Eshkim de memleket nazarynan tys qalmaıdy

Bıylǵy jyly densaýlyq saqtaý júıesi men áleýmettik-eńbek salasynda kóptegen ózgerister bolyp jatyr. Qazirgi kezde árbir qazaqstandyqtyń ómirine qatysty bul eki salada zańnamalyq turǵydan ǵana emes, is júzinde de jańǵyrtý isteri júrgizilýde. Qoldanystaǵy zańdarǵa ózgerister engizilip, jańa zańdar ázirlenip jatyr, áleýmettik jáne medısınalyq qyzmet kórsetý tásilderi ózgertilýde. Túbegeıli ózgeristerdiń engizilý qajettiligi nemen túsindiriledi jáne bul ózgerister qatardaǵy qazaqstandyqtarǵa ne beredi, mine osy máseleler jaıynda Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara DÚISENOVADAN suraǵandy jón kórdik. – Tamara Qasymqyzy, qazirgi tańda Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginde Ulttyq dárilik formýlıar ázirlenýde. Bul ne úshin kerek jáne qazaqstandyqtardyń dárimen qamtamasyz etilýine qandaı yqpal etedi, osy jaıynda naqtyraq aıtyp berseńiz? – Sapaly dári-dármekpen qamtamasyz etý elimizdiń ulttyq bıologııalyq qaýipsizdiginiń kepili bolyp sanalady. Sol sebepti árbir memlekette turǵyndaryna usynatyn dárilik quraldardyń sapasy, qaýipsizdigi jáne qoljetimdiligi máselelerin sheshýdi kózdeıtin óziniń ulttyq, dári-dármekpen qamtamasyz etý saıasaty bolýǵa tıis. Dál osy máselelerdi sheshý maqsatynda Dúnıejúzilik bank sarapshylarynyń qatysýymen Qazaqstandyq ulttyq dárilik formýlıar (Ulttyq formýlıar) ázirlený ústinde. Ulttyq formýlıardyń negizine álemde «altyn standart» bolyp sanalatyn jáne Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń (DSU) modeldik formýlıary bolyp tabylatyn brıtandyq ulttyq dárilik formýlıar alyndy. Formýlıar ázirleýdi bıylǵy jyldyń qarasha aıynda aıaqtaýdy josparlap otyrmyz. – Bul formýlıardyń qol­da­nys­taǵy modelden aıyr­mashy­lyǵy nede? – Qoldanystaǵy respýblıkalyq dárilik formýlıarda kepildik berilgen tegin medısınalyq kómek kórsetý úshin memleket satyp alatyn dárilik quraldardyń tizbesi bar. Al jańa Ulttyq formýlıar Qazaqstanda tirkelgen dárilik quraldardyń barlyq tizbesin, olardyń dáleldengen klınıkalyq tıimdiligi týraly aqparatty, olardyń yqtımal teris áseri jáne árbir preparattyń shekti baǵasy týraly aqparatty qamtıtyn bolady. Osylaısha, Ulttyq formýlıar keń aýqymdy, dárigerler úshin de, elimizdiń azamattary úshin de qajetti anyqtamalyq bolady dep otyrmyz. Buǵan qosa, árbir medısınalyq uıymǵa óz dárilik formýlıaryn qalyptastyrýǵa, preparattyń beıini men baǵasyna qaraı óz bıýdjetin durys josparlaýǵa múmkindik beriledi. – Jańalyq jalǵyz Ulttyq formýlıar ǵana emes. Mınıstrlik 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan densaýlyq saqtaýdy damytýdyń jańa memlekettik baǵdarlamasyn da daıyndaýda. Dárilik qamtamasyz etý salasyn jetildirýden basqa bul baǵdarlamaǵa taǵy da qandaı baǵyttar engiziledi? – Memleket basshysy N. Á. Nazarbaev Qazaqstannyń álemdegi básekege qabiletti 30 eldiń qataryna kirýin mejelep berdi, bul densaýlyq saqtaý sapasy joǵary bolýǵa tıis degendi de bildiredi. Bul maqsatqa jetý úshin barlyq kúsh-jigerdi qysqa merzimde jeke jáne halyqaralyq