2015 jylǵy 27 mamyr, Almaty qalasy
Kredıttik bıýrolardyń, aqparat jetkizýshilerdiń jáne kredıttik esepterdi
alýshylardyń qyzmetin uıymdastyrý kezinde aqparattyq-kommýnıkasııalyq
tehnologııalardy paıdalanýǵa jáne aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge qoıylatyn talaptardy bekitý týraly
«Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy kredıttik bıýrolar jáne kredıttik tarıhty qalyptastyrý týraly» 2004 jylǵy 6 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyn iske asyrý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Basqarmasy qaýly etedi:
1. Qosa berilip otyrǵan Kredıttik bıýrolardyń, aqparat jetkizýshilerdiń jáne kredıttik esepterdi alýshylardyń qyzmetin uıymdastyrý kezinde aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardy paıdalanýǵa jáne aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge qoıylatyn talaptar bekitilsin.
2. Osy qaýlynyń qosymshasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik quqyqtyq aktileriniń kúshi joıyldy dep tanylsyn.
3. Baqylaý jáne qadaǵalaý ádisnamasy departamenti (Ábdirahmanov N.A.) zańnamada belgilengen tártippen:
1) Quqyqtyq qamtamasyz etý departamentimen (Dosmuhambetov N.M.) birlesip osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi;
2) osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde «Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberýdi;
3) osy qaýly resmı jarııalanǵannan keıin ony Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń ınternet-resýrsyna ornalastyrýdy qamtamasyz etsin.
4. Halyqaralyq qatynastar jáne jurtshylyqpen baılanys departamenti (Qazybaev A.Q.) osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspasóz basylymdarynda resmı jarııalaýǵa jiberýdi qamtamasyz etsin.
5. Osy qaýlynyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Tóraǵasynyń orynbasary Q.B. Qojahmetovke júktelsin.
6. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Ulttyq Bank Tóraǵasy Q.KELIMBETOV.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2015 jylǵy 2015 jylǵy 27 mamyrdaǵy
№ 91 qaýlysyna qosymsha
Qazaqstan Respýblıkasynyń kúshi joıyldy dep tanylatyn
normatıvtik quqyqtyq aktileriniń tizbesi
1. Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy uıymdaryn retteý men qadaǵalaý agenttigi Basqarmasynyń «Kredıttik tarıhty qalyptastyrý júıesine qatysýshylardyń qyzmetindegi aqparattyq prosesti uıymdastyrýǵa jáne ony paıdalanýǵa, qaýipsizdik júıesin qalyptastyrýǵa, olardyń elektrondyq jabdyqtaryna, kredıttik tarıhtyń derekter bazasynyń saqtalýyna jáne úı-jaılaryna qoıylatyn eń tómengi talaptardy belgileý jónindegi nusqaýlyqty bekitý týraly» 2008 jylǵy 18 shildedegi № 105 qaýlysy (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 5310 tirkelgen, «Zań gazeti» gazetinde 2008 jylǵy 31 qazanda № 166 (1392) jarııalanǵan, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ortalyq atqarýshy jáne ózge de ortalyq memlekettik organdarynyń aktiler jınaǵy 2008 jylǵy 15 qazanda № 10).
2. Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń «Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵyn jáne qarjy uıymdaryn retteý men qadaǵalaý agenttigi basqarmasynyń «Kredıttik tarıhty qalyptastyrý júıesine qatysýshylardyń qyzmetindegi aqparattyq prosesti uıymdastyrýǵa jáne ony paıdalanýǵa, qaýipsizdik júıesin qalyptastyrýǵa, olardyń elektrondyq jabdyqtaryna, kredıttik tarıhtyń derekter bazasynyń saqtalýyna jáne úı-jaılaryna qoıylatyn eń tómengi talaptardy belgileý jónindegi nusqaýlyqty bekitý týraly» 2008 jylǵy 18 shildedegi № 105 qaýlysyna ózgeris pen tolyqtyrý engizý týraly» 2011 jylǵy 26 tamyzdaǵy № 97 qaýlysy (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 7211 tirkelgen, «Zań gazeti» gazetinde 2011 jylǵy 13 qazanda № 149 (1965) jarııalanǵan).
3. Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń «Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy uıymdaryn retteý men qadaǵalaý agenttigi Basqarmasynyń «Kredıttik tarıhty qalyptastyrý júıesine qatysýshylardyń qyzmetindegi aqparattyq prosesti uıymdastyrýǵa jáne ony paıdalanýǵa, qaýipsizdik júıesin qalyptastyrýǵa, olardyń elektrondyq jabdyqtaryna, kredıttik tarıhtyń derekter bazasynyń saqtalýyna jáne úı-jaılaryna qoıylatyn eń tómengi talaptardy belgileý jónindegi nusqaýlyqty bekitý týraly» 2008 jylǵy 18 shildedegi № 105 qaýlysyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2012 jylǵy 24 aqpandaǵy № 89 qaýlysy (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 7620 tirkelgen, «Egemen Qazaqstan» gazetinde 2012 jylǵy 4 tamyzda № 464-470 (27543) jarııalanǵan).
4. Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń «Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy uıymdaryn retteý men qadaǵalaý agenttigi Basqarmasynyń «Kredıttik tarıhty qalyptastyrý júıesine qatysýshylardyń qyzmetindegi aqparattyq prosesti uıymdastyrýǵa jáne ony paıdalanýǵa, qaýipsizdik júıesin qalyptastyrýǵa, olardyń elektrondyq jabdyqtaryna, kredıttik tarıhtyń derekter bazasynyń saqtalýyna jáne úı-jaılaryna qoıylatyn eń tómengi talaptardy belgileý jónindegi nusqaýlyqty bekitý týraly» 2008 jylǵy 18 shildedegi № 105 qaýlysyna ózgerister men tolyqtyrý engizý týraly» 2013 jylǵy 25 qańtardaǵy № 9 qaýlysy (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 8365 tirkelgen, «Zań gazeti» gazetinde 2013 jylǵy 5 maýsymda № 81 (2282) jarııalanǵan).
