embilik geologtar kásibı merekelerin atap ótti
Sáýir aıynyń alǵashqy jeksenbisinde qazaqstandyq geologtar ózderiniń tól merekelerin atap ótkeni belgili. Al Atyraýda ótken meıramnyń bıylǵy ereksheligi – Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen munaıshysy, Lenındik syılyqtyń, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, KSRO-nyń qurmetti munaıshysy, kóptegen ken alańdaryn, onyń ishinde álemge keń tanymal Teńiz kenishin ashqan Joldasqalı Dosmuhambetovtiń 100 jyldyǵymen oraılastyryldy. Ony uıymdastyrýshy – Qazaqstan munaıshy-geologtarynyń qoǵamy eki kúnge sozylǵan jıyndy «Jańa mezozoılyq munaı kókjıekteri» atty semınarmen bastady. Basqosýdyń bas demeýshisi «Embimunaıgaz» AQ bolǵandyqtan, shara kompanııanyń bas keńsesinde ótti.
«Embimunaıgaz» AQ quramyndaǵy «Qaınarmunaıgaz», «Jylyoımunaıgaz» munaı-gaz óndirý basqarmalarynyń, «N Block BV», «North Caspian Development», «Potensıal Oıl» kompanııalarynyń jetekshi geolog mamandary, seısmologtary, geofızıkteri atalǵan sharanyń oıdaǵydaı ótýine atsalysty. Konferensııaǵa Atyraý oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaevtyń jáne Joldasqalı Dosmuhambetovtiń urpaqtarynyń qatysýy jıynnyń mánin barynsha asha tústi. О́ńir basshysy táýelsiz el ekonomıkasynyń kúretamyryna aınalǵan munaı-gaz salasynyń jergilikti óńirdegi súbeli úlesterine jan-jaqty toqtaldy.
«Embimunaıgaz» AQ bas dırektorynyń jańa jobalar jáne tehnologııalar jónindegi orynbasary Ánýar Jaqsybekov óziniń kirispe sózinde geolog-mamandardy kásibı merekelerimen quttyqtap, maıtalman munaıshy J.Dosmuhambetovtiń ómir jolyna toqtaldy.
– Joldasqalı Dosmuhambetov teorııalyq bilimin praktıkamen sheber ushtastyra bilgen maman, talapshyl basshy edi. Máskeý munaı ınstıtýtyn jáne KSRO Munaı óndirisi akademııasyn úzdik aıaqtaǵan soń, bilimi men biligin Embi óndirisiniń jan-jaqty damýyna arnady. 1966 jyly Ońtústik Mańǵyshlaqtaǵy munaı kásipshilikteri men «О́zen», «Jetibaı» ken alańdaryn barlaýǵa qosqan zor úlesi úshin J.Dosmuhambetovke jáne basqa munaıshylarǵa Lenındik syılyq berildi. Qazaqstandyq geologtardy keleshekte taǵy da iri jańa jobalar kútip turǵan edi. 1975 jyly kúzde «Saratovneftegeofızıka» kásipornynyń mamandary Joldasqalı Ahmetulyna bolashaǵy mol geologııalyq núktelerdiń syzbasyn kórsetkende, ol burǵylanatyn jańa uńǵyma «teńizdeı tolqyǵan mol ónim bersin» dep, jańa kenishke «Teńiz» ataýyn usynady. Shyn mánisinde kánigi geologtyń aıtqany aıdaı kelip, álemdegi alyp kenish osylaısha áıgilendi. Teńiz ken alańyn ashqandary úshin bir top qazaqstandyq geologtar respýblıka Memlekettik syılyǵyn aldy.
Ánýar Erkinuly konferensııada sondaı-aq Embi ken alańdarynyń geologııalyq-barlaý jumystarynyń búgingi tynysynan jan-jaqty málimetter bere otyryp, alda turǵan josparǵa keńinen toqtaldy.
