«Shákárim» sımfonııasynyń Londondaǵy tusaýkeseri

Dala danyshpany atanǵan Shákárim qajynyń osydan úsh jyl buryn atalyp ótilgen 150 jyldyq mereıtoıy «bul án burynǵy ánnen ózgerek» dep aqynnyń ózi aıtpaqshy, rýhanı turǵydan alǵanda burynǵy toılardan ózgeshe sıpatta ótken bolatyn. Sonyń aıǵaǵyndaı, sol shaqta aqyn mereıtoıyna arnalǵan úkimettik sharalardan tys basqa da ıgilikti ister molynan atqarylyp jatty. Osy oraıda, esimi elge keńi­nen tanymal belgili mesenat Medǵat Quljanovtyń Shákárim toıynyń rýhanı turǵyda bıik deńgeıde ótýine erekshe úles qosqanyn atap aıtpasqa bol­maı­dy. Máselen, sol tusta ǵu­la­­ma aqynnyń eki tomdyq óleńder jınaǵy, ánderi jazyl­ǵan kompakt-dısk, akademık-fılosof Ǵarıfolla Esimniń  Shákárim shyǵarmashylyǵyn tal­dap, zerttep eki tilde jazǵan eki tomdyǵy men akademık-sýretshi Maqash Álıakparovtyń Shá­kárim taqyrybyna arnalǵan sý­ret-albomy Medǵat Kárim­uly­nyń demeýshiligimen jaryq kór­gen edi. Mine, bir jyldan asty, Me­keń Eýropanyń tórinde, An­glııa­nyń astanasy London qalasynda  tu­ryp jatyr. Jáne onda bos qa­rap jatqan joq. Iаǵnı, mesenat­tyq jańa qyrymen tanylyp otyr. Al oǵan dálel kerek bolsa, aıtaıyq. Jańa jyl qarsańynda «Elarna» telearnasy Londonda ótken «Shákárim» sımfonııasynyń tu­saý­keser keshinen habar kórsetti. Ony jańajyldyq qarbalas shaq­ta bireý kórip, bireý baıqamaı da qalǵan bolar. Tipti, sol habardy kórgenderdiń ózi kóp nárseniń baıybyna boılaı almaı qal­ǵany da ras. Sondyqtan eli­mizdiń rýhanı ómirindegi erekshe oqıǵa týraly arnaıy sóz qoz­ǵaýdyń esh artyqtyǵy joq dep bilemiz. Sol tusta  Londonǵa eli­mizdiń biraz aıtýly aza­mattary baryp kelgen bolatyn. Sonyń biri, Medǵat myrzanyń jaqyn inisi  Shaǵan Jumaqsanov baýy­rymyzdyń aıtýynsha, «Shá­kárim» sımfonııasynyń tusaýy sondaǵy 2,5 myń oryndyq  «Roýal FestivaI HaII» dep ata­latyn konsert zalynda ótipti. Zalda ıne shanshar oryn bol­mapty. Oraıy kelgende aıta ketsek, «Shákárim» sımfonııa­syn tyńdaý maqsatymen kári qur­lyqtyń jer-jerinen eki júz­den astam qandastarymyz kelipti. Sımfonııa avtory búginde áýenderi álemge keńinen taraǵan aǵylshyn kompozıtory Karl Djenkıns desek, qolǵa tıgen má­li­metke qaraǵanda, ol ataǵy­nan at úrikkendeı has talant kó­ri­nedi. Aıtalyq, onyń qaısy­bir shyǵarmasy álemniń jıyr­mashaqty elinde myńnan astam ret oryndalǵan. Soǵan oraı SD dıskileri jıyrmashaqty al­tyn, qola júldelerge ıe bol­ǵan. Mýzyka salasynyń dok­tory atanǵan Karl Djenkıns son­daǵy Koroldyq mýzyka aka­demııasymen qosa bes ýnıversıtet pen konservatorııanyń stı­pendıaty, professory ataq­taryna ıe bolǵan. Karl Djenkıns myrzanyń osyǵan deıin qol jetkizgen ataqtaryn odan ári de soza berýge bolady. Eń bastysy, ol bizdiń elimizde bolypty. Soǵan oraı, qazaq áýenderimen, halqy­myzdyń salt-dástúrimen bu­ryn­nan ta­nys. «Shákárim» sım­fo­nııasyna demeýshilik jasaǵan Medǵat myr­zanyń tańdaýy osy kisige túsýi de sondyqtan bolsa kerek. Osy oraıda bir aıta ketetin jaıt, sol «Shákárim» sım­fo­nııasyn oryndaǵan aǵyl­shyn­dar­dyń fılarmonııalyq or­kestri­niń quramyna Qazaq­stannan dom­­byrashy Asqar Sul­tanǵazın, saz syrnaı sheberi Anar Qasymova, shańqobyzda oınap, kó­meımen án aıtýshy Edil Qu­saıynov syndy óner ıeleri sha­qyrylypty. Sony­men birge oǵan qatysqan álemge tanymal skrıp­kashy Marat Beı­senǵalıv pen onyń qyzy,  soprano úndi ánshi Arý­han óner keshiniń árin keltiripti. Shaǵyn osy sapa­rynda «Shá­kárim» sım­fonııasynyń  Medǵat Kárimuly­nyń demeýshiligimen shyq­­­qan kompakt-dıskisin ala kelgen eken. Jalpyulttyq sıpat­taǵy sım­fo­nııany, Arýhannyń oryndaýyn­daǵy qajynyń «Anamnan alǵash týǵanda» degen sazdy ánin tyńdaı oty­ryp, ǵajap bir sezimge bó­lendik. Ásirese, tumandy Albıonda týǵan qaryndasy­myz­dyń Shá­kárim ánin ana tilimizde shyr­qaýyna súısindik. Sol jolǵy óner keshi kó­rer­men tarapynan álemdik premera retinde qabyldanypty. О́ıtkeni, joǵaryda aıt­­qandaı, Karl Djen­kınstiń ta­ny­mal bir shyǵarma­sy keshtiń ekinshi bó­li­minde myńynshy ret oryn­dalypty. Orkestr endi osy konserttik baǵdarlama­men Nıý-Iork, Tokıo, Vena, Astana qa­la­laryna jol tartpaq. Sodan keıin estip otyrǵan jáne bir jańalyq,  Medǵat myr­za aldaǵy kóktemde naýryz meı­ramyn Londonda laıyqty túrde atap ótýge daıyndalyp jatqan kórinedi. Eljandy aza­mattyń bul bastamasyna qaıtip súı­sin­bessiń! Biraz oqyr­man, kórer­men­men tildeskenimizde, onyń ishinde óner men ádebıettiń ja­na­shyry, belgili tarıhshy-ǵa­lym, Shákárim atyn­daǵy Semeı memlekettik ýnı­versıtetiniń rek­­tory Erlan Sydyqov Shákárim týraly bul sımfonııa endi «Habar», ıakı «Qa­zaqstan» tele­ar­nalarynyń birinen berilse degen tilek aıtyp edi. Bul da oryndy tilek pe deımiz. Dáýlet SEISENULY. Semeı. Sýretterde: Medǵat Qul­janov jáne  Karl Djenkıns; «Shákárim» sımfonııa­syn oryn­­­daǵan aǵylshyndardyń fılarmonııalyq orkestri.