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Bankiniń Basqarmasynyń 2015 jylǵy 27 mamyrdaǵy
№ 91 qaýlysymen bekitiligen
Kredıttik bıýrolardyń, aqparat jetkizýshilerdiń jáne kredıttik esepterdi alýshylardyń qyzmetin uıymdastyrý kezinde aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardy paıdalanýǵa jáne aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge qoıylatyn talaptar týraly
1. Osy Kredıttik bıýrolardyń, aqparat jetkizýshilerdiń jáne kredıttik esepterdi alýshylardyń qyzmetin uıymdastyrý kezinde aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardy paıdalanýǵa jáne aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge qoıylatyn talaptar (budan ári – Talaptar) «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy kredıttik bıýrolar jáne kredıttik tarıhty qalyptastyrý týraly» 2004 jylǵy 6 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (budan ári – Kredıttik bıýro týraly zań) sáıkes ázirlendi.
2. Talaptarda Kredıttik bıýro týraly zańda qaralǵan uǵymdar jáne mynadaı uǵymdar paıdalanylady:
1) aqparattyq júıeler qaýipsizdiginiń ákimshisi (budan ári – ákimshi) – jumysy men ókilettigi eskerile otyryp, derekterdi elektrondy túrde alý jáne (nemese) berý júıesiniń jumysyn, olardy qorǵaý sharalaryn iske asyrýdy, kelip túsken jáne (nemese) beriletin aqparattyń generasııasyn onyń júzege asyratyn uıymnyń qyzmetkeri;
2) aqparattyq júıeni qorǵaý jónindegi sharalar kesheni – kredıttik tarıhty qalyptastyrý jáne paıdalaný júıesiniń qaýipsiz jumys isteýin, onyń ishinde elektrondyq quraldar men kompıýterlerdi ruqsatsyz qol jetkizýden baǵdarlamalyq-apparattyq qorǵaýǵa baǵyttalǵan, ornatylǵan baǵdarlamalyq qamtamasyz etý men aqparatqa qol jetkizýdi baqylaýdy qamtamasyz etetin, tirkelgen paıdalanýshylar ókilettikteriniń ara jigin ajyratyp beretin uıymdastyrý-tehnıkalyq is-sharalar;
3) aqparattyq orta – kredıttik tarıhty qalyptastyrý jáne paıdalaný júıesi qatysýshylarynyń aqparattyq júıesiniń onyń komponentterimen jáne aqparattyq resýrstarymen birge ózara is-áreket jasaý ortasy;
4) aqparattyq qaýipsizdik saıasaty – shekteýli taratylatyn aqparatty basqarýdy, qorǵaýdy jáne bólýdi retteıtin normalar jáne praktıkalyq tásilder;
5) birdeılestirý – aqparattyq júıede bar qol jetkizýdiń berilgen derektemeleriniń sáıkestigin anyqtaý jolymen qol jetkizý sýbektisiniń nemese obektisiniń túpnusqalyǵyn rastaý;
6) jaýapty tulǵa – kredıttik tarıhty qabyldaý (berý) jáne qalyptastyrý prosesin iske asyrý úshin jaýap beretin uıymnyń operatory, basqarýshysy ákimshisi jáne ózge de qyzmetkerleri;
7) kredıttik tarıhty qalyptastyrý jáne paıdalaný júıesi qatysýshylarynyń aqparattyq júıesi (budan ári – aqparattyq júıe) – aqparatty jetkizýshilerdiń, kredıttik bıýrolardyń, kredıttik esepterdi qabyldaýshylar men kredıttik tarıh sýbektileriniń aqparatty prosesterdi iske asyrýǵa arnalǵan aqparattyq tehnologııalarynyń, aqparattyq jelileriniń jáne olardyń baǵdarlamalyq-tehnıkalyq qamtamasyz etý quraldarynyń jıyntyǵy;
8) kirý shektelgen úı-jaı – shektelgen tulǵalar tobynyń bolýyna ruqsat etilgen úı-jaı jáne osy úı-jaıǵa basqa tulǵalardyń kirýi arnaıy ruqsat berilgen qyzmetkerlerdiń alyp júrýimen ǵana júzege asyrylady;
9) negizgi aqparat – krıptografııalyq kilt jáne elektrondy sandyq qol qoıý kilti;
10) operator – qorǵaýdyń kishi júıesin paıdalana otyryp, habarlamalardy daıyndaý, óńdeý, qabyldaý jáne berýdi tikeleı júzege asyratyn uıymnyń qyzmetkeri;
11) paıdalanýǵa berý – aqparattyq júıeni daıyndaý jónindegi uıymdastyrý-tehnıkalyq is-sharalaryn oryndaý prosesi jáne osy júıeniń óndiristik jaǵdaılarda jumys isteı bastaýy;
12) paıdalanýshy – elektrondy qujat almasýǵa qatysatyn jáne aqparat berý jónindegi sharttyń jáne (nemese) kredıttik esepti alýshy tarap bolyp tabylatyn kredıttik bıýro jáne kredıttik tarıhty qalyptastyratyn jáne ony paıdalanýǵa qatysatyn ózge de qatysýshylar (budan ári – kredıttik tarıh júıesiniń qatysýshylary);
13) rezervtik kóshirme jasaý (muraǵattaý) – rezervtik kóshirme jasaý máselelerin retteıtin normalar jáne praktıkalyq tásilder;
14) sáıkestendirýshi – júıeniń sýbektisine jáne (nemese) obektisine berilgen jáne júıege jáne (nemese) júıeniń resýrstaryna qol jetkizýdi reglamentteýge arnalǵan biregeı derbes kod jáne (nemese) ataý;
15) sáıkestendirý – júıede bar sáıkestendirýshiler tizbesin sáıkestendirýshiniń júıege jáne (nemese) júıe resýrsyna qol jetkizý úshin usynylǵan sáıkestikti berý nemese anyqtaý;
16) ýákiletti organ – qarjy naryǵyn jáne qarjy uıymdaryn retteýdi, baqylaý men qadaǵalaýdy iske asyratyn ýákiletti organ;
17) uıym – kredıttik tarıhty qalyptastyrý jáne paıdalaný júıesiniń Talapqa sáıkes aqparattyq júıege qatysýshy (kredıttik tarıh sýbektilerinen basqa).