tájirıbeniń ozyq úlgilerine negizdelgen densaýlyq saqtaýdyń uzaq merzimdi modelin qurý tóńireginde toptastyrý talap etiledi. Bul model álemdegi jáne otandyq ekonomıkanyń kez kelgen aýyspaly kezeńderinde qarjylyq turaqtylyqty saqtaı otyryp, medısınalyq qyzmettiń qoljetimdiligi men sapasyn qamtamasyz etetin bolady. Atalǵan mindetterdi iske asyrý úshin jańa baǵdarlamada ózara júıelik baılanysty 3 máseleni sheshý kózdeledi. Birinshisi – densaýlyqty basqarýdyń túbegeıli jańa júıesin qalyptastyrý jáne damytý. Bul tapsyrmalardyń mánin ashý úshin DSU-nyń myna bir derekterine nazar aýdarǵym keledi: dúnıe júzindegi turǵyndardyń 78%-y deni saý adamdar, 15%-y belsendi ómir súrý kezeńinde aldyn alýǵa jáne qadaǵalaýǵa bolatyn syrqat adamdar, 7%-y – emdeý qomaqty qarjy talap etetin naýqas adamdar. Aldymyzdaǵy maqsat – aýrý qaýpi bar adamdardy ǵana emes, saý adamdardyń da densaýlyǵynyń aldyn alý sharalarymen qamtý. Osy maqsattarda medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómekti (MSAK) damytý eń basty baǵyt bolyp sanalady. Búgingi tańda MSAK-qa kepildik berilgen tegin medısınalyq kómek sheńberinde bólingen qarajattyń 24%-ǵa jýyǵy jumsalady. Biraq, halyqaralyq tájirıbe kórsetip otyrǵandaı, MSAK qyzmetimen halyqty qamtý qajettigi jáne tıimdi qyzmet kórsetýge MSAK qarjylandyrý kólemi jalpy densaýlyq saqtaý júıesine arnalǵan shyǵystardyń keminde 40%-y jumsalǵan jaǵdaıda ǵana qol jetkiziledi. Biz de osy maqsattardy kózdep otyrmyz. Sonymen qatar, sanıtarlyq kómek kórsetý tártibi da qaıta qaralady. Bul aýrýlardy anyqtap qana qoımaı, qaterlerdi de aıqyndaý, turǵyndardy habardar etip otyrý, bastapqy sebepterdi jáne yqtımal saldaryn ýaqtyly joıý degendi de bildiredi. Ekinshisi – aýrýlardy basqarý júıesin jetildirý nemese densaýlyq saqtaý qyzmetterin ıntegrasııalaý jolymen medısınalyq qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý. Sózdiń reti kelgende, 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan «Salamatty Qazaqstan» baǵdarlamasynda kózdelgen barlyq is-sharalarǵa Dúnıejúzilik banktiń nátıjeli dep baǵa bergenin atap ótkim keledi. Biraq bul rette, bank sarapshylary túrli deńgeıde medısınalyq qyzmet kórsetý kezinde qajetti sabaqtastyqtyń joqtyǵyna baılanysty medısınalyq uıymdardyń jumysynyń tıimsiz ekendigin de aıtyp otyr. Mysalǵa, eger áıelder júktiliktiń sońǵy kezinde keleńsiz jaǵdaılar týyndaǵan kezde, sońǵy ınstansııany (stasıonardy) aıyptaı bastaıdy. Alaıda, bul másele emhanada otbasyn durys josparlaý jónindegi konsýltasııadan bastaý alyp, bolashaq ata-ananyń reprodýktıvtik densaýlyǵyn baǵalaý jáne daıarlyq, júkti bolǵan soń erterek esepke turý, júktilik kezeńinde medıkterdiń barlyq keńesterin oryndaı otyryp sapaly jáne ýaqtyly patronaj kórsetýmen jalǵasyn tabýǵa tıisti. Iаǵnı, osy baǵyttaǵy qyzmetterdiń barlyǵy birge jumylyp jaýapkershilikti kóterýge tıis. Qazirgi kezde Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymymen birlesip Pavlodar jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda úsh aýrýdy (arterıaldy gıpertenzııa, qant dıabeti, sozylmaly júrek aqaýy) basqarý júıesin engizý jónindegi qanatqaqty joba iske asyrylýda. 