Aqparattyq salada alǵa basý bar

Mejeler men mindetter Jyl basynda mınıstrlikter men vedomstvolardyń ótken kezeńde belgilengen mejelerdiń oryndalý qorytyndylaryn shyǵaryp, aldaǵy mindetterdi aıqyndaıtyn alqa májilisterin ótkizýi dástúrge aınalǵan. Keshe Baılanys jáne aqparat mınıstrliginde Premer-Mınıstr Kárim Má­simovtiń qatysýymen alqa otyrysy bo­lyp ótti. Onda mınıstrliktiń 2010 jyly atqarǵan qyzmeti qorytyn­dylandy. Alqa otyrysyna Baılanys jáne aqparat mı­nıstrliginiń bólim basshylary, Májilis depýtattary, respýblıkalyq buqaralyq aqparat quraldary basshylary qatysty. Alqa otyrysy sońynda Premer-Mınıstr men vedomstvo basshysy mınıstrlik aldyna qoıylatyn 2011 jyldyń maqsatty ındıkatorlary men kórset­kishterdiń oryndalýyna mindetteıtin memo­randýmǵa qol qoıdy. Mınıstrliktiń alqa májilisi bıyl ózgeshe bastaldy. Aldymen Baılanys já­ne aqparat mınıstrliginiń jaýapty hat­shysy Qaırat Ábsattarovtyń ákim­shi­lik-basqarý salasyndaǵy, vıse-mınıstr Sá­ken Sársenovtiń baılanys jáne aqpa­rat­tyndyrý salasyndaǵy, vıse-mınıstr Nu­raı Orazovtyń aqparat salasyndaǵy ju­mys qorytyn­dy­lary jáne aldaǵy mindetter týraly baıandamalary tyńdaldy. Olardyń bári de jańa tolqyn basqarý­shylardyń tyń oılaryna, tereń tujy­rymdarǵa toly bolyp shyqty. Munan keıin mınıstr Asqar Juma­ǵalıev memlekettik telearnalar men res­pýb­lı­kalyq basylymdar basshylary­nyń ótken jylǵy jumys jónindegi esepterin tyńdady. Qanat Saqarııanovtyń («Habar»), Janaı Omarovtyń («Qazaqstan»), Dáýren Dııarovtyń («Qazaqparat»), Saý­yt­bek Abdrahmanovtyń («Egemen Qazaq­stan»), Aleksandr Tarakovtyń («Kazahstanskaıa pravda») jáne basqa mekemeler basshylarynyń sózderinde salanyń alǵan asýlary men baǵyndyrar bıikteri týraly birqatar oılar ortaǵa salyndy. «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» aksıonerlik qoǵamynyń prezıdenti S.Abdrahmanov keıingi kezde gazet betinde mınıstrlikter men vedom­stvolardyń normatıv­tik-quqyqtyq akti­le­riniń tym kóp kólem­de jarııalanyp júrgenine nazar aýdaryp, olardy aldaǵy kezde gazet saıtynda or­nalastyrý múm­kin­digin qarastyrýdy us­yn­dy. Bul máse­leni tıisti zańǵa «Resmı qujattar «Egemen Qazaqstan», «Kazahstanskaıa pravda» gazetterinde nemese osy basylymdardyń saıttarynda jarııalan­ǵannan keıin qolda­nysqa engiziledi» degen sıpatta túzetý engizý arqyly sheshýge bolar edi. Tústen keıin «Qazaqtelekom» AQ bas­qarma tóraǵasy Q. Esekeev, «Qaztele­ra­dıo» AQ basqarma tóraǵasy M. Qadyra­lı­ev, «Zerde» AQ basqarma tóraǵasy N.Iz­maı­lov óz salalary boıynsha atqarylǵan jumystardy baıandap ótti. Baılanys jáne aqparat mınıstri Asqar Jumaǵalıevtiń baıandamasy alqa májilisine Premer-Mınıstr Kárim Másimov qatysqan tusta jasaldy. Sala basshysynyń búkil baıandamany qaǵazǵa qadalyp turmaı, emin-erkin jasap shyǵýy onyń óz isin qansha­lyqty jete meńgergenin ańǵartatyny anyq. 2010 jyly baılanys jáne aqparat­tandyrý salasynda kóptegen tyń jobalar júzege asyrylypty. Atap aıtqanda, ha­lyqty qol­jetimdi ǵalamtormen qamtama­syz etý, san­dyq telehabar taratý, elek­tron­dy úkimet