Jergilikti ózin ózi basqarý jetildirile túspek

Biz oblys ortalyǵynan shal­ǵaıda turamyz. Aýdan ortaly­ǵynan da qashyqtaýmyz, kúre jol da qıystaý ótedi. Alaıda, aýyl turǵyndary Memleket bas­shysy N. Nazarbaevtyń júr­gizip otyrǵan sarabdal saıasaty men júzege asyryp jatqan refor­malarynyń qaıtarymdy bolatynyna nyq senimdi. Muny sońǵy jyldary qol jetken tabystarymyz ben oń ózgeristerdiń ózi dáleldeýde. Qazir qanshalyqty qııanda jatqanymen aýyldan údere kóshý toqtady. Elden irge aıyrǵandar qaıta ora­lyp, sharýasyn júrgizýge talaptanýda. Meniń ózim de oblys ortalyǵyna qonys aýdaryp, keıin jerlesterimniń qalaýymen týǵan jerge oralyp, aýyldyq okrýgtiń tizginin ustadym. Munyń ózi týǵan jerge degen súıispenshilik pen aýyl­dyń erteńine degen senimnen týǵan bolatyn. Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bas­taı­tyn jol» atty maqalasyn oqyp tanysqannan keıin bul tańdaýym­nyń durys bolǵanyna kózim jetti, boıyma jańa qýat bitkendeı boldy. Damyǵan 30 eldiń qataryna enýge baǵyt ustaǵan Qazaqstannyń álemdik daǵdarysty erkin eńserýi­niń joldary Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «5 ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha 100 naqty qa­dam» Ult Josparynda jáne kúni keshegi «Qazaqstan jańa jahan­dyq ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Jol­daýynda aıqyndalyp, naqty kórinis tapqany belgili. Qashanda bastaǵan isin aıaǵyna deıin tııanaq­taıtyn Memleket basshysy ózi­niń osy jolǵy baǵdarlamalyq maqa­lasynda da búgingi ýaqyt talabynan týyndaıtyn kóptegen máselelerdiń túıinin tarqatyp aıtypty. Sóz basyndaǵy «Biz osydan bar-joǵy shırek ǵasyr buryn ǵana barlyq aqyl-oıymyz ben júregimizdi baýrap alǵan kóptegen oı-nıetterimizge qol jetkizdik», degen joldar júırik ýaqyttyń enshisinde qanshama uly ister jú­zege asqanyn kóz aldyńa ákeledi. Ony táptishtip aıtyp jatýdyń ózi artyq. Mundaı ǵasyrda jasalatyn jarqyn isterdiń kórinisin ár eldi mekennen tabýǵa ábden bolady. «Memleket fýnksııalaryn básekelesti ortaǵa jáne jergilik­ti ózin-ózi basqarýǵa berý» degen bólimde Premer-Mınıstr oryn­basarynyń basshylyǵymen, onyń quramyna Parlament depýtat­tarynyń, ortalyq at­qarý­­shy or­gandar basshylaryn, «Ata­meken» UKP, Qazaqstannnyń Azamattyq alıansy ókilderin qosa otyryp, turaqty jumys isteı­tin komıssııa qurylatyny aıtylǵan. Munyń ózi bul baǵytta bastalǵan isterdiń ilgerileýge iz ashatynyn aıǵaqtaıdy. 2020 jyldan bastap jergilikti ózin ózi basqarýdyń ókildi organyn qu­rý, halqynyń sany 2 myń adamnan kem emes eldi mekenderde jer­gilikti ózin ózi basqarýdyń derbes bıýdjetin engizý, qoǵamdyq ma­ńyzdy máse­lelerdi qamtıtyn jergilikti bıýd­jetterdiń jobalary boıynsha azamattardyń usy­nystaryn qaraý resimderin engizý máseleleri qarastyrylǵan. Sonymen birge, bul sharalardy júzege asyrý memlekettik or­gan­­dar­dyń she­shimder qabyldaý úderisiniń móldirligin arttyratyny jáne jergilikti ózin ózi basqarý júıesin damytýǵa jaǵ­daı jasaıtyndyǵy atap kórsetil­gen. Bizdiń aýyldyq okrýgke Nura, Mamyr, Dúken, Belsher eldi mekenderi qaraıdy. Okrýgte T.Júrgenov atyndaǵy orta, Dúken, Mamyr, Belsher negizgi mektepteri, mektep janyndaǵy ınternat, «Bóbek» balabaqshasy, 3 klýb, 3 kitaphana, 1 dárigerlik ambýlato­rııa, 3 FAP, poshta, baılanys júıesi, 2 telehabarlar taratý orta­lyǵy, meteostansa, elektr jaryǵyn berý stansasy halyqqa qyzmet kórsetedi. Sonymen bir­ge, 9 jeke saýda dúkeni, 2 jeke mon­­sha jumys isteıdi. Okrýg aýmaǵynda 21 jer paıdalanýshy aýylsharýashylyq qurylymy jumys isteıdi. Okrýg turǵyndary 56 túıe, 476 jylqy, 4113 iri qara, 11319 qoı-eshki , 1520 qus ustaıdy. О́tken jyly aýdanda ótken jár­meń­kelerge 400 keli et,150 keli sary maı, 50 keli súzbe, 500 keli ba­lyq, al, Aqtóbe qalasynda ótken oblystyq jármeńkede de 200 keli et, 800 keli balyq, 30 keli súzbe, 30 keli qurt t.b. ónim túrleri aparylyp, arzan baǵaǵa satyldy. Mu­nyń ózi aýyldyń ajary kire bastaǵanynyń aıqyn dáleli. 2015 jyly «Sybaǵa» baǵ­dar­la­­masymen «Esenkeldi» sharýa qojalyǵy 4950 myń teńge nesıe alyp, 31 iri qara, «Baýyrjan» sha­rýa qojalyǵy 5870 myń teńge nesıe alyp, 47 iri qara satyp alyp, sharýashylyqtaryn keńeıtti. Bir­sypyra sharýa qojalyqtary al­ǵan jerlerin paıdalanbaı, eldi me­kenderdiń jerlerin tozdyrýda. Salynǵan úıleri men mal qoralary bos tur. Bularǵa da keleshekte qa­tań suranys bolady. Aldaǵy ýaqytta sharýa qojalyqtaryn birik­tirip, irilendirý kózdelýde. Bizde 37 shaǵyn kásipkerlik nysany, 21 sharýa qojalyǵy, 16 jeke kásipker tirkelgen. Olardyń barlyǵy qaıtarymmen jumys istep tur deýge áli erte. Alaıda, Pre­zıdent N. Nazarbaevtyń «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» atty baǵdar­lamalyq maqalasynda «Biz óz jerimiz ben onyń baılyǵynyń uqypty ıesi bolýǵa úırenýdemiz, jańa tehnologııalardy meńgerip, tarıhymyzda eshqashan bolyp kór­megen óndiristik qýattar men ekonomıkanyń tutas sala­laryn iske qosýdamyz», dep atap ótkenindeı, olardyń býynyn bekitý baǵytynda júıeli jumystar júrgizýge týra keledi. Onyń alǵysharttary qazirdiń ózinde qalyptasyp keledi. Nura aýylynyń turǵyny M.Súleımenov «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda nesıe alyp, mal ósirýmen jáne kóbeıtýmen shuǵyldanýda. Aqerke Qabıdollaqyzy saýda qyzmetin kórsetý úshin azyq-túlik dúkenin salyp, óz jumysyn bastady. Belsher aýylynyń turǵyny jas kásipker Ánýarbek Qarashuly jáne «Bershat» sharýa qojalyǵy ekinshi jyl bıe saýýmen aınalysyp, halyqtyń rızashylyǵyna bólenýde. Nura aýylynyń turǵyny Salamat Dáý­ren­bekuly mal azyǵyn daıyndaý­men qatar, baqsha egip, mol ónim aldy. Kásipkerlik nysandary 9.8 gektarǵa baqsha egip, 124.6 tonna ónim alyp, turǵyndarǵa ótkizdi. Nura aýyldyq okrýgi boıynsha abattandyrý jumysyna bólingen qarajat tolyq ıgerildi. Aqtóbe qalasyndaǵy aýyl azamattarynyń demeýshiligimen 150 túp kóshet ákelinip, otyrǵyzyldy. Okrýg boıynsha kósheler kúl-qoqystan tazartyldy. Mektepter qysqy kezeńge daıyn. Suıyq jáne qatty otynmen qamtamasyz etilgen. Jylý júıeleri, jylý peshteri jumys jasap tur. Elektr energııasymen eldi mekender tolyq qamtylǵan. Memleket basshysynyń «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» atty maqalasynda «Ár urpaqtyń óz armany bar, olarda tek jeke otbasylyq ıgilikterge ǵana umtylys kórinis tappaıdy. Olarda qashanda týǵan jerge degen súıispenshilik sezimi, óz halqy men Otanynyń baqyty týraly ańsar aıqyn kórinedi», dep atap kórsetilgen. Baǵdarlamalyq maqalada qoǵamdyq damýǵa serpin beretin qadamdar qalaı júzege asyrylatyny naqytylanǵan. Munyń ózi bizdiń okrýg turǵyndaryn mazalaıtyn aýyzsý jáne eldi meken­der men aýdan ortalyǵy ara­lyǵyndaǵy jol qatynasynyń nasharlyǵy máseleleriniń oń sheshiletinine sendire túsedi. Aýdan ortalyǵynan 2014 jyly Nura, Mamyr, Dúken eldi mekenderine sý qubyryn júrgizýge smetalyq qujat jasaldy. Osyǵan baılanysty 2015-2016 jyldarǵa Nura, Mamyr, Dúken eldi mekenderine sý qubyryn tartý úshin qarajat bólý qarastyrylýda. Mine, maqalany oqyp otyryp, osy máselelerdiń ońtaıly sheshiletinine senim arta tústi. О́mir talaby bizge toqyrap qalýǵa múmkindik bermeıdi. Aýyl turǵyndary da qaladaǵy jasalyp jatqan ıgilikterdi kórýi tıis jáne osy baǵytta jumys jasalýda. Elbasynyń maqalasyn oqyp otyryp, erteńimizdiń búginimizden de jarqyn bolatynyna sendik. Bul aýyldyqtardy aldaǵy kúnderge úmittendirip qana qoımaı, qanat­tan­dyra túsedi desem artyq aıt­qandyq bolmas. Jolaýshybaı TО́LEBAIULY, «Nura» aýyldyq okrýginiń ákimi. Aqtóbe oblysy, Yrǵyz aýdany.