2016 jyldan bas­tap bul joba taǵy da 5 óńirde (Astana q., Almaty q., Qostanaı, BQO, Qaraǵandy oblystarynda) óz jalǵasyn tabady. Memlekettik baǵdarlama sheńberinde shet memleketterdiń tájirıbesi boıynsha ólim-jitim deńgeıin tómendetý jáne qazaqstandyqtardyń ómir súrý jasynyń ortasha uzaqtyǵyn ulǵaıtý úshin medısınalyq kómek kórsetýdiń barlyq deńgeıin qamtıtyn jáne baılanystyratyn densaýlyq saqtaý uıymynyń baǵdarlamalyq modelin engizýdi josparlap otyrmyz. Árbir baǵyt boıynsha: profılaktıka, ońaltý, dıspanserlik qadaǵalaý qyzmetteriniń, medısınalyq jáne áleýmettik qyzmetterdi qosqanda emdeý is-sharalarynyń barlyq túrleri kórsetiletin bolady. Bul oraıda, medısınalyq kómek kórsetýdiń barlyq deńgeıleri ózara baılanystyrylady. Kúrdeli tehnologııalyq qurylǵylardy jáne mamandardyń biliktiliginiń joǵarylyǵyn talap etetin densaýlyq saqtaý qyzmetteri aýdanaralyq, óńirlik, oblysaralyq jáne respýblıkalyq deńgeılerde ortalyqtandyrylatyn bolady. Sonymen qatar, kúrdeli tehnologııalyq qurylǵylar qajet emes densaýlyq saqtaý qyzmetteri kerisinshe, taratylyp, pasıenttiń turǵylyqty jerine jaqynyraq densaýlyq saqtaý uıymdarynda kórsetiledi. Kútim jáne áleýmettik qamqorlyq boıynsha qyzmetter pasıentterdiń qajettilikterine sáıkes biriktiriletin bolady. Úshinshi mindet – densaýlyq saqtaý resýrs­taryn ońtaıly paıdalaný. Birinshi kezekte, bul qarjylaı qarajatqa qatysty. Memleket basshysynyń tapsyrmasyn iske asyrý maqsatynda Qazaqstanda mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý engiziledi, bul rette áleýmet densaýlyǵy úshin jaýapkershilik memleket, jumys berýshi (qyzmetkerler úshin) jáne qyzmetker (ózi úshin) arasynda bólinetin bolady. Bul júıe densaýlyq saqtaýǵa jumsalatyn qarjyny ulǵaıtýǵa baǵyttalady. Máselen, densaýlyq saqtaýǵa shyǵystardyń úlesi IJО́ %-ge shaqqanda Túrkııada – 6,7, Ońtústik Koreıada – 7,2, Norvegııada – 9,1, AQSh-ta – 17,9, al EYDU elderinde orta eseppen – 8, al Qazaqstanda bar-joǵy 3,8%. Zamanaýı medısına jańa tehnologııa damyǵan saıyn resýrs qajet bola bastady. Jáne de bul qadam eń aldymen, medısınalyq qyzmetterdiń sapasyn arttyrýǵa baǵyttalatyn bolady. Ekinshi jaǵynan, bul – densaýlyq saqtaýdyń barlyq júıesin basqarý tıimdiligin arttyrýdy talap etetin lımıt. Osyǵan baılanysty, baǵdarlama jobasyna dárilik quraldardy, medısınalyq tehnıkany ońtaıly paıdalaný, kadrlyq qamsyzdandyrýdy jáne medısınalyq uıymdardy basqarýdy jetildirý jónindegi naqty sharalar engizildi. Memlekettik baǵdarlamanyń jobasyna engizilgen barlyq usynystardyń qazirgi tańda keńinen talqylaýdan ótip jatqanyn atap ótkim keledi. Mınıstrliktiń saıtynda medısınalyq uıymdardyń, dárigerlerdiń jáne jurtshylyqtyń qatysýymen belsendi túrde pikirsaıys júrip jatyr. – Búgingi tańda ekonomıkadaǵy ózekti problemalardyń biri – jumyspen qamtý. Búkil álem boıynsha kásiporyndar jumys oryndarynyń qysqarǵany nemese jabylǵany týraly jarysa habarlap jatyr. Qazaqstan da osy ekonomıkanyń bir bóligi retinde daǵdarystyń teris áserinen tys qala almady, bul problema bizge de yqpal etip jatyr. Memleket tarapynan jumyssyzdyq máselesin sheshý úshin qandaı sharalar qoldanylýda?      – 2015 jyly halyqty jumyspen qamtýǵa járdemdesýdiń bekitilgen óńirlik keshendi josparlarynyń sheńberinde 322 myń adamdy qamtý mejelenip otyr. Azamattardy jumysqa ornalastyrý «Jumyspen qamtýdyń jol kartasynyń» jáne «Nurly Jol» baǵdarlamasynyń, Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasy men basqa da memlekettik jáne salalyq baǵdarlamalar sheńberinde iske asyrylatyn jobalar arqyly júzege asyrylady. О́ńirlerdiń derekteri boıynsha, búgingi kúnge 234 myń adam, onyń ishinde, turaqty jumys oryndaryna 121 myń adam jumysqa ornalastyryldy. Budan ózge, «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» sheńberinde kásiptik oqýdan ótýge, jeke isin ashýǵa, sýbsıdııalanatyn jumys oryndary men jastar praktıkasyna jumysqa ornalasýǵa nıet bildirgen jumyssyzdar men óz betinshe jumyspen qamtylǵan adamdarǵa memlekettik qoldaý kórsetýdi jalǵastyryp kelemiz. Sonymen qatar, azamattardyń jumys kúshi artyq óńirlerden eńbek resýrstaryna degen suranysy bar óńirlerge qonys aýdarýyna járdemdesýdemiz. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» sheńberinde qonys aýdarýdyń jaqsy bir úlgisi retinde Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Rıdder qalasyn aıtyp ótýge bolady. Bul jerge jumys kúshi artyq óńirlerden 30 otbasy qonys aýdardy, olar úshin kóp páterli eki turǵyn úı salynyp, jumys berildi. Qazirgi ýaqytta Soltústik Qazaqstan oblysy bıýdjet jáne aýyl sharýashylyǵy salalaryna jumysqa ornalas­tyra otyryp, sondaı-aq, balalardy mektepter men mektepke deıingi uıymdarda oryndarmen qamtamasyz etý máselelerin sheshe otyryp 154 otbasyn qabyldaı alady. Alaıda, aǵymdaǵy jaǵdaıda eńbek naryǵy qyzmetkerlerdiń jumystan yqtımal bosatylý qaterine dýshar bolyp otyr. Osyǵan baılanysty bir jaǵynan, tolyq emes jumys kúni men tolyq emes jumys aptasy rejimderin qoldanýdy keńeıtý, ekinshi jaǵynan, ataýly áleýmettik qoldaý sharalaryn qoldaný arqyly qyzmetkerlerdiń jappaı qysqartylýyn boldyrmaý úshin sharalar qabyldanatyn bolady. Qyzmetkerlerdi jumystan bosatý kartasy ázirlenip, jumystan shyǵarylatyn qyzmetkerlerdi salalary men sanattaryna qaraı tıisti qoldaý sharalary qoldanylady. О́ndiristik kásiporyndardyń bilikti qyzmetkerleriniń jumys oryndaryn saqtap qalý maqsatynda jumys ýaqytyn qysqartý kezinde joǵaltylǵan tabystyń 2/3 bóligin memlekettiń ýaqytsha sýbsıdııalaý tetigin engizý usynylady. Budan basqa, óndiristen qol úzbesten nemese qol úze otyryp, biraq jumys oryndaryn saqtaý shartymen óz qyzmetkerlerin qaıta daıarlaýdy nemese biliktilikterin arttyrýdy uıymdastyrýǵa daıyn jumys berýshilerge «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy sheńberinde grant berý múmkindigin qarastyrý usynylyp otyr. Bul rette shyǵystardyń 80 paıyzy atalǵan baǵdarlama esebinen tólenedi jáne 20 paıyzyn jumys berýshilerdiń ózderi jabady. Sondaı-aq, óndiristik kásiporyndarda jumys isteıtin 18 ben 24 jas aralyǵyndaǵy