3. Aqparattyq júıeni uıymdastyrý jáne jumys isteýi:
1) onyń qatysýshylarynyń kelisilgen rásimder men tehnologııalyq parametrler sheńberindegi qyzmetin úılestirýdi jáne basqarýdy;
2) paıdalanylatyn baǵdarlamalyq jáne tehnıkalyq quraldardy biregeılendirýdi;
3) aqparattardy ashyp kórsetý múmkindigin joıýdy qosa alǵandaǵy aqparat qaýipsizdigin;
4) tıimdiligi joǵary tehnologııalardy engizýdi;
5) resýrstardy ıkemdi jáne tıimdi basqarýdy;
6) qyzmet kórsetý sapasyn kóterýdi qamtamasyz etedi.
4. Uıym:
1) derekterdi engizýdi baqylaýdy;
2) qujattardyń parametrlerin (qujattardyń nómirlerin, baılanys kodyn, sharttyń nómirin) esepteý múmkindigin;
3) jıyntyq aqparat týdyrýdy;
4) rezervtik kóshirmelerin jasaýdy, derekterdi muraǵattaýdy;
5) kirý quqyǵyn baqylaıtyn qorǵaýdyń shtatty quraldary bar aqparattyq júıeni paıdalanýdy;
6) elektrondy habarlamalardy usynýdy jáne qabyldaýdy retteıtin rásimderdiń bolýyn;
7) taldamalyq jáne statıstıkalyq esepterdi daıyndaý múmkindigin qamtamasyz etedi.
5. Aqparatty jetkizýshiler jáne kredıttik esepti alýshylar olarmen jasalǵan aqparat berý jáne (nemese) kredıttik esepterdi alý týraly sharttardan jáne Kredıttik bıýro týraly zańda kózdelgen kredıttik bıýronyń ishki qujattarynan týyndaıtyn kredıttik bıýronyń uıymdastyrý, tehnologııalyq talaptaryn jáne talaptaryn oryndaýdy qamtamasyz etedi.
6. Aqparatty jetkizýshi usynǵan aqparatty kredıttik bıýro onyń durys nemese tolyq oryndalmaýyna, aqparatty jetkizýshiniń, kredıttik esepti alýshynyń, kredıttik tarıh sýbektisiniń derekteriniń aqparattyq júıede paıdalaný talaptaryna sáıkes kelmeýine baılanysty kredıttik tarıhty aqparattyq júıede qalyptastyrýdy jáne paıdalanýdy aqparattyq júıege paıdalanbaı qaıtarady.
7. Kredıttik bıýrolar aqparatty jetkizýshilerge jáne kredıttik esepti alýshylarǵa aqparattyq prosesterdi iske asyrý úshin qajetti arnaıy baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdi beredi ne olar paıdalanyp otyrǵan baǵdarlamalyq qamtamasyz etýge tıisti talaptardy belgileıdi. Aqparatty jetkizýshiler jáne kredıttik esepti alýshylar arnaıy baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdi derbes ázirlegen jaǵdaıda ony kredıttik bıýrolarmen kelisedi.
8. Aqparattyq júıeni ázirleý, engizý jáne ilespe qyzmet kórsetý prosesiniń quramynda ázirleý kezeńderin anyqtaý, ózgerister engizý, qabyldaý, testileý jáne paıdalanýǵa berý tártibi, barlyq kezeńderdi qujattandyrýǵa qoıylatyn talaptar qamtylady.
9. Kredıttik bıýrolardyń aqparattyq júıeni ázirleýi, engizýi jáne oǵan ilespe qyzmet kórsetýi olardyń ishki qujattaryna jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyndaǵy qoldanystaǵy standarttaryna sáıkes jasalady.
10. Kredıttik bıýrolar aqparattyq júıeni ázirleýdi onyń birinshi jetekshisi bekitken tehnıkalyq tapsyrma negizinde ázirleıdi.
11. Baǵdarlamalyq qamtamasyz etýge ózgerister engizý qajet bolǵan jaǵdaıda (júıeniń kemshilikterin alyp tastaý nemese jetildirý úshin) aqparattyq júıeniń baǵdarlamalyq qamtamasyz etýin jáne (nemese) derekterin ruqsatsyz ózgertýge jol bermeý maqsatynda ózgerister engizý prosesi Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda qoldanylyp júrgen tehnıkalyq tapsyrmaǵa, standarttarǵa jáne kredıttik bıýronyń aqparattyq qaýipsizdik saıasatyna sáıkes júzege asyrylady.
12. Kredıttik tarıhtyń derekter bazasyn jáne atalǵan aqparattyq júıelerdiń qorǵanysh quraldaryn ornalastyrý úshin aqparattyq júıeni qalyptastyrý jáne paıdalaný kezinde sertıfıkattalǵan jabdyqtar jáne baǵdarlamalyq qamtamasyz etý qoldanylady.
13. Kredıttik bıýro aqparatty jetkizýshilermen jáne kredıttik esepterdi alýshylarmen derekter almasýdy bólingen baılanys arnalary nemese ınternet-resýrs arqyly:
1) sekýndine 10 megabıt kem emes ótkizgishtik qabileti bar negizgi arnanyń bolýy;
2) sekýndine 2 megabıt kem emes ótkizgishtik qabileti bar rezervtik symsyz arnanyń bolýy;
3) ártúrli provaıderler arnalaryn paıdalaný;
4) aqparatty jetkizýshilermen jáne kredıttik esepterdi alýshylarmen ǵana aqparat almasý úshin paıdalanylatyn arnalardy paıdalaný shartymen júzege asyrady.
14. Kredıttik tarıhty qalyptastyrý jáne ony paıdalaný júıesiniń qatysýshylaryna (mıkroqarjy uıymyn jáne kredıttik tarıh sýbektisin qospaǵanda) qoıylatyn talaptarǵa sáıkes kelýin rastaý úshin, aqparatty jetkizýshi nemese kredıttik esepterdi alýshy erkin nysanda toltyrylǵan ótinishti ýákiletti organǵa qaǵaz tasymaldaǵyshpen jiberedi.
