Qarsy al bizdi,  Rıo-de-Janeıro

Ońtústikte Elbasynyń qoldaýymen olımpıadalyq  sport keshenderi salyndy О́tken jyl Ońtústik sportshylary úshin aqjoltaı jyl boldy. Oblys sportshylary Qazaqstan chempıonattary men birinshilikterinde 388 altyn, 374 kúmis, 337 qola medal jeńip aldy. Bul kórsetkish 2013 jylmen salystyrǵanda 57 medalǵa artyq. Bir jylda bokstan álem chempıony Birjan Jaqypov bas­tap 9 álem chempıony daıyndaldy. Bul bir oblys úshin jaqsy jetistik. Biz Ońtústik Qazaqstan oblysy deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń basshysy Álibek NURTAEVQA jolyǵyp, biraz saýaldarymyzǵa jaýap alǵan edik. – Elbasymyz sportqa úlken mán beredi, – dedi Álibek Nurbaıuly. – Memleket ánurany men baıraǵyn eki jaǵdaıda, Memleket basshysy shetelge resmı saparmen barǵanda jáne sportshylarymyz halyqaralyq syndarda top jarǵanda oınalady, kóteriledi deıdi. Álginde siz aıtqan medaldar jıyntyǵyn Ońtústikpen ǵana baılanystyrýǵa bolmaıdy. Qazaqstannyń ártúrli sport jarys­tarynda jetken jetistikterinde altyn qursaq Ońtústiktiń de mańdaıteriniń óteýi bar. – Túsinińkiremedik. Taratyp aıtsań durys bolar edi. – Buryn olımpıadalyq baǵdarlamaǵa enetin sport túrinen jattyǵatyn sportshylarymyz «bizge oqý-jattyǵý jıynyn ótkizýge Qazaqstanda jaǵdaı joq» dep shetelge shyǵandap ketetin. Syltaý belgili. Qysta jattyǵatyn jeńil atletıka maneji joq. Jabyq sý basseıni joq. Oblystyq keshendi joǵary sport sheberligi mektebiniń oqý atýdan qysqy zaly joq. Arnaýly qondyrǵylar jetispeıdi. Eskek esý sportynan bazalar joq. Kórkem gımnastıka kesheni joq. Osylaı tize berseń on saýsaq azdyq qylady. Senesiz be, osynyń bári Ońtústikte bar. Elbasynyń qoldaýymen oblys ákimi Asqar Myr­zahmetov aınaldyrǵan bes-alty jyldyń ishinde úlken sport­­ty óristetetin barlyq sport keshenderin iske qosty. Al, bu­dan Qazaqstan memleketi kóp jaǵ­daıda utty. Bir mysaldy esińizge túsireıin. Atlanta Olım­pıadasynyń chempıony bessaıysshy Aleksandr Parygın Sıdneı Olımpıadasynyń aldynda Sport mınıstrliginiń aldyna shart qoıdy, «Maǵan Qazaqstanda tolyqqandy jattyǵý jasaýǵa jaǵdaı joq. Sondyqtan oqý-jattyǵý jıynyn Amerıkada ótkizemin. Ondaǵy bar shyǵynymdy kóteresińder, meniń jáne jattyqtyrýshymnyń stıpendııa, eńbekaqymyzdy ýaqytyly aýdaryp otyrasyńdar. Sonda ǵana medalǵa ýáde bere alamyn. Áıtpese, kelisimshart úziledi». Qazaqstan halqynyń sany mıllıardtardan mol asyp jyǵylatyn Qytaı nemese Úndistan emes. Olımpıada chempıony dalada jatqan joq. Sharttaryna kóndi. Qazaqstan aqshasy aǵyl-tegil Amerıkadaǵy sport keshenderine quıylyp jatty. Al, tórt jyl shetelde jattyq­qan Aleksandr Parygın Sıdneıde chempıon turmaq júldegerlerdiń de shańyn kórgen joq. Olımpıadanyń qola júldegeri, onsaıysshy Dmıtrıı Karpov ta «medalǵa talasamyn» dep ýáde bergen. Shetelde daıyndalǵan. Olımpıada túgili Dohada ótken Azııa oıyndarynda máreden attanǵan on sportshynyń sońynda qalyp ketti. Mundaı mysaldar sporttyń kóp túrinen keltirýge bolady. Al, álgi Parygın men Karpov sııaqtylardy Amerıkaǵa attandyrmaı-aq sondaǵy jattyǵýlar prosesin ótkizýine Ońtústik búginde barlyq múmkindikterdi jasaıdy. Bes saıys, on saıysqa ne kerek, bári bar. Qysta sýǵa tússem qatyp qalamyn dese jabyq sý sport kesheni bar. Dalada jaýraımyn dese