jastardyń jumys oryndaryn saqtaı otyryp, olarǵa baǵdarlama esebinen kásiptik oqytý uıymdastyrý usynylady. Jalpy, qyzmetkerler jappaı jumystan bosatylǵan jaǵdaılarda, memlekettik jáne salalyq baǵdarlamalar sheńberinde jumys oryndaryna birinshi kezekte ornalastyrý sharalary qabyldanady, óńirlerdiń derekteri boıynsha 2015-2016 jyldardaǵy kezeńde 88 myń jumys ornyn ashý josparlanyp otyr. – Qoǵamda Eńbek kodeksine engiziletin ózgerister de keńinen talqylanýda. Olar qandaı ózgerister, osy ózgeristerdi engizýdegi maqsat qandaı? – Eńbek kodeksiniń jobasy Prezıdent belgilep bergen Bes ınstıtýttyq reformany iske asyrý jónindegi 100 qadam Ult josparyn iske asyrý aıasynda ázirlenýde. Jańa Eńbek kodeksi – Qazaqstanda tıimdi ekonomıka naryǵyn qalyptastyrý jáne eńbek naryǵyn zańdastyrý jolynda jasalǵan taǵy bir mańyzdy qadam. Kásipkerlik pen tıimdi eńbek naryǵyn damytyp, sheteldik ınvestısııalardy tartý úshin eńbek qatynastaryn úılesimdi retteý tetigin keńeıtý usynylady. Jańa Eńbek kodeksiniń tujyrymdamalyq modeli jumys berýshi men qyzmetker arasyndaǵy eńbek qatynastary salasyna memlekettiń aralasý shegin naqty aıqyndaýdy usynady. Memleket eń tómengi eńbek standarttaryn belgilep, jumys berýshiler tarapynan olardyń oryndalýyn baqylaýdy qatań qamtamasyz etedi. О́z kezeginde jumys berýshi men qyzmetker arasyndaǵy qatynastar aıtarlyqtaı dárejede qyzmetkerlerdi jaldaý, kadrlyq aýystyrý jáne jumystan bosatý, jumys ýaqyty, eńbek jaǵdaılary men eńbekaqy tóleý salalaryndaǵy ujymdyq kelissózder men olardyń arasynda jasalatyn kelisimderdiń áleýetin kúsheıtý arqyly ózin-ózi retteý qaǵıdattarynyń negizinde qurylady. Qoldanystaǵy shekteýler sheńberinde jumys berýshi qalyptasyp úlgergen eńbek qatynastary sharttarynda jumyspen qamtýdyń ıkemdi nysandaryn paıdalana almaıdy. Eńbek shartynyń talaptaryn qaıta qaraýǵa qatysty onyń tarapynan bolatyn kez kelgen bastama óndiris uıymdarynda bolatyn ózgerister jáne (nemese) jumys kólemin qysqartý jaǵdaılarymen qatań shektelgen. Osyǵan baılanysty ekonomıkalyq turaqsyzdyq kezeńinde kásiporyndardyń turaqtylyǵyn arttyrýǵa yqpal etetin tetikterdi belgileý usynylady (qyzmetkerlerdi basqa jumys berýshige aýystyrý, óndiristik qajettilikke baılanysty basqa jumysqa ýaqytsha aýystyrý jáne basqa). Bul sharalar jumyspen qamtýdy yntalandyrýǵa, jańa jumys oryndaryn ashýǵa jáne eńbek qatynastaryn zańdastyrýǵa qosymsha kúsh beredi degen senimdemiz. Sonymen birge, ujymdyq sharttardy oryndaý, eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý máselelerin qosa alǵanda talaptar men kepildikterdi saqtaý boıynsha jumys berýshiniń jaýapkershiligi arttyryldy. Atalǵan model sheńberinde jumys berýshimen eńbek qatynastarynda qyzmetker álsiz tarap bolmaıdy, óıtkeni Kodeks jobasynda kepildikter, sondaı-aq, olardyń quqyqtary men múddelerin qorǵaý quraldary jetkilikti túrde dál belgilengen. Qyzmetkerlerdiń quqyqtary men múddelerin qamtamasyz etýde kásipodaqtardyń róli jáne jumys berýshilermen kelissóz úderisterinde qyzmetkerler úshin mańyzdy bolyp tabylatyn áleýmettik-eńbek