqaralyq reıtıngtik agenttikter bergen reıtıngter;
5) shart - Uıym men bank arasynda jasalatyn shart, Uıym banktiń kúmándi jáne úmitsiz aktıvterin ıelenýi onyń nysany bolyp tabylady.
3. Uıym qaryzdar boıynsha talap etý quqyǵyn osyndaı qaryzdar birmezgilde myna barlyq krıterıılerge sáıkes kelgende ıelenedi:
1) negizgi borysh jáne (nemese) eseptelgen syıaqy boıynsha kúntizbelik toqsan kúnnen astam merzimi ótken bereshegi bar qaryzdar (onyń ishinde bir kredıttik jeli sheńberinde qaryz alýshylar tobyna berilgen);
2) memlekettiń qatysýy bar zańdy tulǵalardy qospaǵanda, zańdy tulǵalar – Qazaqstan Respýblıkasynyń rezıdentteri jáne (nemese) qaryz alýshylar toby qaryzdar boıynsha qaryz alýshylar bolyp tabylady;
3) Talaptardyń 4-tarmaǵynyń 2) jáne 3) tarmaqshalarynda kórsetilgen kepil túrlerin qospaǵanda, kepilmen, onyń ishinde Qazaqstan Respýblıkasynyń rezıdentteri – emıtentter shyǵarǵan jáne «Qazaqstan qor bırjasy» aksıonerlik qoǵamynyń resmı tizimine engizilgen, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsiz reıtıngine sáıkes keletin nemese odan asatyn kredıttik reıtıngi bar Qazaqstan Respýblıkasynyń beırezıdentteri – emıtentter shyǵarǵan baǵaly qaǵazdarmen qamtamasyz etilgen qaryzdar;
4) shartty jasaý kúnindegi negizgi borysh somasyn, eseptelgen syıaqyny, turaqsyzdyq aıybyn (aıyppuldy, ósimpuldy) qosa alǵanda, bereshektiń qaldyǵy 60 (alpys) jáne odan kóp mıllıon teńgeni nemese shetel valıýtasynda balama somany quraıdy;
5) qaryz alýshynyń (kepil berýshiniń) qyzmetiniń negizgi túri:
aýyl, orman jáne balyq sharýashylyǵyna;
bilim berýge;
densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik qyzmetterge;
sýmen qamtýǵa, káriz júıelerine, qaldyqtardy jınaý jáne bólýdi baqylaýǵa;
qarjy jáne saqtandyrý qyzmetine;
kásibı, ǵylymı jáne tehnıkalyq qyzmetke;
ákimshilik jáne qosalqy qyzmet kórsetý salasyndaǵy qyzmetke;
qyzmettiń basqa túrlerin usynýǵa;
burynǵy aýmaqtyq uıymdar men organdar qyzmetine;
memlekettik basqarýǵa jáne qorǵanysqa, mindetti áleýmettik qamsyzdandyrýǵa;
úı qyzmetshisin jaldaıtyn úı sharýashylyqtary jáne ózi tutyný úshin taýarlar men qyzmetterdi shyǵaratyn qyzmetke jatpaıdy.
4. Uıym:
1) qaryz alýshyǵa (kepil berýshige) qatysty irikteý, ońaltý nemese bankrottyq rásimderi júrgizilgen;
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsiz reıtıngine sáıkes keletin nemese odan asatyn kredıttik reıtıngi bar Qazaqstan Respýblıkasynyń beırezıdentteri – emıtentter shyǵarǵan baǵaly qaǵazdardy qospaǵanda, Qazaqstan Respýblıkasynyń sheginen tys jerdegi, al Uıym ıelengen kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdi satyp alýshyǵa (ınvestorǵa), onyń ishinde tólemdi keıinge qaldyrý talaptarymen, - Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy memleketterdiń aýmaqtarynan tys múlik jáne múliktik quqyq, ne Qazaqstan Respýblıkasynyń qoldanystaǵy zańnamasyna sáıkes azamattyq aınalymda shektelgen múlik kepil máni bolyp tabylǵan;
3) qaryz boıynsha jalǵyz kepil máni:
aıaqtalmaǵan qurylys obektileri;
jyljymaıtyn turǵyn úı;
kompıýter jabdyǵy jáne tehnıka;
arnaıy tehnıka;
aınalymdaǵy taýarlar;
bolashaqta túsetin múlik;
jıhaz;
jer qoınaýyn paıdalaný quqyǵy;
avtorlyq quqyq;
lısenzııalar;
patentter;
talap etý quqyǵy;
jerdi paıdalaný quqyǵy;
jaldaý quqyǵy;
taýar belgisine arnalǵan quqyq;
úshinshi tulǵalardyń kepildikteri men kepilgerlikteri bolǵan jaǵdaılardy qospaǵanda, bankterden qaryzdar boıynsha talap etý quqyǵyn ıelenedi.
5. Qamtamasyz etýdiń jalpy kepildik qunyndaǵy kepildiń jekelegen máni qunynyń úlesine qoıylatyn talaptardy belgileıtin tártip Uıymnyń ishki normatıvtik qujattarynda kózdeledi.
6. Talaptardyń 3-tarmaǵynyń 4) jáne 5) tarmaqshalarynyń, 4-tarmaǵynyń 1) jáne 3) tarmaqshalarynyń, 5-tarmaǵynyń erejeleri Uıym ıelengen kúmándi jáne úmitsiz aktıvterdi satyp alýshyǵa (ınvestorǵa), onyń ishinde tólemdi keıinge qaldyrý talaptarymen birmezgilde satý jaǵdaılaryna qoldanylmaıdy.
Qaýly Qazaqstan Respýblıkasynyń Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde 2015 jylǵy 10 shildede № 11643 bolyp engizildi.