Uıymnyń (mıkroqarjy uıymyn qospaǵanda) baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdi qorǵaý jónindegi uıymdastyrý-tehnıkalyq, tehnologııalyq talaptardy saqtaýyn, paıdalanylatyn aqparattyq júıelerdiń Talaptarda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen sharttar men talaptarǵa sáıkes kelýin ýákiletti organnyń komıssııasy kredıttik tarıhty qalyptastyrý jáne ony paıdalaný júıesiniń (mıkroqarjy uıymyn jáne kredıttik tarıh sýbektisin qospaǵanda) qatysýshylaryna Talaptardyń 1-qosymshasyna sáıkes nysan (budan ári – sáıkes kelý týraly akt) boıynsha qoıylatyn talaptarǵa sáıkes keletindigi týraly akt jasaý arqyly rastaıdy.
Sáıkes kelý týraly akt komıssııanyń barlyq múshelerimen kelisiledi, odan keıin tekseriletin uıymnyń ókiline qol qoıý úshin jiberiledi. Eger komıssııanyń bir múshesi qabyldanǵan sheshimmen kelispese jáne sáıkes kelý týraly aktisine qol qoımasa, onda ol komıssııaǵa óziniń bas tartý sebebin jazbasha nysanda usynady jáne ony sáıkes kelý týraly aktige qosa beredi.
Sáıkes kelý týraly akt ýákiletti organnyń komıssııa músheleriniń úshten ekisiniń kelisim týraly qoldary bolǵan kezde jasalǵan bolyp sanalady.
Mıkroqarjy uıymynyń baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdi qorǵaý jónindegi uıymdastyrý-tehnıkalyq, tehnologııalyq talaptardy saqtaýyn, paıdalanylatyn aqparattyq júıelerdiń Talaptarda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen sharttar men talaptarǵa sáıkes kelýin ýákiletti organ Talaptardyń 2-qosymshasyna sáıkes nysan (budan ári - ýákiletti organnyń qorytyndysy) boıynsha mıkroqarjy uıymdaryna qoıylatyn talaptarǵa sáıkes kelýi týraly qorytyndyny usyný arqyly rastaıdy.
15. Aqparatty jetkizýshiler (mıkroqarjy uıymdaryn qospaǵanda), kredıttik esepterdi alýshylar jáne kredıttik bıýrolar arasyndaǵy aqparat almasý oń qorytyndyǵa sáıkestik týraly akt bolǵan kezde júzege asyrylady.
Mıkroqarjy uıymdary, kredıttik esepterdi alýshylar jáne kredıttik bıýrolar arasyndaǵy aqparat almasý ýákiletti organnyń oń qorytyndysy bolǵan kezde júzege asyrylady.
16. Kiris jáne shyǵys trafıgi krıptografııalyq qorǵanyshpen qamtamasyz etiledi.
17. Ishki rásimder:
salystyryp tekserý talaptaryn, tártibin jáne merzimderin;
salystyryp tekserýge jatatyn aqparattyń parametrlerin;
salystyryp tekserýge baılanysty aqparattyq prosesterdi iske asyrý úshin qajetti baǵdarlamalyq qamtamasyz etýge qoıylatyn talaptardy;
salystyryp tekserýge jatatyn aqparatty qorǵaýdy qamtamasyz etý tártibin;
memlekettiń qatysýy bar kredıttik bıýroǵa salystyryp tekserý júrgizýge baılanysty keltirilgen naqty shyǵystardy óteý tártibin aıqyndaıdy.
18. Kredıttik bıýro kredıttik bıýronyń kredıttik tarıhynyń derekqorynda saqtalatyn aqparattyń dáıektiligin qamtamasyz etý úshin jylyna keminde bir ret ony memlekettiń qatysýy bar kredıttik bıýronyń ishki rásimderimen belgilengen talaptarmen, tártippen jáne merzimderde memlekettik qatysýy bar kredıttik bıýronyń aqparatymen salystyryp tekseredi.
Kredıttik bıýronyń kredıttik tarıhynyń derekqorynda saqtalatyn aqparatty salystyryp tekserý esepti jyldyń sońǵy aıdyń jıyrmasynshy jumys kúninen keshiktirmeı júrgiziledi.
Salystyryp tekserýge jatatyn aqparat kólemin kredıttik bıýro derbes túrde, salystyryp tekserýge jatatyn aqparat parametrleriniń memlekettiń qatysýy bar kredıttik bıýronyń ishki rásimderinde belgilengen aqparat parametrlerine sáıkes kelýi shartymen anyqtaıdy.
19. Memlekettiń qatysýy bar kredıttik bıýro ózge de kredıttik bıýrolardan qabyldanǵan aqparatty ishki rásimderde belgilengen merzimde memlekettiń qatysýy bar kredıttik bıýronyń kredıttik tarıhynyń derekter bazasynda bar aqparatpen salystyryp tekseredi.
20. Memlekettiń qatysýy bar kredıttik bıýronyń jáne ózge de kredıttik bıýronyń ýákiletti ókilderi olardyń kredıttik tarıhtarynyń derekqorynda bar, salystyryp tekserýge jatatyn aqparattyń sáıkes kelýin nemese sáıkessizdigin salystyryp tekserý aktisin nemese sáıkessizdik aktisin erkin nysanda jasaý arqyly rastaıdy.
Memlekettiń qatysýy bar kredıttik bıýro sáıkes kelmeý aktisin jasaǵan kezde sáıkes kelmeý aktisin jasaǵan kúnnen bastap eki jumys kún ishinde onyń kóshirmesin ýákiletti organǵa usynady.
21. Salystyryp tekserý aktisi nemese sáıkes kelmeý aktisi ár tarap úshin bir danadan eki danada jasalady, salystyryp tekserýdi júzege asyratyn taraptarynyń ýákiletti ókilderi oǵan qol qoıady jáne olardyń mórlerimen rastalady.
22. Salystyryp tekserý aktileri kezekti salystyryp tekserý júrgizilgenge deıin saqtalady. Sáıkes kelmeý aktileri olar jasalǵan kúnnen bastap bes jyl boıy saqtalady.
23. Kredıttik bıýro jáne memlekettik qatysýy bar kredıttik bıýro sáıkes kelmeý aktisin jasaǵan kúnnen bastap on jumys kún ishinde anyqtalǵan sáıkessizdikterdi joıý jónindegi sharalardy qabyldaıdy. Memlekettik qatysýy bar kredıttik bıýro anyqtalǵan sáıkessizdikterdi joıý jóninde qabyldanǵan sharalardyń nátıjeleri týraly ýákiletti organǵa úsh jumys kún ishinde habarlaıdy.