jobasy, halyqqa qyzmet kórsetý ortalyq­tarynyń qyzmetin ońtaı­lan­dyrý, baılanys tarıfterin tómen­de­týge kúsh salý sekildi josparlanǵan ister naqty qolǵa alyndy. Bul jospar halyqqa qoljetimdi jáne sa­paly qyzmetterdi usy­nýǵa, aqpa­rattyq-kommýnıkasııalyq ın­fra­qu­rylym­dy, otan­dyq aqparattyq ke­ńis­tikti damytý úshin jaǵ­daı jasaýǵa, son­daı-aq tur­ǵyn­darǵa jáne bızneske baı­la­nys qyzmetin kórsetý men elektrondy qyz­met kórsetý ry­nogyn damy­týdy kózdeıtin memlekettik saıasatty tıimdi iske asyrýǵa baǵyttaldy. О́tken jyly Baılanys jáne aqparat mınıstrligi strategııalyq jospardy júze­ge asyrý barysynda birqatar baǵyttardy negizge alǵan bolatyn. Onyń alǵashqysy – halyqqa, uıymdarǵa memlekettik elek­tron­dy qyzmetter kórsetý jáne aqparattyq kommýnıkasııalar salasynda bilim berýdi damytýǵa qatysý. Osy oraıda mınıstrlik halyqqa jáne uıymdarǵa memleket usy­nyp otyrǵan qyzmetterge sandyq sertıfıkattar arqyly qaýipsiz qoljetimdilikti qamtamasyz etýdi mindetine aldy. Atal­mysh mindetti júzege asyrý maqsatynda mem­leket usynatyn elektrondy qyzmet túr­lerin kóbeıtý qarastyrylýda. Qazirgi tańda «Elektrondy úkimet» portalynda ornalasqan memlekettik organdar 74 túrli elektrondy qyzmet túrin usyna alady. Sońǵy kórsetkish boıynsha tutynýshylar portal arqyly 1 mln. 600 myń elektrondy anyqtama alǵan. Budan ózge Ulttyq kýá­landyrý ortalyǵynyń 72 tirkeý ortalyǵy qurylyp, UKO arqyly berilgen búkil elek­trondy sandyq qoltańba sany 371 054-ten asqan. Sondaı-aq jergilikti atqa­rý­shy organdardyń áleýmettik mańyzdy qyz­metterdi usynýyn avtomattandyrý maq­satynda «e-ákimdik» jobasy júzege asy­ryl­ǵan. Jańa joba aıasynda qoldaný­shy­larǵa 20-ǵa jýyq memlekettik qyzmet túri elektrondy nusqada usynylady. Lısenzııa berý úderisin avtomattandyrý maqsatynda «E-lısenzııalaý» memlekettik derekter qo­ry aqparattyq júıesi qurylyp, 11 lısenzııa berýshi organdardyń qatysýymen sy­naq aımaǵynda iske qosyldy. Elektrondy lısenzııalaý júıesi arqyly 700 lısenzııa berilip, 13 824 jazba tirkelgen. «Elek­tron­dy úkimetti» damytý barysynda mınıstrlik júzege asyrǵan jańalyqtar tizbegi bul ǵana emes. Astana qalasynda qa­nat­qaqty rejimde qoldanysqa engizilgen «E- no­­tarıatty» qosa alǵanda mınıstrlik táji­rıbelik negizde 10 túrli joba men memlekettik organdardyń 200-ge jýyq aqpa­rat­tyq júıesin biriktirip, qoldanysqa engizipti. Alqa otyrysynda AKT salasynda poshta baılanysy men telekommýnıkasııanyń qoljetimdi, tıimdi jáne sapaly júıesin qurý maqsaty týraly aıtyldy. О́tken jy­ly 1000 jáne odan kóp turǵyny bar eldi mekenderdi uıaly baılanys qyzmetimen qamtamasyz etýdi mindetine alǵan mınıstrlik jospardaǵy kórsetkishterin asyra oryndaǵan. Bul maqsattardy oryndaý ba­ry­synda mınıstrlik «Qazaqtelekom» AQ-tyń telekommýnıkasııalyq jelilerin «Next Generation Network» tehnologııasyna kóshi­rý jónindegi serpindi baǵdarlamany júzege asyrǵan. Sonymen qatar CDMA tehno­lo­gııasyn qoldaný arqyly aýyldyq jerler­diń telekommýnıkasııalyq jelilerin jańar­­tý jáne damytý jumystaryn júrgizgen. Baılanys jáne aqparat