Gaz týrbınalary Atyraýda jóndeledi

Elbasy budan biraz ýaqyt bu­ryn Atyraýǵa sapary kezinde má­shıne jasaý ónerkásibin da­mytý maqsatynda salynǵan gaz-týr­bı­na qondyrǵylary men jab­dyqtaryn jóndeý jáne servıstik qyzmet kórsetý zaýy­ty­nyń jumysymen tanysqan edi. Bul – Qazaqstandaǵy alǵashqy joba. Buryn elimizde dál os­yn­daı, ásirese, gaz týrbınalaryn molynan tutynatyn munaı-gaz ónerkásibiniń toqtaýsyz jumys jasaýy úshin qajetti qondyr­ǵy­lardy jóndeıtin zaýyt bol­maǵan. Keńestik dáýirde mundaı zaýyt tek Lenıngradta ǵana sa­lynǵan. Sol sebepten, Qazaq­stan­nan gaz týrbınalaryn Re­seı­de jáne Ýkraınada jóndetý maqsatynda alysqa tasymal­da­nyp kelgen. Atyraýda jumys jasaı bas­taǵan “KazTýrboRemont” servıs ortalyǵy” JShS-niń bas dırek­tory Ashat О́serovtiń aıtý­yn­sha, zaýyttyń quny – 6 mlrd. teńge. Nysan qurylysy tap­sy­rys berýshiniń 660 mln. teńge kólemindegi óz qarajatyna jáne 5 mlrd. 340 mln. teńge nesıelik qarajat esebinen salynǵan. Al­ǵa­shynda nesıeni ekinshi deńgeı­degi bir bankten alýǵa nıet etkenimen, keıin Halyq bankiniń usynysy kásiporyn basshy­la­ry­nyń qyzyǵýshylyǵyn týdy­ryp­ty. Qazir atalǵan zaýyt to­lyq qýatynda jumys jasaı bas­tady. Zaýytqa osy zaman ta­labyna tolyq saı keletin sheteldik tehnologııalar ornaty­lyp­ty. Sondyqtan munda jón­deý ju­mys­tary da, servıstik qyzmet kór­setý de esh toqtaýsyz atqarylady. – Jylyna gaz týrbınalaryna 18 kúrdeli jóndeý ótkizýge tolyq múmkindik bar, – dep túsindiredi zaýyttyń “KazTýrboRemont” JShS bas dırektory Ashat О́se­rov. On­yń aıtýynsha, sonymen birge, za­ýytta máshıne jasaý óndirisindegi túrli bólshekterge aǵymdaǵy 12 jóndeý sehy jumys isteıdi. Servıstik qyzmet te kórsetiledi. Ja­ńa zaýyt munymen shektelip qal­maq emes. El ekonomıkasynyń je­tekshi býyny sanalatyn munaı-gaz ónerkásibinde keńinen qolda­ny­latyn jabdyqtardyń artyq ból­shekterin shyǵarýmen aınaly­sady. Sonymen birge, osy sala­daǵy kásiporyndardyń bir rettik tapsyrystaryn oryndaıdy. Zaýyttaǵy kúrdeli jáne jón­deý jumystaryn oryndaıtyn mamandar tek Qazaqstannan tartyl­ǵan. Qazir munda barlyǵy 157 adam jumys jasaıdy. Barlyǵy da sheteldikterge básekeles bola alatyndaı joǵary bilimdi mamandar. “Árqaısysyna úlken jaýapkershilik júkteletindikten maman­dardy irikteýde aldymen, biliktiligine basa mán berildi. Sebebi, tek Qazaqstanda ǵana emes, Or­talyq Azııa elderi boıynsha gaz týrbınalaryn jóndeıtin alǵash­qy zaýyt bolǵandyqtan ár tap­sy­rystyń sapaly oryndalǵanyn qa­laımyz. Al sapaly jumys ma­man­dardyń biliktiligimen ólshenedi” deıdi bas dırektor A.