máselelerin sheshýdegi olardyń múmkindikteri, onyń ishinde jýyq ýaqytta jańadan qabyldanǵan «Kásiptik odaqtar týraly» zańda kózdelgen múmkindikter eskerile otyryp kúsheıtildi. Sóz oraıynda, jańa Eńbek kodeksin ázirleýge bıznes-qoǵamdastyqtyń múddelerin bildiretin, Ulttyq kásipkerler palatasynyń, respýblıkalyq jáne salalyq kásipodaqtardyń sarapshylary, eńbek quqyǵy salasyndaǵy ǵalymdar, Halyqaralyq eńbek uıymynyń, Dúnıejúzilik banktiń ókilderi tartylǵanyn atap ótkim keledi. – Sarapshylardyń aıtýynsha, teńgeniń erkin baǵamyn engizý elimizdiń ekonomıkasyna oń áser etedi eken. Al tabysy az azamattar nemese bıýdjet salasy qyzmetkerlerine qalaı áser etedi? Olardyń tabystary onsyz da kóp emes edi, endigi jerde olarǵa kedeılik sheginde qalý qateri týyndamaı ma? – Úkimet oǵan jol bere qoımaıdy. Memleket basshysy ekonomıkalyq saıasattyń odan arǵy sharalary jóninde bolǵan keńeste qazirgi tańda qalyptasqan jaǵdaıdy eskere otyryp, 2017 jylǵa mejelengen áleýmettik bastamalardy iske asyrýdy, ıaǵnı azamattyq qyzmetshilerdiń eńbegine aqy tóleýdiń jańa modelin engizý, ákimshilik memlekettik qyzmetshilerdiń jalaqysyn, múgedekterge járdemaqylardy jáne stıpendııa­ny kóbeıtý mindetin 2016 jylǵa aýystyrýdy tapsyrdy. Osyǵan oraı memleket óziniń buryn qabyldaǵan áleýmettik mindetterin oryndaıdy, al olardyń birqatary, múgedektigi boıynsha jáne asyraýshysynan aıyrylýǵa baılanys­ty beriletin járdemaqylardy qosqanda, kelesi jyldyń basynan 25 %-ǵa júzege asyrylatyn bolady. Munymen taǵy da 670 myńdaı járdemaqy alýshy qamtylady. Buǵan qosa, 2016 jyly aılyq eseptik kórsetkish mólsheriniń ózgerýine baılanys­ty, respýblıkalyq bıýdjetten tólenetin járdemaqylardyń barlyq túrleri, onyń ishinde, balaly otbasylarǵa beriletin járdemaqylar, arnaıy memlekettik járdemaqylar ındeksteletin bolady. Budan basqa, jumyssyzdyqtyń ósýine jol bermeý bizdiń aldymyzdaǵy mańyzdy mindetterdiń biri bolyp tabylady. Qazirgi tańda Úkimet bes baǵytty qamtıtyn ári ekonomıkany jáne olardyń salalaryn qoldaýǵa baǵdarlanǵan Shuǵyl sharalar josparyn ázirledi. Úkimettiń, Ulttyq banktiń búkil is-áreketi naqty ekonomıka sektorlaryn qoldaýǵa jáne jeke ınvestısııalardy tartýǵa, jumyspen qamtýǵa jáne jumys oryndaryn qurýǵa yntalandyrý, qarjylyq turaqtylyqty qoldap otyrýǵa jumyldyrylatyn bolady. Qoryta kele, elimizde azamattardy áleýmettik qorǵaýdyń tıimdi júıesiniń, tabysy az azamattardy qoldaý sharalary kesheniniń qalyptasqanyn atap ótkim keledi. Birqatar jyldardan beri qoldanylyp kele jatqan «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» el ekonomıkasyndaǵy qıyndyqtarǵa qaramastan, óziniń tıimdiligin dáleldedi. Osy baǵdarlama boıynsha elimizdegi jumyssyzdyq deńgeıiniń ósýine tosqaýyl bolyp qana qoımaı, onyń deńgeıin tómendetýge qol jetkizdik. Bul jumys keleshekte de óz jalǵasyn tabady, qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan birde-bir qazaqstandyq azamat memlekettiń nazarynan jáne qoldaýynan tys qalmaıdy. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Seıfolla ShAIYNǴAZY, «Egemen Qazaqstan».