jabyq jeńil atletıka maneji bar. Atqa shabam dese Asanbaı Asqarov atyndaǵy ıppodrom daıyn. Taýda daıyndalamyn, tynysymdy ashamyn dese onda da sport keshenderi bar. Shymbulaq sekildi «Taý samaly» bazasynan bólek ýaqytynda kórnekti memleket qaıratkeri Asanbaı Asqarov ýyǵyn qadap ketken «Qasqasý» taý shańǵysy bazasynda búginde qyzý jumys júrip jatyr. Sportshylar osynyń bárin Elbasy jáne oblys ákiminiń atymen baılanystyrady. Árıne, osy kezeńderde oblystyq sport, dene tárbıesin basqarǵan aza­mattardyń da úlken qajyrly eńbegi bar. Osyndaı jumystardyń arqasynda Ońtústik úlken sportta Qazaqstandaǵy tańdaýly sport bazasyna aınaldy. Al, nege ońtústikte degenge kelsek, bizdiń soltústik, batys, shyǵys aımaqtarymyzdyń tabıǵaty qataldaý, qysta alapat aıazy, qarǵa adym jerdi kórsetpeıtin jaıaý borasyny bar. Ońtústiktiń jóni bólek, qysy qysqa, kerek deseńiz kóptegen jańa jyldardy qarsyz, jyly jańbyrmen qarsy alyp júrmiz. Máselen, kórshi Reseı sportshylaryn túsinýge bolady. Jyly jaq­tarǵa, Túrkııa, Arab Ámirligi, Katar memleketterine jıi barady. Ondaǵy bar tabıǵat Ońtústikte de bar. Elbasynyń qoldaýymen Olımpıada baǵdarlamasyna kiretin barlyq sporttyń derlik bazalary salynǵanyn joǵaryda aıttyq. Onyń ústine taǵam arzan. Dárýmendik jemister mol. Taǵy qosyp aıtaıyn. London Olımpıadasynyń aldynda dańqty aýyr atletimiz Ilıa Ilın bizdiń Tóle bı aýdanyndaǵy taý bókterinde ornalasqan «Báısheshek» sport-saýyqtyrý ortalyǵynda bir aıǵa jýyq jattyǵý jasady. Atqa mindi, qymyz ishti, qazy-qarta jedi. – О́ziń aıtqandaı, batyrlar­dyń batyry, chempıondardyń chempıony Qajymuqannyń áz jam­basy máńgilik jaıyna tı­gen Ońtústik sportynda da talaı marqasqalar bar. Sıd­neı Olımpıadasynda álem myqtylarynyń pysyn bas­qan, altyn, kúmisten olja sal­ǵan Bekzat, Muhtarhannyń izin basqan Birjan Jaqypov Oń­tústik tarıhynda bokstan al­ǵashqy álem chempıony bolyp, tarıh paraǵyna esimin altyn árippen jazdy. Ońtústik taǵy qandaı aqberenderimen maqtana alady? – Burnaǵy jyly elimiz boıynsha Ońtústik Qazaqstan oblysy «Eń úzdik sporttyq aımaq» nomınasııasyna ıe boldy. Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń «Para­lım­pıadalyq sporttyń damýyna úles qosqany úshin Alǵys hatymen marapattaldyq. Mundaı aıtýly tabystar jeke adamnyń bastamasymen ǵana emes, kópshilikpen keledi. Sondyqtan, sport salasynda júrgen barsha ońtústikqazaqstandyqtardyń ortaq jeńisi dep bilemin. Jekelegen sportshylarǵa kelsek, álem chempıony Birjan Jaqypovtan bólek aýyr atlet Jazıra Japparqul qazaq qyzdary arasynan tuńǵysh ret aýyr atletıkadan álem chempıonatynyń kúmis medalin jeńip aldy. О́zderińiz de baıqaǵan bolarsyzdar, serpe kóterýde ziltemirdi tóbesinen asyrǵan Jazıra qýanyshtan tolqyp turyp taktıkalyq qate jiberip aldy. Ziltemirdi sál túsirip baryp tastaýdyń ornyna kóterip turyp alaqanyn ashyp jiberdi. Áıtpese, altyndy bolyp ta qalar ma edik. Áıtse de qazaqtyń osy qaısar qyzynda Olımpıada oıyndary chempıonynyń kúsh-qaıraty bar. Jaýyngerlik sambodan Arman Ospanov degen baýyrymyz top jaryp júr. Eki dúrkin álem chempıony. Sambodan tuńǵysh álem chempıony Sáýle Ǵabdýllınadan keıin onshaqty jyl qyzdarymyz altynnan olja salmap edi. Gaýhar Turmahanova degen qaryndasymyz Qazaqstanǵa ekinshi altyndy