О́serov. – Osy kezge deıin tapsyrysty Reseıdegi osyndaı zaýytqa berip kelgenbiz. Ondaǵy zaýyttyń teh­nologııalary dál mundaǵydaı em­es. Ári onyń tasymaly da qo­symsha shyǵyn bolýshy edi. Endi biz magıstraldy gaz qubyrla­ry­nyń úzdiksiz jumysyn qamta­ma­syz etetin qondyrǵylarymyzdyń, jabdyqtarymyzdyń kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeý jumystaryna baılanysty tapsyrystarymyzdy osy zaýytqa beretin boldyq. Biz­diń kásiporynnan alǵashqy tap­sy­rystar tústi, – dedi “QazTranGaz” AQ bas dırektory Serik Sultan­ǵalıev atalǵan zaýyttyń tanys­ty­rylý rásiminde. Buǵan qosa “Eý­ropa elderi de bizdiń zaýytqa tapsyrys berýge múddelilik ta­ny­­typ otyr” degendi qosyp qoıdy bas dırektor A. О́serov. Demek, otandyq munaı-gaz jáne ózge de salalardyń gaz týrbınalary sekildi kúrdeli qondyrǵylaryn jón­deýden ótkizetin, sonymen birge, olarǵa servıstik qyzmet kórsete ala­tyn Qazaqstandaǵy birden-bir zaýyttyń qadamy sátti bastaldy deýge bolady. Keleshekte bul za­ýytqa “Teńiz” kenishin ıgerý ke­ńeıtilgende, sonymen qatar, Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sek­to­rynan “qara altyn” alynǵanda tap­syrystar molaıatyny anyq. Joldasbek ShО́PEǴUL. Atyraý oblysy. * * * KО́KО́NIS KО́L-KО́SIR BOLMAQ Aqtóbe qalasyna qarasty Blagodarnyı selolyq okrýgi aýmaǵynda «ISET GREENHOUZE» JShS-niń jańa jylyjaıy paıdalanýǵa berildi. Jyly­jaıdyń ashylý saltanatyna oblys ákimi Eleýsin Saǵyndyqov qatysyp, sóz sóıledi. О́ńir basshysy 2010 jyly 43 joba júzege asyrylǵanyn, sonyń ishinde respýblıkalyq údemeli ındýstrııalyq-ınno­vasııalyq baǵdarlamaǵa kirgen 24 iri jobanyń iske qosylǵanyn, 360 mıllıard teńge ınvestısııa ıgerilgenin atap ótti. Osy jylyjaımen bir mezgilde shalǵaıdaǵy Baıǵanın aýdanynda ilespe gazdy óń­deıtin zaýyttyń paıdalanýǵa berilgenin, biryńǵaı aýylsharýashylyqty aýdannyń ónerkásipti damytý­ǵa baǵyt ustaǵanyn jyl jaqsylyǵy retinde baǵa­lady. Qazir munda 1 myńǵa jýyq adam óndiriste jumys isteıtinin jetkizdi. Ústimizdegi jyly 30 ındýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq jobany júzege asyrý kózdelýde. Sonyń keminde 20-22-si respýblıkalyq ındýstrııalandyrý kar­ta­syna enetin bolady. Investısııa kólemin 400 mıl­lıard teń­gege jetkizemiz. Bul degeniń jańa ju­mys or­yn­da­ry. Al búgin iske qosylyp jatqan jy­lyjaı Aq­tó­be­de tutynýshylardy arzan kókónispen qamtamasyz etý­ge múmkindik beredi, – dedi Eleýsin Naýryzbaıuly. Gollandııalyq «Dalsem» fırmasy men «ISET GREENHOUZE» JShS-niń arasynda 9 gektar jy­lyjaı kesheni men qural-jablyqtar jetkizýge 2008 jyly kelisim jasaldy. Jobanyń quny 1230 mln. teńge quraıdy. Jobany «QazAgroQarjy» AQ qar­jy­landyrdy. Jylyjaıdyń iske qosylyp otyrǵan qyzanaq ósiretin birinshi kezeńi jylyna 1500 tonna ónim alýǵa eseptelgen. Keshenge gaz júrgizý jáne elektrlendirý jumystary jergilikti bıýdjet qar­jysy esebinen atqaryldy. Oǵan qalalyq bıýdjetten 53 mln. teńge qarjy bólindi. Qalǵan eki kezeńiniń de qurylysy júrgiziledi. Bul Batys Qazaqstan aýma­ǵynda kókónis sharýashylyǵy boıynsha júzege asy­ry­lyp jatqan biregeı joba. Qurylys jumystaryna 45 adam tartylsa, keshen paıdalanýǵa berilgende 32 jumys orny ashyldy. Bastapqy kezeńde jylyjaı ónimderin Aqtóbe óńirinde, sondaı-aq, Atyraý, Batys Qazaqstan, Mańǵystaý jáne Qostanaı oblystaryna ótkizý kózdelýde. – Jalpy, bizdiń aksıonerlik qoǵam 2000-2010 jyl­dary oblys ekonomıkasyna 12,5 mıllıard teń­ge ınvestısııa saldy. 