24. Kredıttik bıýro turǵyn úıge jatpaıtyn úıde, kirý shektelgen úı-jaıda ornalasady.
25. Kredıttik bıýronyń qaýipsizdik júıesi Talaptarda:
1) serverlik úı-jaıǵa jáne kirý shektelgen úı-jaıǵa;
2) kredıttik bıýronyń qyzmetin avtomattandyrý úshin paıdalanylatyn júıelik baǵdarlamalyq qamtamasyz etýge;
3) kredıttik bıýronyń qyzmetin avtomattandyrý úshin paıdalanylatyn arnaıy baǵdarlamalyq qamtamasyz etýge (aqparattyq júıege);
4) kredıttik bıýronyń tehnıkalyq quraldaryna (aqparattyq resýrstaryna);
5) aqparat qaýipsizdigin qamtamasyz etýge belgilengen talaptarǵa sáıkes kelýi tıis.
26. Kredıttik bıýronyń jabdyqtalǵan serverlik úı-jaıy:
1) kirýdi baqylaý júıesin (jeke elektrondy ruqsatnama);
2) serverlik úı-jaıyna jáne kross bólmelerine kirýdi beınebaqylaý júıesin;
3) mindetti túrde gazben toltyrylǵan tolyq rezervtik ballony bar jáne kepildik berilgen qýat berý júıesine qosylǵan avtomatty órt sóndirý júıesin;
4) esik, terezelerdiń kúzet sıgnalızasııasy júıesin jáne germetıkalyq aımaqtyń ishindegi datchıkterdi;
5) serverlik bólmeniń germoaımaǵynda turǵan úzdiksiz taza qýat berý júıesin;
6) táýlik boıǵy jumys isteıtin kezekshi jaryqty qosa alǵanda, serverlik jáne kross bólmeleriniń barlyq elektr jelisiniń kepildik berilgen qýat berý júıesin;
7) tolyq rezervi ber kondısıonırleý júıesin qamtıdy.
27. Serverlik úı-jaı keıinnen keńistikti keńeıtý múmkindigi bar jáne ólshemi iri apparatýralardy ornalastyrý múmkindigi bar jerlerge ornalasady jáne mynadaı talaptarǵa sáıkes kelýi tıis:
1) cerverlik bólmeniń eń tómengi qoljetimdi mólsheri – 20 sharshy metr;
2) cerverlik bólme mólsheri 1,5 kondýıtpen úıdiń jerge qosylý júıesiniń bas elektrodymen qosylýǵa tıis;
3) cerverlik bólmeniń talap etiletin eń tómengi bıiktigi 2,44 metr bolýǵa tıis.
28. Kredıttik bıýronyń kirý shektelgen úı-jaıy mynadaı talaptarǵa sáıkes kelýge tıis:
1) jaýapty tulǵanyń jumys ornyna jiberilmeıtin tulǵalardyń osy úı-jaıǵa qadaǵalanbaı kirip ketý múmkindigin boldyrmaıtyn kirýdi baqylaý júıesiniń (jeke elektrondy ruqsatnama) bolýy;
2) kirýdi beınebaqylaý júıesiniń bolýy (turaqty jazyp otyratyn beınekamera);
3) órt sıgnalızasııasy júıesiniń bolýy;
4) kúzet sıgnalızasııasy júıesiniń bolýy;
5) úı-jaıda kredıttik bıýronyń qyzmetine qatysy joq jumys oryndaryn ıelenýge tyıym salynady;
6) kirý shektelgen úı-jaı úıdiń birinshi nemese sońǵy qabattarynda ornalasqan jaǵdaıda, sondaı-aq balkondardyń terezeleriniń janynda órt baspaldaqtary bar bolsa, úı-jaıdyń terezeleri metall torkózdermen jabdyqtalady;
7) kirý shektelgen úı-jaıda jaýapty tulǵalardyń jumys oryndary ornalasady.
29. Aqparatty jetkizýshiler (mıkroqarjy uıymyn qospaǵanda) men kredıttik esepterdi alýshylardyń kirý shektelgen úı-jaılaryna Talaptardyń 28-tarmaǵynyń 1), 3), 4), 5) jáne 6) tarmaqshalarynda belgilengen talaptar qoıylady, sondaı-aq úı-jaıǵa kirý árbir kelýi kelý jýrnalynda tirkeletin jaýapty tulǵalardyń aty, tegi, ákesiniń aty (bar bolǵan kezde), laýazymy, kúni, ýaqyty jáne kelý maqsaty kórsetile otyryp olardyń tizimimen shekteledi.
Mıkroqarjy uıymynyń kirý shektelgen úı-jaılaryna Talaptardyń 28-tarmaǵynyń 1), 3), 4) jáne 5) tarmaqshalarynda belgilengen talaptar qoıylady, sondaı-aq úı-jaıǵa kirý árbir kelýi jýrnalynda tirkeletin jaýapty tulǵalardyń aty, tegi, ákesiniń aty (bar bolǵan kezde), laýazymy, kúni, ýaqyty jáne kelý maqsaty kórsetile otyryp olardyń tizimimen shekteledi.
Mıkroqarjy uıymy ornalasqan úıde jalpy kúzet sıgnalızasııasynyń júıesi bolǵan kezde mıkroqarjy uıymynyń kirý shektelgen úı-jaıyna jeke kúzet sıgnalızasııasy talap etilmeıdi.
