2015 jylǵy 31 jeltoqsan, Almaty qalasy
Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdardyń aýdarym jáne jaı vekseldermen operasııalar júrgizýi qaǵıdalaryn bekitý týraly
«Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki týraly» 1995 jylǵy 30 naýryzdaǵy, «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy veksel aınalysy týraly» 1997 jylǵy 28 sáýirdegi Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2003 jylǵy 31 jeltoqsandaǵy №1271 Jarlyǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki týraly erejeniń 22-tarmaǵy tórtinshi bóliginiń 27) tarmaqshasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Basqarmasy qaýly etedi:
1. Qosa berilip otyrǵan Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdardyń aýdarym jáne jaı vekseldermen operasııalar júrgizýi qaǵıdalary bekitilsin.
2. Myna:
1) Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 1016 tirkelgen «Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń aýdarym jáne jaı vekseldermen operasııalar júrgizý erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 1999 jylǵy 15 qarashadaǵy № 397 qaýlysynyń;
2) Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 3684 tirkelgen «Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń keıbir normatıvtik quqyqtyq aktilerine ekinshi deńgeıdegi bankterdiń aýdarym jáne jaı kommersııalyq vekseldermen operasııalaryn júzege asyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2005 jylǵy 13 mamyrdaǵy №61 qaýlysynyń 2-tarmaǵynyń kúshi joıyldy dep tanylsyn.
3. Tólem júıelerin damytý jáne basqarý departamenti (Musaev R.N.) zańnamada belgilengen tártippen:
1) Quqyqtyq qamtamasyz etý departamentimen (Dosmuhambetov N.M.) birlesip osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi;
2) osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde «Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornynyń «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberýdi;
3) osy qaýly resmı jarııalanǵannan keıin ony Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń ınternet-resýrsyna ornalastyrýdy qamtamasyz etsin.
4. Halyqaralyq qatynastar jáne jurtshylyqpen baılanys departamenti (Qazybaev A.Q.) osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspasóz basylymdarynda resmı jarııalaýǵa jiberýdi qamtamasyz etsin.
5. Osy qaýlynyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Tóraǵasynyń orynbasary Ǵ.O.Pirmatovqa júktelsin.
6. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Ulttyq Bank Tóraǵasy D.AQYShEV
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń
2015 jylǵy 31 jeltoqsandaǵy № 261 qaýlysymen bekitilgen
Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdardyń aýdarym jáne jaı vekseldermen operasııalar júrgizýi qaǵıdalary
1. Jalpy erejeler
Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdardyń aýdarym jáne jaı vekseldermen operasııalar júrgizýi qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki týraly» 1995 jylǵy 30 naýryzdaǵy, «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy bankter jáne bank qyzmeti týraly» 1995 jylǵy 31 tamyzdaǵy, «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy veksel aınalysy týraly» 1997 jylǵy 28 sáýirdegi (budan ári – Veksel aınalysy týraly zań) Qazaqstan Respýblıkasy zańdaryna sáıkes ázirlendi jáne ekinshi deńgeıdegi bankterdiń jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdardyń (budan ári – bankter) aýdarym jáne jaı vekseldermen (budan ári – veksel/vekselder) operasııalardy júzege asyrý tártibin belgileıdi.
1. Qaǵıdalarda Veksel aınalysy týraly zańda kózdelgen uǵymdar, sondaı-aq mynadaı uǵymdar paıdalanylady:
1) veksel ınkassosy (ınkassolaý) – vekseldi tólem úshin usyný jáne klıenttiń tapsyrmasy boıynsha banktiń ol boıynsha tólem alýy boıynsha operasııa;
2) domısılıant – aýdarym vekseli boıynsha tólem jasaýshy jáne jaı veksel boıynsha veksel berýshi;
3) domısılıat – veksel boıynsha tólem jasaýdy júzege asyrýshy deldal retinde vekselde kórsetilgen bank. Domısılıat veksel boıynsha mindetti adam bolyp tabylmaıdy;
4) domısılıasııa – aýdarym vekseli boıynsha tólem jasaýshynyń nemese jaı veksel boıynsha veksel berýshiniń tapsyrmasy boıynsha úshinshi tulǵanyń (domısılıattyń) veksel boıynsha tólem jasaýy;
5) domısıl – vekselde kórsetilgen tólem jasaý orny;
6) ınkassat – remıtent bank nemese ınkassasııalaýshy bank bolatyn, veksel ınkassosy (ınkassolaý) úshin qaıta tapsyratyn ındossament boıynsha veksel alǵan bank;
7) ınkassasııalaýshy bank – veksel ınkassosyna (ınkassolaýǵa) qatysýshy remıtent-bank bolyp tabylmaıtyn bank;
8) ınkassoǵa tapsyrma – klıenttiń remıtent-bankke veksel boıynsha tólemdi vekselde kórsetilgen merzimde alý jáne/nemese veksel boıynsha tólem jasamaýǵa ýaqtyly narazylyq bildirý týraly nusqaýlyǵy;
9) remıtent bank – ınkassoǵa tapsyrma qabyldaıtyn bank;
10) senim bildirýshi – banktiń bankke veksel ınkassosyn (ınkassolaýdy) júzege asyrýdy tapsyratyn klıenti.