5,5 mıllıard teńgege ınvestı­sııa­lyq jo­balardy qarjylandyrdy. Onyń ishin­de búgin iske qosylyp jatqan «ISET GREENHOUZE» JShS de bar. Bul jumys alda da jal­ǵa­sady. – deıdi «Qaz­AgroQarjy» AQ Aqtóbe fılıa­ly­nyń basshysy Qorǵan Nurtazın. Mamandardyń málimdeýinshe, Aqtóbe qalasynyń turǵyndaryna jylyna 3560 tonna qyzanaq qajet eken. Sonyń 1500 tonnasyn osy jylyjaı beredi, 600-700 tonnasyn jeke saıabaq ıeleri daıyndaıdy. Sonda qala halqy kókónistiń bul túrimen 60-70 paı­yz qamtamasyz etiledi. Jergilikti bılik qalǵan kem­shin­niń ornyn toltyrý úshin jańa jylda «Aýyl sha­rýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ qarjysy esebinen qosymsha 60 shaǵyn jylyjaı salýdy qolǵa aldy. Qazirgi tańda osy jylyjaılar úshin jer bólý máselesi qarastyrylýda. Qolǵa alǵan jobalar tolyq júzege asqanda qyzanaq basqa óńirlerge qaraǵanda, munda anaǵurlym arzan bolady. Buǵan ońtústik oblystardan jetkiziletin kókónisti qosyńyz. Iаǵnı, bir-eki jylda bul másele tolyq sheshiledi degen sóz. Satybaldy SÁÝIRBAI Aqtóbe oblysy. * * * BASTО́BEDEGI JAŃA JYLYJAI qurylysyna 750 myń AQSh dollary kóleminde ınvestısııa tartylǵan Elbasynyń 2010 jylǵy Jol­daý­ynda ár­ta­raptandyrý jónin­degi jospar­lardy júzege asyrýǵa sheteldik ınvestısııa tartý qa­jet­­tigi tap­syrylǵany belgili. Ná­tı­jesinde jetisýlyqtar azyq-túlik beldeýin qurýdaǵy jumys­ta­ryn jan­dandyryp keledi. So­nyń aı­ǵa­ǵy Qaratal aýdanynyń Bastóbe aýy­lynda azyq-túlik mol­shy­ly­ǵyn júzege asyrý maq­satynda jańa jylyjaı kesheni ashylyp, ju­mysyn bastady. Qu­rylys Qa­zaq­stan halqy Assam­bleıa­sy men Koreıa Respýblıkasy úkime­tiniń qol­daýymen tııanaǵy keltirilgenin aıtýǵa bolady. Ja­ńa tehnologııamen salynǵan jo­ba­ǵa 750 myń AQSh dollary jumsaldy. Ámbebap jylyjaı Ońtústik Ko­reıanyń zamanaýı úlgisinde sa­lynyp, jalpy aýmaǵy edáýir jerge ornalasqan. Jylyjaıda kókónis­tiń túr-túrin ósirýge qolaıly jaǵ­daı jasalyp, jumys tolyq avto­mattandyrylǵan. Koreıanyń Qazaqstandaǵy Bas kon­sýly Shın Hen Yn osyndaı jylyjaı kesheni Koreıanyń ózinde sırek ekenin aıtyp, eki eldiń eko­nomıkalyq baılanysynyń nyǵa­ıýy­nyń naqty nátıjesi ekenin jetkizdi. Jylyjaı ekologııalyq jaǵy­nan taza ónim shyǵarady. Qazir mun­da qyzanaqtyń eki túri otyr­ǵyzylyp, alǵashqy ónim tutyný­shy­ǵa naýryz aıynda jóneltil­me­k­shi. Jańa nysanda ósirilgen kókó­nis­terdi qoljetimdi baǵamen ótki­ze­tin bolamyz, deıdi dıqandar. Jy­ly­jaıda mamandardyń kásibı bi­lik­tiligin arttyratyn ortalyq ashý da josparlanǵan. Olardyń pikirinshe bul jylyjaı qýat kózin ún­emdeýmen birge, ónimdi uzaq ýaqyt saqtaýǵa múmkindigi bar. Máselen, kókónis jaz aıynda pisse, ony