30. Jaýapty tulǵanyń jumys orny mynadaı talaptarǵa sáıkes kelýi tıis:
1) baǵdarlamalyq qamtamasyz etý ornalasqan jeri, konfıgýrasııasy, sondaı-aq oǵan ornatylǵan apparattyq jáne baǵdarlamalyq quraldar kórsetilgen pasporty bar arnaıy bólingen derbes kompıýterge ornatylady. Pasport uıym basshysynyń qolymen resimdeledi jáne jaýapty tulǵada saqtalady;
2) jaýapty tulǵanyń derbes kompıýterin paıdalanýǵa jáne daıyndaý, óńdeý, jiberý maqsattarymen baılanysty emes nemese aqparattyq júıege qatysý aıasyndaǵy elektrondyq qujattardy júrgizý júıesinde baǵdarlamalyq qural-jabdyqtardy ornatýǵa jol berilmeıdi;
3) jaýapty tulǵanyń derbes kompıýterinde tómendegiler qamtylatyn qorǵanysh kesheni bolýǵa tıis:
paıdalanýshynyń sáıkestendirý jáne birdeılendirý quraldary;
kompıýterge kirýge jáne paıdalanýshylardyń is-qımyldaryna baılanysty qyzmetti baqylaý maqsatynda elektrondy qujattardy saqtaý merzimi ishinde elektrondy jýrnaldardy júrgizý múmkindigi;
4) paıdalanýshynyń (jaýapty tulǵanyń) paıdalanýshy sáıkestendiretin bir júıelik atynyń bolýy, aqparattyq júıege kirý kezinde bir jeke tulǵa sáıkes kelýge tıis;
5) derbes kompıýterde baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdiń bútindigi men qupııalylyǵyn qamtamasyz etetin quraldar bolýǵa tıis;
6) jelilik resýrstar men syrtqy tasymaldaǵyshtarǵa, sondaı-aq operatordyń derbes kompıýterine aqparatty engizý-shyǵarý porttaryna kirý, onyń ishinde engizý-shyǵarýdyń bazalyq júıesin teńsheý kezinde de ajyratylýy tıis;
7) derbes kompıýterdiń júıelik blogyn, aqparatty engizý-shyǵarý porttaryn ákimshi mór soǵady ne plombalaıdy. Mór soǵý (plombalaý) prosesi tegin, atyn, ákesiniń atyn (bar bolǵan kezde), qyzmetin, kelý kúnin, ýaqytyn jáne plombalaý (mór soǵý) maqsatyn kórsete otyryp, arnaıy jýrnalynda tirkeledi. Noýtbýkter úshin porttarǵa mór soqpaı, engizý-shyǵarý bazalyq júıesindegi qondyrǵylardy ajyratýdy paıdalanýǵa ǵana ruqsat beriledi. Úıden aqparattyq qaýipsizdik qyzmeti basshysynyń jaýapty qyzmetkeriniń ótinimderi negizinde jasalatyn profılaktıkalyq jáne jóndeý jumystaryn júrgizýden basqa jaǵdaılarda kompıýterler men noýtbýkterdi alyp shyǵýǵa tyıym salynady;
8) qorǵanysh júıesin paıdalana otyryp, aqparattyq ortaǵa beriletin aqparatty jınaqtaý úshin bólingen ózge resýrstarǵa (dıskilik keńistik, dırektorııa, derekqor jáne derekqordyń rezervtik kóshirmeleri) kirý tártibi, aqparattyq ortadan aqparat alý, aqparatty saqtaý, muraǵattaý jáne basqa da óńdeý osy resýrstarǵa ruqsat etilmegen kirý múmkindigin boldyrmaýy tıis;
9) jaýapty tulǵanyń jumys ornyna jáne kirý shektelgen úı-jaıyna kirý onyń laýazymdyq mindetterine sáıkes júzege asyrylady.
31. Aqparatty jetkizýshilerdiń operatory men kredıttik esepterdi alýshylardyń jumys orny kirý shektelgen úı-jaıda bolýy tıis jáne osy Talaptardyń 28-tarmaǵymen belgilengen talaptarǵa sáıkes kelýge tıis.
32. Kredıttik bıýronyń júıeli baǵdarlamalyq qamtamasyz etýlerdi (operasııalyq júıeler, derekqorlardy basqarý júıesi, ofıstik baǵdarlamalar, vırýsqa qarsy baǵdarlamalar) paıdalanýy lısenzııamen, sertıfıkattarmen rastalýy tıis.
33. Kredıttik tarıh boıynsha derekterdi jınaqtaý jáne saqtaý úshin derekqordy basqarýdyń ónerkásiptik júıesi paıdalanylady, ázirleýshiniń resmı ókildigi jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda tehnıkalyq qoldaý kórsetý ortalyǵy bar.
34. Baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdi engizýdi jáne paıdalanýǵa berýdi (daıyn ónimdi ázirleý nemese beıimdeý) kredıttik bıýro onyń birinshi basshysy bekitken tehnıkalyq tapsyrmasy negizinde oryndaıdy, bul rette qaýipsizdik tetikterine arnalǵan tıisti sertıfıkattar bolýy qajet. Kredıttik bıýronyń baǵdarlamalyq qamtamasyz etýin ázirleýshilerdiń barabar júıelerdi ázirleý boıynsha eki jyldan kem emes tájirıbesi bolýǵa tıis.
35. Kredıttik bıýronyń baǵdarlamalyq qamtamasyz etýinde aqparatty qabyldaýdyń (jetkizýdiń) mynadaı eki jáne odan kóp tásili kózdeledi:
qoljetimdi formattardaǵy esepterdiń baǵdarlamalyq qamtamasyz etýin paıdalana otyryp standartty formattaǵy faıl daıyndalatyn ınteraktıvti ınterfeıs;
naqty ýaqyt rejıminde berýdiń standartty formatpen paıdalanylatyn jelilik kirý, derekterdi qolmen engizý fýnksııasynyń kómegi arqyly engizý, veb-braýzerdi paıdalaný arqyly saıttarda ekrandyq nysandardy toltyrý.