mınıstri Asqar Jumaǵalıev óz baıandamasynda osy sekildi atqarylǵan aýqymdy ister týraly keńirek baıandap ótti. Astana, Almaty jáne Aqtóbe qalalary úshin ótkizý qabileti 10 Gbıt/s quraıtyn, al respýblıkanyń basqa aımaq­tary úshin 1 Gbıt/s bolatyn joǵary jyl­damdyqtaǵy IP/MPLS magıstrali salyn­ǵan. Jobany júzege asyrý 2010-2013 jyldary aýyldyq aımaqtardy joǵary jyldamdyqtaǵy ınternet jelisimen qam­tamasyz etýge múmkindik beredi. Asqar Jumaǵalıevtiń aıtýynsha, bútin­deı alǵanda aqparat jáne baılanys 107 paıyzǵa, al uıaly baılanys abonentteri 20 paıyzǵa kóbeıgen. Al 4 mln. 300 myń qazaqstandyq ǵalamtordy paıdalansa, qalada turatyn halyqtyń jartysyna jýyǵy ınternetke turaqty qosylǵan. Mınıstrlik bolashaqta ınternettegi domendik ataýdy 60 myńǵa jetkizip, al «e-ákimdik» júıesin 10-ǵa jetkizýdi josparlap otyr. Qazirgi kúni olardyń 4-eýi synaq rejiminde jumys isteýde. 2011 jyly tek memlekettik tilde habar tara­tatyn «Mádenıet» telearnasy jáne ja­ńa radıo ashylmaq. Sondaı-aq bilim berý jáne iskerlik telearnalar ashý da kún tárti­binde tur. Olar týraly naqty sheshim 2012 jyly qabyldanady. Aldaǵy jyly elimiz sandyq habar taratýǵa kóshpek. Mınıstrliktiń ótken jyly atqarǵan jumystaryna Úkimet basshysy tarapy­nan oń baǵa berildi. Baılanys jáne aq­parat mınıstrligine jıi nazar aýdaryp, kóńil bólip otyratynyn jetkizgen Úki­met basshysy aqparattyq rynok týraly pikirin de aıtyp ótti. «Qazirgi kúni úı­ren­shik­ti jańalyq taratatyn dástúrli aqparat kózderi ǵalamtorda ómir súretin dástúrli emes aqparat kózderi tarapynan myqty básekelestikke tap bolýda. Bo­la­shaqta qa­ra­paıym aqparat tutyný­shy­la­ry oqıǵany tikeleı kórý arqyly tilshi kómegine júginbeıtin ýaqyt kele jatyr. Osy oraıda dástúrli BAQ olardyń ta­rapynan keletin bá­se­kelestikke shydas bere alatyndaı daı­yndyqta bolýy kerek», dep atap ótti ol. Premer-Mınıs­trdiń aıtý­ynsha, 2-3 jyldan keıin aqpa­rat aıdynyndaǵy jaǵ­daı múldem ózgeshe bolmaq. Biz úı­rengen keshki jańalyqtar, erteńgi kúni gazetke jarııalanatyn maqala eskiredi. Mundaı baıaý aqparatqa qajettilik azaıady». Jańa ashylatyn arnalar men radıolar, sandyq telehabar taratý týraly aıtyp ótken Premer-Mınıstr 24 saǵat boıy qazaq tilinde aqparat taratatyn, ásirese aımaqtarǵa taraıtyn aqparattyq arnalar aýadaı qajettigin qadap aıtty. «Balapan» telearnasy kórermender tara­pynan jaqsy baǵa alýda. Alaıda, munyń barlyǵy qoǵamdyq baǵdarlama, kommer­sııalyq turǵyda rentabeldiligi joǵary bolmasa da óte qajet. Bularsyz memlekettik tildiń damýy jáne basqa da má­seleler tejeledi, dep atap kórsetti Úkimet basshysy. Alqa otyrysynyń sońynda Premer-Mınıstr Kárim Másimov Baılanys jáne aqparat mınıstrliginiń atqarǵan jumys­taryna oń baǵa berdi. «2005 jyly El­ba­synyń Úkimet aldyna qoıǵan basty tap­syrmasy básekege qabiletti 50 eldiń qataryna kirý bolatyn. Daǵdarys kezinde biz buǵan kóńil bóldik, degenmen endigi jerde bul tapsyrmany qatty qada­ǵa­laı­tyn bo­lamyz. Bul jóninde mınıstrlikter men agenttikterge mindetter men tap­syr­malar berilýde», dedi ol. Venera TÚGELBAI.