ákeldi. Eskek esý sportynda Azııada eshkimge des bermeı turǵan aǵaıyndy Emelıanovtar, shahmatshy qyzdarymyz Gúlishan Naqbaeva men Gúlmıra Dáýletova, dzıýdodan álem chempıonatynyń kúmis júldegeri Dıdar Hamza, halyqaralyq týrnırlerde talaı márte jeńimpaz bolǵan dzıýdoshy Samat Esen, London Olımpıadasyna qatysqan taekvondoshy Nursultan Mamaev, Qazaqstan boks quramasynyń músheleri Qaırat Eralıev, Zakır Safıýllın sııaqty sportshylarymyzben maqtana alamyz. Oq atý sportynan Rashıd Iýnýsmetov bastaǵan surmergenderimiz de Olımpıadanyń dýyn kórdi. Olımpıada oıyndarynan keıingi sapta turatyn, tórt jylda bir keletin jazǵy Azııa oıyndary byltyr Koreı eliniń Inchhon qalasynda ótip, Qazaqstan bıik shyńdardy baǵyndyrdy deýge bolady. Azýly Qytaı, Ońtústik Koreı, Japonııa elderinen keıin komandalyq esepte tórtinshi orynǵa turaqtaýdy úlken jetistik dep sanaımyn. Qorjynymyzdy medalǵa toltyrýǵa ońtústiktiń sportshylarynyń qosqan úlesi orasan boldy. Jazǵy Azııa oıyndaryna bizdiń oblystan 62 sportshy qatysyp, onyń 32-si oljaly oraldy. 32-niń toǵyzy altyn, altaýy kúmis bolsa, qolanyń sany on jeti. Atalmysh dodada baıdarka jáne kanoe esýden aldyna jan salmaǵan aǵaıyndy Mıhaıl jáne Tımofeı Emelıanovtardyń, Aleksandr Emelıanov pen Evgenıı Alekseevtyń ónerine barsha jurt tánti boldy. Bul sport túrinen Ońtústiktiń eskekshileri ulttyq quramanyń 90 paıyzyn quraǵanyn aıta ketken jón. Sondaı-aq, boks­tan Birjan Jaqyp pen Qaırat Eralıev júldeger boldy. Al qyzdar arasynan bylǵary qolǵap sheberi Jaına Shekerbekova kúmis alqa taǵyndy. Ol fınalda álemniń bes dúrkin chempıonymen teń dárejede bokstasty. Sondyqtan, Rıo -de - Janeıroda qudaı qalasa, jerge qaramaspyz. – Memleket basshysy otan­dastarymyzdyń kem degende otyz paıyzyn buqaralyq sportqa tartý máselesin Úkimetke júktedi. Aımaq basshylaryna tapsyrma berdi. Ońtústikte halyq kóp, sport keshenderi qanshalyqty saı, buqaraǵa deneshynyqtyrýmen aınalysatyndaı jaǵdaı qanshalyqty týǵyzylyp jatyr? – Basqarma óz jumysyn buqa­ralyq deneshynyqtyrý-saýyqtyrý negizgi oblystyq is-sharalary men respýblıkalyq, halyqaralyq jarystardyń kúntizbelik josparyna sáıkes júrgizedi. 2014 jyldyń qorytyndysy boıynsha oblysta 80 memlekettik menshiktegi sport mekemeleri men kásiporyndary tirkelgen bolsa, onyń ishinde: 18 oblystyq, 13-i Shymkent qalalyq, 39 qalalyq jáne aýdandyq balalar men jasóspirimder sport mektepteri. Sonymen qatar, 8 oblystyq jáne 1 aýdandyq memlekettik kommýnaldyq qazynalyq kásiporyndary jáne 1 aksıonerlik qoǵamy jumys atqarýda. Joǵaryda atalǵan sport mekemelerinde 1565 jattyqtyrý­shy qyzmet atqaryp, 52848 sportshy turaqty shuǵyldanady. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha oblysta 5023 sport nysandary tirkelgen. Onyń ishinde: 22 stadıon, 1 sport saraıy, 13 sporttyq qurylǵylar kesheni, 3 qurama ko­mandalardyń oqý-jattyǵý ortalyǵy, 24 sport kesheni, 12 sport maneji, 1 shańǵy bazasy, 1 eskek esý sporty bazasy, 204 atqyshtar tıri, 1 atý alańy, 1 hokkeı korty, 34 tennıs korty, 3 ıppodrom, 28 júzý basseıni, 879 sport zaly jumys isteıdi. Bul kórsetkishti 2013 jylmen salystyrǵanda, sport nysandary sany 91 birlikke artyp otyr. 2014 jyly oblystyq, jer­gilikti bıýdjet esebinen jáne bız­nestiń áleýmettik