36. Aqparattyq qaýipsizdik maqsatynda kredıttik bıýronyń baǵdarlamalyq qamtamasyz etýi mynalardy qamtamasyz etedi:
1) krıptografııalyq qaıta qurý arqyly biregeılendirýdi jáne birdeılestirýdi;
2) paıdalanýshylardyń quqyqtaryn shekteýdi;
3) baǵdarlamalyq qamtamasyz etý ıadrosy deńgeıindegi jumysty júıe aıasyndaǵy máni bar is-árekettiń (paıdalanýshynyń nemese prosestegi is-áreketi) eshqaısysynyń qaýipsizdik tetiginiń qatysýynsyz ótpeýin;
4) baǵdarlamalyq qamtamasyz etýde iske asyrylǵan qaýipsizdik shemasy baǵdarlamalyq qamtamasyz etý iske asyrylatyn operasııalyq júıeniń óziniń qaýipsizdik quraldarynan bólinýin, sonymen qatar, operasııalyq júıeniń qaýipsizdik quraldarynyń osaldyǵy baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdiń qaýipsizdik jumysyna áser etpeýin;
5) baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdegi derekterdiń tuıyqtalyp saqtalýyn:
kórsetilgen derekterge baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdiń qosymshalarynyń jumys aıasynan tys qısyndy kirýdiń múmkin bolmaýyn;
derekterdiń baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdiń derekqoryna (derekqorynan) kez-kelgen aýystyrýdyń qaýipsizdik tetikteriniń baqylaýdy qamtamasyz etetin tásilmen uıymdastyrylýyn;
6) faktini, joıý, ózgertý prosesindegi obekti men jáne sýbektini sáıkestendirý úshin qajetti aqparatty belgileýdi jáne joıylǵan derekterdi qalpyna keltirý múmkindigin;
7) irkilister paıda bolǵan kezde turaqty jumys isteý múmkindigin;
8) paıdalanýshynyń jumys orny isten shyqqan nemese oǵan qasaqana ruqsat etilmeı kirýdiń júıeniń serverlik bóliginiń jumysyna áser etpeýi, al server qosymshalarynyń irkilisi júıe derekteriniń jaı-kúıine áser etpeýi úshin úsh deńgeıli «klıent-server» arhıtektýrasyn;
9) tirkeý jýrnalynda tirkeı otyryp, sondaı-aq kez-kelgen sýbekt tarapynan qorǵanysh múmkindigimen júıelik-mańyzdy oqıǵalardyń aýdıtin;
10) paıdalanýshylar men basqarýshylardyń baılanys ornatý áreketinen bastap sátti, sondaı-aq sátsiz is-qımyldarynyń aýdıtin;
11) eksporttalatyn jáne ımporttalatyn derekterdi baqylaýdy;
12) qaýipsizdik modýlderi men mehanızmderin ázirleý (pysyqtaý) múmkindigin;
13) aqparattyq júıeniń ázirleýshisimen jasalǵan shartta mynadaı mindetterdiń kózdelýin:
kredıttik bıýrony júıede anyqtalǵan qateler men júıeniń osal tustary, sondaı-aq júıedegi ózgerister men jańartýlardy ýaqtyly berý týraly júıeli túrde habardar etý;
shuǵyl qoldaý kórsetý qyzmetin uıymdastyrý, onyń ishinde kredıttik bıýro qyzmetkerlerine keńester berý jáne olarǵa aqparattyq qaýipsizdik máseleleri boıynsha praktıkalyq kómek kórsetýge arnalǵan qaýipsizdik máseleleri boıynsha.
37. Kredıttik bıýronyń baǵdarlamalyq qamtamasyz etýinde Kredıttik bıýro týraly zańda belgilengen merzim ishinde kredıttik tarıh sýbektisine qatysty aqparattyń saqtalýy, sondaı-aq kredıttik tarıhty qalyptastyrǵannan bastap kez kelgen ýaqyttaǵy jaǵdaı boıynsha kredıttik esepterdiń bir jumys kúni ishinde qalyptastyrý múmkindigi kózdeledi.
38. Kredıttik bıýronyń tehnıkalyq quraldaryna qoıylatyn talaptar:
1) menshikti apparattyq qamtamasyz etýdiń (kompıýterlik jabdyq, serverler, qorǵanyshtyń apparattyq quraldary, quraýysh jáne ózge jabdyq) jáne apparattyq qamtamasyz etýdiń kredıttik bıýroǵa tıesiligin rastaıtyn qujattardyń bolýy;
2) sáıkes kelýdi rastaýshy organ bergen, apparattyq qamtamasyz etýdiń qaýipsizdik talaptaryna sáıkes kelý sertıfıkattarynyń bolýy;
3) eki úzdiksiz qýat berý kózderinen (budan ári – ÚQK) beriletin sıgnal arqyly jumys isteıtin jáne búkil uıym boıynsha taza qýat jelisinde elektrdi úzdiksiz ustap turatyn rezervti, dızeldik generasııalaý qurylǵysyn avtomatty túrde qosatyn kepildik berilgen qýat júıesi – qalqanynyń bolýy. Bul rette árbir ÚQK júktemesi shtattyq rejimde qyryq paıyzdan aspaıdy.
39. Kredıttik bıýronyń serverleri úzilissiz ornyqty jumys isteıtin aıaqtalǵan júıeni quraıdy jáne apparattyq bólikti bir júz paıyz qaıtalaıtyn klasterdi bildiredi. Kredıttik bıýronyń derekqorynyń rezervtik serverleri negizgi serverden keminde on kılometr qashyqtyqta ornalasady jáne kredıttik bıýronyń derekqordyń úzilissiz jumys isteýin derekqordyń negizgi serverleriniń jumysy toqtaǵan jaǵdaıda, kredıttik bıýro negizgi serverdiń jumysyn toqtatqan sátten bastap 6 (alty) saǵattan aspaıtyn merzimde rezervtik serverlerdegi derekter bazasynyń jumysyn qalpyna keltirýdi qamtamasyz etetindeı qamtamasyz etedi.
40. Aqparat qaýipsizdigin qamtamasyz etetin uıymǵa (mıkroqarjy uıymyn qospaǵanda) qoıylatyn talaptar:
1) apparattyq shektes marshrýtızatorlardyń kómegimen trafıkti shıfrlaý arqyly derekter berýdiń qorǵalǵan arnasynyń bolýy;
2) ınternet jelisinen uıymnyń kompıýter jelisine jasalatyn shabýyldardy jeliaralyq ekrannyń kómegimen anyqtaý (boldyrmaý) júıeleriniń bolýy;
3) paıdalanýshynyń krıptokilti men sáıkestendirý júıesiniń kómegimen kompıýterlerdi krıptografııalyq qorǵaý júıesiniń bolýy;
4) paıdalanýshylardyń jelilik kartalarynyń tasymaldaǵyshtaryna kirýdi basqarý sáıkestendirýshi boıynsha trafıkti apparattyq jelilik taldaýshynyń bolýy;
5) rezervtik kóshirme jasaý – aqparattyń syrtqa tasymaldaǵyshtaryna arnalǵan kitaphanasy júıesiniń bolýy.