sabaǵynan julmaı, qalpynda saq­taýǵa bolady. Jalpy, bul keshen Qazaqstandaǵy koreıler qaý­ym­das­tyǵy bastamasymen júzege asqan eki eldiń dostyq baılanysynyń naqty kórinisi deýge bolady. Jańa nysan Jańa jyl qarsańyndaǵy kópshilikke tartý ekendigine toqtal­ǵan oblys ákiminiń orynbasary Tynyshbaı Dosymbekov sońǵy úsh jylda jylyjaı keshenderin salý qyzý bastalyp, búgin olardyń sany 500-den asqanyn atap ótti. Jy­lyjaılardan jyl ishinde 5 myń tonnadan astam kókónis jınalǵan. Qalalyqtar men óńir turǵyn­da­ry­nyń dastarqanyn ekologııalyq ja­ǵy­nan taza ári sapaly qyzanaq, qııar, basqa da kókónis túrleri ba­ıyta tústi. Al, jańa jylyjaıda bastóbelikter jumysqa tartyldy. Kúmisjan BAIJAN. Almaty oblysy. * * * QOSYMShA BES JOBAMEN TOLYQTY Ýaqyt talabyna, ishki múmkindikterdiń óz­gerýine sáıkes alǵa qoıylǵan mindetterdiń ústemelenip otyrýy otandyq óndiristiń qara shańyraǵy sanalatyn Qaraǵandy óńirindegi jyl saıynǵy qubylys. Jaqynda ótken úde­meli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý jó­nindegi úılestirý keńesiniń kezekti otyry­synda munyń aldynda belgilengen ınves­tı­sııalyq jobalarǵa taǵy beseýi qosylýy qaras­tyryldy. 2009 jyly 9 joba iske asyrylsa byltyrǵy san odan eki ese artyq bolǵaly tur. Zertteý, taldaý jumystary kórsetkenindeı, oblysta óndiristik jáne aýylsharýashylyq ónimderin qaıta óńdeý kásiporyndaryn da­my­tý boıynsha asa zor áleýet bar. Osyǵan oraı ındýstrııalandyrý kartasyna jańa jobalardy engizý uıǵaryldy. Solardyń ishinde, atap aıtqanda, «Aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan jeńil ushaqtardy serııaly túrde óndirý» jobasy boıynsha «Qaz­AvıaSpektr» JShS dırektory Aleksandr Va­shenkonyń aqpary tyńdalyp, talqylandy. Ol ortaǵa salǵandaı «QazAgroQarjy» AQ ony qarjylandyrý týraly oń sheshim qabyldaǵan. Bıznes-jospar men ınfraqurylym qury­ly­sy­nyń jobalyq-smetalyq qujattamasy ázir­lendi. «QazAgro» holdınginiń qaraýynan keıin bas merdiger anyqtalyp, josparlaý jumys­tary bastalady. Egistik alqaptarǵa dári sebý, jedel medısınalyq járdem kórsetý, qorshaǵan ortany qorǵaýdy baqylaýshylar úshin óte qolaıly áýe kóligine suranys kóptep túse­tindigi baıqalady. Sonymen birge, oǵan qosa «Aıqyn jol» JShS-niń metall keńirdektelgen qurastyr­ma­la­ry óndirisin iske qosýdy kózdeýi de qoldaý tapty. Qaraǵandy men Temirtaý avtopark­te­riniń jyl­jy­maly quramyn jańartý, «ÝMR 2010» JShS óndiristik bazasy men kórsetetin qyzmet aıasyn keńeıtý qolǵa alynatyn boldy. BTA banktiń Qa­ra­ǵandy fılıalynyń «Bız­nestiń jol karta­sy-2020» baǵdarlamasy sheńberinde «Sport sa­la­syndaǵy qyzmet» baǵytyn basym baǵyttar­dyń tizimine engizý týraly usynysy qoldaý tapty. Úılestirý keńesinde atalǵandaı, jańa jo­ba­lardyń tolyqtyrylýyna jol ashyq. Eko­nomıkalyq mańyzy bar olardyń qaı-qaısysy da der kezinde qaralyp, tıisti oryndar tal­qysyna salynady. Aıqyn NESIPBAI. Qaraǵandy.