«Astana-polıgrafııa» AQ baspasynan belgili jýrnalıst, aýdarmashy Amangeldi Jumabektiń aýdarmasymen aýylsharýashylyq ǵylymdarynyń doktory, akademık Ǵalym Qudaıbergenovtiń «Tanys ta beıtanys Monǵolııa» («Mongolııa glazamı «kochevnıka»), «Zamana belesteri» («Znamenıe vremenı») atty kitaptary jaryq kórdi. Birden basyn ashyp aıtatyn másele, bul kitaptardy qazaq oqyrmandary jyly qabyldady. Qos aýdarma da quıylyp tur. Sóz tirkesteri men sóılem qurylysynyń jatyqtyǵy sondaı, tól týyndyǵa bergisiz, oqyrman bir demde qyzyǵa oqyp shyǵady. Osyǵan qarap, shyǵarmanyń oryssha túpnusqasynyń da osal emestigin tanısyz.
Al avtor týraly óz oıyn Amangeldi Jumabek bylaı túıindeıdi: «Aqmola oblystyq «Kommýnızm nury» («Arqa ajary») gazetinde ekonomıka jáne aýyl sharýashylyǵy bóliminde aǵa-tilshi, bólim meńgerýshisi qyzmetinde uzaq jyl júrgende oblys aýmaǵynda aralamaǵan sharýashylyqtar, kórmegen egis alqaptary joq desem asyra aıtqandyǵym emes. Onyń ústine A.I.Baraev atyndaǵy Qazaq astyq sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýty ǵalymdarynyń jyl saıynǵy kóktemgi tuqym sebý men egin oraǵyna qatysty usynystary men tujyrymdaryn orys tilinen alyp jarııalaýdyń, onda ótkizilip turatyn respýblıkalyq aýqymdaǵy ǵylymı konferensııalar jaıly tolymdy maqalalar jazýdyń salmaǵy da moınymda bolatyn. Sonyń nátıjesinde akademıkter Ervın Fransevıch Gossenmen, Mehlıs Qasymuly Súleımenovpen, Ǵalym Quljanuly Qudaıbergenovpen taǵy da basqa belgili ǵalymdarmen júzdesip, suhbattar alǵan kezderim de az bolmaǵan... Kóp jyldar ótkennen keıin oılamaǵan jerden Ǵalym Quljanuly ekeýmizdiń shyǵarmashylyq baılanysymyz qaıta jalǵasty. Birde ol meni arnaıy izdep kelip, áńgimeni tótesinen qoıdy. «Qysqasy sózdiń tórkini mynada. Men 1982-1988 jyldarda sheteldik issaparda, Mońǵolııa Halyq Respýblıkasynyń ósimdik sharýashylyǵy jáne eginshilik ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń ǵylymı keńesshisi retinde Darqan qalasynda qyzmet atqardym. Sonda júrgende osy eldiń tarıhy, mádenıeti, tabıǵaty, salt-dástúri, qysqasy kórgen-bilgenderimniń bárin jol sapar ocherki retinde jazyp keldim. Sonyń nátıjesinde orys tilinde 500 bettik kitapty óz oqyrmandaryma usyndym. Endi Mońǵolııany jaqyn tanı tússem degen zııaly qaýymnyń qyzyǵýshylyǵyn týdyratyn taraýly taqyryptaryn qazaq azamattary da oqysyn degen oıǵa kelip otyrmyn. Osyǵan ne aıtaryńyz bar?», – dedi ol suraýly keskinmen.
Biz sol joly ózara bir toqtamǵa kelip tarastyq. Mine, sol shyǵarmashylyq tandemniń nátıjesinde «Tanys ta beıtanys Monǵolııa», «Zamana belesteri» kitaptary jaryqqa shyqty...».
Sátti shyqqan shyǵarma týraly joǵaryda aıtqan oıymyzdy túıindeı kelip, myna jaılardy atap kórsetýdi jón kórdik. Alǵashqy kitap akademık Ǵalym Qudaıbergenov ózi biraz jyl turǵan ári eńbek etken Mońǵolııa týraly jolsapar ocherki túrinde jazylǵan týyndy. Shyǵarmany jazýdaǵy ustanǵan pýblısıstıkalyq tili men fılosofııalyq oı-tolǵanystary kitaptyń jalpy mazmunymen úılesimdi túrde qabysyp, avtordyń mońǵol halqynyń tarıhyn, ekonomıkasyn, sonymen qatar, kúni kesheleri dál solardaı kóshpeli ǵumyr keshken qazaqtarmen kóp jaǵdaıda uqsastyǵy bar turmys-saltyn, dástúrlerin jan-jaqty sıpattaýǵa basa mán bergen. Sonymen birge, avtordyń, ózgelerge uqsamas oı-tolǵamdary, paıymdaýlary bizdiń qas-qaǵym sátte san qubylyp, boljap bolmas beıneliligimen talaıdy tańǵaldyryp jatqan tusta oqyrmandardy da beıjaı qaldyrmaıtyny anyq.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan».