Alyp shahar alǵa qaraı adymdaıdy

Almatyda qala ákimi Baýyrjan Baıbek qalanyń ekonomıkalyq damý qorytyndylary jóninde halyq aldynda esep berdi. Azattyqtyń altyn besigi atanyp, otandyq ekonomıkanyń uıytqysy ári lokomotıvi, elimizdiń rýhanı ordasy, el bilimi men ǵylymynyń, sport pen kásipkerliktiń ortalyǵy bolǵan Almaty qalasynyń keleshegi men damýy tek almatylyqtar úshin ǵana emes, jalpy qazaqstandyqtar úshin erekshe mańyzǵa ıe ekendigin aıtyp ótken qala ákimi Baýyr­jan Baıbek alyp megapolıstiń el damýyna qosyp otyrǵan úlesi týraly keńinen baıandady. О́ziniń alǵashqy eseptik baıandamasynda ákim ótken 2015 jyldyń barsha adamzatqa ońaı soqpaǵandyǵyn, biraq álemdik qarjy daǵdarysynyń qala damýynda jańa múmkindikter ashýǵa túrtki bolǵandyǵyn aıtty. Álemdik qarjy daǵdarysynyń teris áserine qaramastan, qala 2015 jyl­dyń qorytyndysy boıynsha óziniń damý qarqynyn saqtap, áleýmettik-ekonomıkalyq oń kórsetkishterge qol jetkizdi. Memlekettik bıýdjetke túsetin barlyq salyqtyq jáne salyqtyq emes túsimderdiń 27 paıyzyn qamtamasyz ete otyryp, qala el qazynasyna 1,36 trıl­lıon teńge qarjy aýdardy. Bul kórsetkish ótken jylmen salystyrǵanda, 10 paıyzǵa artyq. Búginde Almaty eli­mizdiń ishki jalpy óniminiń besten bir bóligin beredi. Jalpy, óńirlik óniminiń mólsheri alǵash ret 8,9 trıllıon teńgege jetip, 3 paıyzǵa artty. Sońǵy 5 jylda qala bıýdjeti 1,5 esege ósip, 486 mıllıard teńgeni qurady, dedi B.Baıbek. Qala basshysynyń aıtýynsha, Al­maty 5 ınstıtýttyq reformany jáne Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «100 naqty qadam» Ult Josparyn júzege asyrý, qala men el damýyn jańa jáne barynsha zamanaýı formatqa kóshirýge múmkindik beretin birden-bir qaryshtap damýshy shahar bop qala beredi. Búgingi tańda Almaty el boıynsha ishki jalpy ónimniń 5/1 bóligin, el bıýdjetine túsip otyrǵan barlyq túsimniń 26,3 paıy­­zyn, shaǵyn jáne orta kásip ıeleri shyǵarǵan ónimderdiń 24,7 paıyzyn, ónimdi jumys istep turǵan shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń 15 paıyzyn, elimiz boıynsha nesıelik portfeldiń 66,3 paıy­zyn, kóterme taýar aınalymynyń 27,5 paıyzyn, syrtqy saýda aınalymynyń 17,2 paıyzyn, turǵyzylatyn turǵyn úılerdiń 15,4 paıyzyn, sondaı-aq, el aýmaǵy boıynsha qurylys jumystary kóleminiń 9,7 paıyzyn qurap otyr. Qalada ónerkásip ónimderi óndirisiniń kólemi 646,3 mıllıardqa, bólshek taýar aınalymynyń kólemi 1 754,0 mıllıard teńgege, kóterme taýar aınalymy 7782,1 mıllıard teńgege, al baıla­nys qyzmetinen túsetin kiris kólemi 398,0 mıllıard teńgege kóterilgen. Mem­lekettik bıýdjetke kiris kirgizý kórsetkishi boıynsha Almaty taǵy da alda keledi. Almatyda bıylǵy jyly 26 qalalyq mýnısıpaldyq kásiporyn jekeshelendirýge shyǵarylady. Biz aldymen shaǵyn kásiporyndardy shyǵaramyz. Qala turǵyndary bul sharanyń oń nátı­­jesin kórýi qajet. Sodan keıin