Joǵaryda kórsetilgen talaptardy iske asyrý úshin kredıttik bıýro aqparat qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin táýekelderdi, osaldyqtar men qaýip-qaterlerdi taldaıdy jáne baǵalaıdy.
Mıkroqarjy uıymyna osy tarmaqtyń 2) jáne 5) tarmaqshalarynda kózdelgen aqparat qaýipsizdigin qamtamasyz etý boıynsha talaptar qoldanylady.
41. Uıym (mıkroqarjy uıymyn qospaǵanda) óz qyzmeti barysynda mynadaı talaptardy oryndaıdy:
1) aqparat qaýipsizdigi qyzmetiniń bolýy;
2) kredıttik tarıhtar boıynsha jaýapty tulǵalardyń bolýy;
3) aqparat qaýipsizdigi saıasatynyń bolýy;
4) parolderdi qalyptastyrý jáne paıdalaný saıasatynyń bolýy;
5) rezervtik kóshirme jasaý (muraǵattaý) saıasatynyń bolýy;
6) paıdalanýshylardyń, qaýipsizdik ákimshileriniń, júıelik ákimshilerdiń kirýin shekteý jáne olardyń mindetteri jónindegi rásimderdi sıpattaıtyn qujattamanyń bolýy.
Mıkroqarjy uıymy óz qyzmeti barysynda osy tarmaqtyń 2) tarmaqshasynda belgilengen talapty oryndaıdy.
42. Uıym (mıkroqarjy uıymyn qospaǵanda) tómendegiler qamtylatyn aqparattyq júıemen jumys tártibin anyqtaıtyn ishki qujatty qabyldaıdy:
1) jaýapty tulǵalardyń mindetteri júkteletin qyzmetkerlerdi taǵaıyndaý tártibi;
2) jumys rejımi;
3) laýazymdyq nusqaýlyqtardy qosa alǵanda, jaýapty tulǵalardyń quqyqtary men mindetteri;
4) operatordyń jumys ornyna kirýge ruqsat berilgen qyzmetkerlerdiń tizimi;
5) aıyryqsha jaǵdaılarda (daǵdarys jaǵdaıynda, sondaı-aq qyzmetkerdiń ornyn aýystyrǵan jaǵdaıda) operatordyń jumys ornyna kirýge ruqsat berilgen qyzmetkerlerdiń tizimi.
Mıkroqarjy uıymyna osy tarmaqtyń 3), 4) jáne 5) tarmaqshalarynda kózdelgen talaptar qoldanylady.
43. Jaýapty tulǵalar:
1) aqparattyq júıeler resýrstaryna kirý úshin biregeılendirý jáne birdeılestirý rásimderiniń mindettiligin qamtamasyz etedi;
2) avtorızasııalanbaǵan paıdalanýshylardyń aqparattyq resýrstarǵa kirý quqyǵyn alýyna jol bermeıdi;
3) aqparattyq júıe óńdeıtin aqparattyń rezervtik kóshirmesin jasaýdyń júıeli bolýyn baqylaıdy;
4) júıe resýrstarynyń qorǵalý senimdiligin josparly jáne jospardan tys tekseredi;
5) korporatıvtik jeliniń jabdyqtaryn, onyń ishinde arnaıy jeliaralyq baǵdarlamalyq quraldardy qorǵaýdy qamtamasyz etedi;
6) qaýip-qaterdi kórsetý jáne buzýshylardy anyqtaý jóninde sharalar qabyldaıdy;
7) oqıǵalar jýrnalyn, ondaǵy aqparatqa ruqsat etilmegen kirý áreketteri bolǵan jazbalardy júıeli túrde qarap otyrady.
44. Uıym qyzmetkerleri (jaýapty tulǵa, ákimshi, operator) olardyń qyzmettik mindetterin oryndaý barysynda belgili bolǵan aqparatty jarııa etpeıtini jáne taratpaıtyny týraly jazbasha mindetteme beredi.
45. Jaýapty tulǵa jumystan shyqqan jaǵdaıda uıymnyń negizgi aqparaty jospardan tys aýystyrylady, bul týraly kredıttik bıýro habardar etiledi. Negizgi jańa aqparat ol jumystan shyǵarylǵan kúnnen bastap qoldanysqa engiziledi.
46. Uıymdaǵy negizgi aqparat bar syrtqy tasymaldaǵyshtardy saqtaý jáne paıdalaný tártibi oǵan ruqsat etilmegen kirý áreketteriniń múmkindigin boldyrmaıdy.
Kredıttik bıýrolardyń, aqparat jetkizýshilerdiń jáne kredıttik esepterdi alýshylardyń qyzmetin
uıymdastyrý kezinde aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardy paıdalanýǵa jáne aqparattyq
qaýipsizdikti qamtamasyz etýge qoıylatyn talaptarǵa
1-qosymsha
Nysan
________________________________________
(qatysýshynyń ataýy)
kredıttik tarıhty qalyptastyrý jáne ony paıdalaný júıesiniń qatysýshylaryna (mıkroqarjy uıymyn jáne kredıttik tarıh sýbektisin qospaǵanda) qoıylatyn talaptarǵa sáıkes kelýi týraly
AKT
________________________________ ________________
jasalǵan orny kúni
Osy Kredıttik tarıhty qalyptastyrý jáne ony paıdalaný júıesi qatysýshysynyń aqparattyq qyzmet kórsetý naryǵyndaǵy óz qyzmetin bastaýǵa jáne olardyń kredıttik bıýrolardyń, aqparat jetkizýshilerdiń jáne kredıttik esepterdi alýshylardyń qyzmetin uıymdastyrý kezinde aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardy paıdalanýǵa jáne aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge qoıylatyn talaptardy oryndaýǵa daıyn ekeni týraly aktini mynadaı quramdaǵy komıssııa jasady:
qarjy naryǵyn jáne qarjy uıymdaryn retteýdi, baqylaý men qadaǵalaýdy iske as