– Kompanııa jyl saıyn 100 mlrd. teńgeden astam qarajatty el qazynasyna aýdaryp keledi. 2015 jyly Embi óndirisinde 2 823 myń tonna ónim óndirildi. Búgingi tańdaǵy álemdik qarjy daǵdarysyna qaramastan, kompanııa basshylyǵy munaıshylar qataryn qysqartpaýdy, olarǵa kórsetiletin áleýmettik jeńildikterdi tolyqtaı saqtaýdy jiti nazarda ustap otyr. Biz qordy tolyqtyrý jáne shıkizat bazasyn ósirý maqsatyndaǵy geologııalyq-barlaý jumystaryn jalǵastyrýdamyz. Jaqsy nátıjelerge de qol jetkizip otyrmyz. Ǵasyrdan astam jer qoınaýyn ıgerip kele jatqan «Embimunaıgaz» AQ boıynsha ózekti máseleniń biri – munaı-gaz qoryn molaıtý. Aǵymdaǵy jyldyń aqpan aıynda S.Nurjanov atyndaǵy ken alańynyń soltústik-shyǵys qanatyndaǵy jáne Lıman blogy men Aqqudyq kenishindegi geologııalyq-barlaý jumystarynyń qorytyndylaryn jarııaladyq. Atalǵan jumystar bolashaqta S.Nurjanov, Aqqudyq, Ońtústik-Shyǵys Novobogat ken alańdarynyń ónim berý múmkindikterin arttyryp, «qara altyn» kórsetkishin ósirýge jol ashady. Sonymen qatar, «Embimunaıgaz» AQ ken alańdaryndaǵy bes blokta geologııalyq-barlaý jumystaryn júrgizý maqsatynda Energetıka mınıstrligimen kelisimshart resimdeý jumystary qolǵa alynýda. Maqsat 5500-7500 metr tereńdiktegi tuzasty qabattaryna izdeý-burǵylaý jumystaryn júrgizý. Ol Embiniń munaı-gaz qoryn aıtarlyqtaı molaıtýǵa múmkindik beretin aýqymdy jumys. Árıne, jańa jumystardy qolǵa alǵanda bul tereńdikterdiń biz úshin tolyq zerttelmegendigine qatysty geologııalyq, qarjylyq qıyndyqtarǵa kezdesýimiz múmkin. Alaıda, tuzasty qabattarynan munaı ken oryndaryn izdestirý arqyly qor deńgeıin arttyramyz degen embilik geologtardyń bastamasy – búgingi zamannyń talaby. Nátıjesinde jańa ken oryndary iske qosylyp, jańa jumys oryndary ashylady, óndiristiń tynysy keńeıedi, – dedi Ánýar Jaqsybekov.
Konferensııa barysynda Atyraý qalasyndaǵy J.Dosmuhambetov atyndaǵy lıseı dırektory Farýza Shańgereeva, «Qazaqstan munaıshy-geologtarynyń qoǵamy» qoǵamdyq birlestiginiń teń-prezıdenti Qosan Tasqynbaev jáne basqalar sóz sóıledi. Sharada «AtyraýGeo-2015» baıandamalar jınaǵy, «Maqat ken alańyna – 100 jyl. Qazaqstan munaı óndirisiniń qalyptasýy men damýy», «Qazaqstan munaı-gazdy basseıni jáne olardy ıgerýdiń keleshegi», «Geologtardyń ómirbaıandary» atty jańa kitaptardyń tusaýkeseri ótip, týyndylar kópshilikke tanystyryldy.
Eki kúndik merekelik sharanyń qorytyndysynda tabysty eńbekterimen erekshelengen bir top mamandarǵa Investısııalar jáne damý mınıstrligi Geologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný komıtetiniń, «KazEnerdjı» assosıasııasynyń, «Qazaqstan munaıshy-geologtarynyń qoǵamy» qoǵamdyq birlestiginiń jáne «Zapkaznedra» Atyraý aımaqtyq ınspeksııasynyń medali, tósbelgileri, Qurmet gramotalary men Alǵys hattary tabys etildi. Marapatqa ıe bolǵandardyń qatarynda «Jylyoımunaıgaz» munaı-gaz óndirý basqarmasy basshysynyń geologııa jáne ıgerý jónindegi orynbasary Balmash Jaqsybaeva, «Embimunaıgaz» AQ geologııa bóliminiń basshysy Ǵalııa Ernııazova, «Dossormunaıgaz» munaı-gaz óndirý basqarmasy geologııa jáne ıgerý bóliminiń basshysy Baýyrjan Úmbetııarov, kompanııa marksheıderlik qyzmetiniń jetekshisi Hamıt Manǵybaev, «Jaıyqmunaıgaz» munaı-gaz óndirý basqarmasy №2 Ońtústik-Batys Qamysty munaı-gaz óndirý sehynyń geology Aqsulý Aıdarova, ardager-zeınetkerler Parýh Ájiǵalıev, Záýresh Quspanǵalıeva, Jaqsylyq Tasqynbaev, bıznes jáne quqyq kolledjiniń oqytýshysy Qaljan Qarjaýova jáne basqalar bar.
«Embimunaıgaz» AQ Qurmet gramotasy Embi ken alańdaryn ashýǵa úlken úles qosqan alty ardager-geologqa tabys etildi. Al, «Úzdik geolog» ataǵyn 2015 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaq ǵylymı-tehnıkalyq ýnıversıteti geologııa jáne munaı-gaz kafedrasynyń dosenti Iаkýb Nuǵmanov ıelendi.
Marat AQQUL,
«Egemen Qazaqstan».
ATYRAÝ.