baryp, iri kásiporyndardy da satylymǵa shyǵara bastaımyz. Búgingi tańda Al­matyda zańdastyrylǵan aktıvterdiń kólemi respýblıkalyq kólemniń 60 paıyzyn quraıdy. Al bul, bıýdjetke 1 mıllıard teńge kóleminde salyqtyń túsýine septigin tıgizdi. Iаǵnı, zańdastyrý arqasynda Almatyda qalalyq bıýdjetke 1 mıllıard teńge qosymsha qarjy kelip tústi, dedi qala basshysy. Almatyda 2016 jyly áleýmettik salada 25 balabaqsha, 4 mektep jáne bir emhana salynatyn bolady. Buǵan 34,5 mıllıard teńge bólinbek. Sonymen qatar, qala basshysy 2015 jyly turǵyn úı qurylysy qarqyndy damyǵandy­ǵyn atap ótti. Almatyda «Nurly Jol» ınfra­qurylymdyq damý baǵdarlamasy júzege asyrylyp jatyr. Nátıjesinde, jańa shaǵyn aýdandar salynyp, qalanyń batys jaǵyna qosylǵan jańa aımaqtar aýyzsýmen qamtamasyz etildi. 2015 jy­ly turǵyn úı qurylysy 3,2 paıyzǵa ósti. Bir jyl ishinde 1 373,7 myń sharshy metr turǵyn úı, ıaǵnı 3 myńǵa jýyq páter paıdalanýǵa berildi. Qoljetimdi baspana kólemi 1,4 esege kóbeıdi. Aldaǵy ýaqytta taǵy 4 myńǵa jýyq páter salynady, dedi B.Baıbek. Qalada balabaqsha máselesiniń áli kúnge kún tártibinde turǵanyn baıandaı kele, ákim muny Almaty qalasy men qala mańyna ózge óńirlerden kóptep qonys aýdarýshylar leginiń tolastamaýy­men túsindirdi. Sondyqtan da, bul másele eshqashanda 100 paıyz sheshimin tappaıtynyn túsindire otyryp, qala bıligi balabaqsha baǵasyn tómendetý men jekemenshik úılerden shaǵyn bala­baqshalar ashýdy, keı otbasylar osyndaı kásippen aınalysýdy qolǵa alý úrdisiniń jolǵa qoıyla bastaǵanyn jetkizdi. Sonymen qatar, ákim memleket-jeke­menshik áriptestigi aıasynda Al­matyda basqa da aýqymdy jobalar qolǵa alynatyndyǵyn jetkizdi. 2016 jyly jalpy somasy 37,6 mıllıard teńgege 16 jobany júzege asyrý josparlanǵan. Osy jobalar arqyly 4300 jańa jumys orny ashylatyn bolady. Sonymen qatar, qala basshysy Al­­­­­matyda qala turǵyndarynyń tabysy 3 paıyzǵa óskendigin jetkizdi. Jumyssyzdyq 0,2 paıyzǵa qysqarǵan. 2015 jyly qalada jańadan 29 000 jumys orny ashylyp, qala ákimdiginiń júrgizgen durys saıasaty barysynda 260 000-nan astam jumys orny saqtalyp qalǵan, ıaǵnı qalada turaqtylyq bar. Sonymen qatar, ótken jyly 1 mıllıard teńgege 4 300 jumysshy aldynda jalaqy boıynsha qaryzdar ótelgen. Almaty qalasynda shaǵyn jáne orta bıznes qarqyndy túrde damyp jat­qandyǵyn jetkizgen qala basshysy birqatar kórsetkishterge de toqtalyp ótti. 2015 jyly jumys isteıtin shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany 4,7 paıyzǵa ósip, 185 185 birlikti qurady. Bul salada búgingi tańda 584,6 myń adam jumys isteıdi. Bul qala halqynyń 66 paıyzyn quraıdy. Qala turǵyndarynyń másele­leri ońtaıly sheshilýi muqııat qa­da­ǵalanatynyn eskertken Baýyrjan Baıbek barlyq aýdan basshylaryna úlken jaýapkershilik júktedi.  Qanat ESKENDIR, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.