jaýapkershiligi aıasynda oblys aýmaǵynda birqatar jańa sport nysandar men oıyn alańshalary salynyp, paıdalanýǵa berildi. Atap aıtsaq, oblystyq bıýdjet esebinen – Shymkent qalasynda «Keshendi joǵary sport sheberligi mektebiniń ǵımaraty men sport kesheni», Túrkistan qalasynda júzý basseıni, Túlkibas aýdanynda sport kesheni salynyp, Shardara qalasyndaǵy №2 balalar men jasóspirimder sport mektebinde qaıta qurý jumystary júrgizildi. Jergilikti bıýdjet esebinen Shymkent qalasynyń №1 sport mektebine kúrdeli jóndeý jumys­tary, Maqtaaral aýdany, Atakent aýylynda ornalasqan Ortalyq stadıondy qaıta jóndeý jumystary ótkizilip, qasyna qosymsha jasandy fýtbol alańy salynyp, paıdalanýǵa berilse, Túlkibas aýdany T.Rysqulov aýylynda jasandy kishi fýtbol alańy salyndy. Bıznestiń áleýmettik jaýapker­shiligi aıasynda demeýshiler esebinen Qazaqstan Respýblıkasy boks federasııasynyń qoldaýymen Túrkistan qalasynda sporttyq saýyqtyrý kesheni, jasandy tósenishpen jabyq 3 kishi fýtbol alańy, Maqtaaral aýdanynda jasandy kishi fýtbol alańy, Saıram aýdanynda 5 jabyq fýtbol alańy, Túlkibas aýdanynda fýtbol, voleıbol, basketbol alańshalary salynyp, paıdalanýǵa berildi. Sondaı-aq, qazirgi ýaqytta Tólebı aýdanynda eskek esý sport túrleri úshin oqý-jattyǵý bazasy men Shymkent qalasy «Nursát» móltekaýdanynda kórkem gımnas­tıka sport túri úshin sport kesheni qurylystarynyń jumystary júrgizilýde. Atalǵan nysandar osy jyly paıdalanýǵa beriledi. Deneshynyqtyrý jáne sportpen júıeli túrde shuǵyldanýshylar sany oblysymyzda jyl saıyn artýda. Oblys turǵyndary arasynda salamatty ómir saltyn nasıhattaý­men qatar, buqaralyq sportty damytý maqsatynda 2014 jyly 3026 buqaralyq sporttyq is-sharalar ótkizilip, oǵan 329,5 myńnan astam adam qatysty. Onyń ishinde aýyldy jerlerde 2211 sporttyq is-sharalar ótkizilip, oǵan 224,3 myńnan astam adam qamtylǵan. Bul kórsetkish 2013 jylmen salystyrǵanda, 425 sporttyq is-sharaǵa artyq ótkizilgen. Múmkindigi shekteýli azamattarǵa da sportpen shuǵyldanýǵa jaǵdaı jasalǵan. – Áńgimeniń álqıssasynda, oblystaǵy Olımpıada oıyndaryna laıyqtalǵan sport keshenderiniń Elbasy­nyń tapsyrmasymen salyn­ǵanyn aıttyń. О́ziń biletin­deı, Qazaqstan halqy Assambleıa­synyń bastamasymen Prezıdent saılaýy kezekten tys ótkeli jatyr. Sportshy aǵaıyndar bul máselege qalaı qaraıdy? – Nursultan Nazarbaev keshegi esik kózindegi qazaqty tórge shyǵarǵan eren saıasatker, ǵasyr moıyndaǵan tulǵa, Qazaqstan órkenıetti, básekege qabiletti otyz eldiń qataryna enýdiń barlyq alǵysharttaryn jasady. Dúnıeni muhıttyń alyp tolqyndaryndaı sapyrǵan daǵdarys Qazaqstanǵa onshalyqty áser ete qoıǵan joq. Elbasynyń tapsyrmasymen der kezinde qolǵa alynǵan uzaq merzimdi baǵdarlamalar elimizdi talaı daǵdarys qyspaǵynan shyǵaryp keledi. О́rkenıetti elderdiń Prezıdentteri bizdiń Elbasymyzben teń dárejede sóılesip, pikirimen sanasady. Budan artyq ne kerek. Biz sporttyq jıyndarymyzda osy máselelerdi aıtyp otyramyz. Sportshylarymyz tańdaýyn jasap qoıǵan. Barlyǵymyz Nursultan Ábishulynyń mańaıyna toptasyp, ekonomıkalyq qıyndyqtardy birge eńserýimiz kerek. Sonda ǵana alǵa qoıǵan maqsattarymyzǵa aıqyn jetemiz. Áńgimelesken Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan». Ońtústik Qazaqstan oblysy.