2. Bank myna jaǵdaılarda:
1) ol Veksel aınalysy týraly zańnyń 1 jáne 2 nemese 74 jáne 75-baptaryna sáıkes kelmegen jaǵdaıda;
2) ındossamentter júıeliligi úzilgen jaǵdaıda.
Banktiń ındossanttar qoldarynyń túpnusqalyǵyn, sondaı-aq veksel berýshiniń jáne veksel boıynsha mindetti basqa tulǵalardyń bar bolýyn tekserýdi júzege asyrýyna ruqsat etiledi;
3) veksel boıynsha tólem merzimi aıaqtalǵan kezde;
4) vekseldiń ózinde ony tólemge usyný úshin neǵurlym uzaq merzim kórsetilgen jaǵdaıdy qospaǵanda, eger usynǵannan keıin belgili bir ýaqytta aqy tólenetin vekseldi bergen sátten bastap bir jyl ótse, vekseldermen operasııalardy júzege asyrýdan bas tartady.
2. Vekselderdi ınkassoǵa qabyldaý
3. Veksel ınkassosyn (ınkassolaýdy) ınkassat jáne senim bildirýshi nemese ınkassoǵa tapsyrmalarǵa sáıkes remıtent bank arasyndaǵy tıisti shart negizinde júzege asyrady.
4. Qaǵıdalarǵa qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha ınkassoǵa tapsyrmada mynadaı málimetter bolady:
1) jasaý kúni;
2) senim bildirýshiniń ne remıtent banktiń jáne ınkassasııalaýshy banktiń (ol bar bolsa) ataýy;
3) veksel boıynsha tólem jasaýshynyń ne tólem jasaý nemese aksept úshin veksel usynylatyn ózge tulǵanyń ataýy;
4) veksel boıynsha tólem jasaýshy banktiń (ol bar bolsa) ataýy;
5) veksel boıynsha tólem jasaýshynyń ornalasqan jeri nemese turǵylyqty jeri;
6) veksel boıynsha tólem merzimi;
7) veksel boıynsha tólem orny;
8) aksepttiń bolýy nemese aksepti alý qajettiligi;
9) veksel boıynsha mindetti basqa tulǵalardyń ataýy nemese tegi, ákesiniń aty (ol bar bolsa) jáne ornalasqan orny nemese turǵylyqty jeri;
10) senim bildirýshiniń tólemdi nemese aksepti alý tártibi nemese tásili týraly nusqaýy;
11) veksel boıynsha akseptemeý nemese tólem jasalmaǵan jaǵdaıda narazylyq nemese ózge is-qımyldarǵa qatysty nusqaýlar.
Inkassoǵa tapsyrmalar sanyn remıtent bank aıqyndaıdy.
5. Inkassat ınkassoǵa tapsyrmada kórsetilgen nusqaýlyqtarǵa sáıkes is-qımyldar jasaıdy.
6. Inkassat ınkassoǵa vekcel qabyldanǵan keıin vekselde nemese ınkassoǵa tapsyrmada kórsetilgen merzimnen keshiktirmeı ınkassat pen tóleýshi arasyndaǵy shartqa sáıkes ınkassoǵa qujattardyń túskeni týraly tólem jasaýshyǵa habarlaıdy. Eger veksel ınkassoǵa usyný merzimi boıynsha nemese usyný boıynsha belgili ýaqytqa berilse jáne ınkassoǵa tapsyrmada usynym merzimi kórsetilmese ınkassat ınkassoǵa vekseldiń túskeni týraly ınkassoǵa vekseldi qabyldanǵan kúnnen keıingi kelesi operasııalyq kúnnen keshiktirmeı tólem jasaýshyǵa nemese veksel ustaýshyǵa jaı veksel boıynsha habar jiberedi.
7. Veksel boıynsha tolyq tólem alynǵan jaǵdaıda ınkassat veksel boıynsha ishinara tólem alý jaǵdaılaryn qospaǵanda, vekseldi tólem jasaýshyǵa ótkizedi. Eger tólem jasaý kezinde tólem jasaýshy tólem nemese onyń bóligi alynǵany týraly vekselde belgi qoıýdy talap etse‚ ınkassat vekseldiń ózine osyndaı belgi qoıady.
8. Shetel valıýtasyndaǵy veksel ınkassosy (ınkassolaý) tártibi «Valıýtalyq retteý jáne valıýtalyq baqylaý týraly» 2005 jylǵy 13 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (budan ári – Valıýtalyq retteý týraly zań), Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 7701 tirkelgen, «Qazaqstan Respýblıkasynda valıýtalyq operasııalardy júzege asyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly» (budan ári – Valıýtalyq operasııalardy júzege asyrý qaǵıdalary) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2012 jylǵy 28 sáýirdegi №154 qaýlysyna jáne Qaǵıdalarǵa sáıkes júzege asyrylady.
9. Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda veksel ınkassosy (ınkassolaý) ol boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan tys tólem jasalatyn jer Valıýtalyq retteý týraly zańǵa, Valıýtalyq operasııalardy júzege asyrý qaǵıdalaryna jáne Qaǵıdalarda sáıkes júzege asyrylady.
10. Eger ınkassat tólem jasaýshyǵa tólem úshin veksel usyna otyryp‚ veksel boıynsha aqy tóleýden bas tartý alsa ne vekselde kórsetilgen merzimde veksel boıynsha tólemdi almasa‚ ınkassat, eger ınkassoǵa tapsyrmada veksel narazylyǵy týraly talap bolsa, óziniń senim bildirýshiniń atynan veksel boıynsha akseptemeý nemese tólem jasamaý narazylyǵyn jasaý úshin vekseldi notarıýske usynady.
11. Notarıýs tólem jasamaý narazylyǵyn jasaǵannan keıin bank ınkassoǵa tapsyrmada nusqaý bolǵan kezde senim bildirýshiniń atynan tólem jasaýshydan onyń kelisiminsiz veksel boıynsha somalardy óndirip alý úshin Veksel aınalysy týraly zańǵa sáıkes is-áreket jasaıdy.
12. Inkassalaýshy bank tólem jasaýshyǵa nemese domısılıatqa tólem jasaýǵa vekseldi vekseldiń ózinde kórsetilgen merzimde usynady. Eger veksel boıynsha tólem jasaý merzimi usyný boıynsha nemese usynǵannan keıin belgili bir ýaqytta kórsetilgen jaǵdaıda‚ eger veksel ınkassat pen senim bildirýshi arasyndaǵy shartta ózgeshe kózdelmese, ınkassalaýshy bank vekseldi alǵannan keıin vekseldi kelesi operasııalyq kúnnen keshiktirmeı tólem jasaýǵa usynady.
13. Inkassalaýshy bank veksel boıynsha somany alǵannan keıin olardy remıtent bankke aýdarýdy júzege asyrady. Veksel boıynsha somany alǵan remıtent bank senim bildirýshiniń paıdasyna tólemdi júzege asyrady.
14. Inkassat veksel ınkassosy (ınkassolaý) boıynsha qyzmet kórsetý úshin ınkassat pen senim bildirýshi nemese remıtent bank arasyndaǵy shartta kózdelgen mólsherde jáne tártippen syıaqy alady.
15. Inkassoǵa tapsyrmada kórsetilgen turǵylyqty jer (ornalasqan orny) boıynsha veksel boıynsha tólem jasaýshy bolmaǵan jaǵdaıda‚ ınkassalaýshy bank ınkassat pen senim bildirýshi nemese remıtent bank arasyndaǵy shartqa sáıkes osy fakti týraly remıtent bankke habarlaıdy. Remıtent bank ınkassat pen senim bildirýshi nemese remıtent bank arasyndaǵy shartqa sáıkes odan ári is-áreketterdi júzege asyrý úshin senim bildirýshige habarlaıdy.
Eger ınkassoǵa tapsyrmada ózgeshe kórsetilmese‚ vekseldi tóleý úshin belgilengen sońǵy kúni senim bildirýshiden nemese remıtent bankten nusqaýlyq túspegen jaǵdaıda‚ ınkassalaýshy bank ınkassat pen senim bildirýshi nemese remıtent bank arasyndaǵy shartqa sáıkes tólem jasaýshyny nemese domısılıatty izdestirý sharalaryn qabyldaıdy.
3. Domısılırlengen vekselderdi tóleý
16. Bank klıentpen jasalǵan shart negizinde domısılıant retinde is-áreket jasaıdy. Klıent (jaı veksel boıynsha veksel berýshi nemese veksel boıynsha tólem jasaýshy) vekselde tólem jasaıtyn oryn retinde domısılıattyń ornalasqan jerin kórsetedi.
17. Domısılıatty veksel boıynsha tólem jasaýdy júzege asyrý úshin qajetti aqsha somasymen‚ onyń ishinde regress somasynyń jáne veksel boıynsha tólem jasaý úshin basqa qajetti somalardyń paıyzdaryn qamtamasyz etý tártibi klıent pen domısılıat arasyndaǵy shartta belgilenedi.
18. Eger klıent veksel boıynsha tólem jasaýdy qamtamasyz etýde domısılıatqa onyń kelisiminsiz óziniń bank shotynan aqsha alý quqyǵyn berse‚ al klıenttiń bank shotyndaǵy aqsha domısılırlengen vekseldi tóleý úshin usyný sátinde tólem jasaýǵa jetkiliksiz bolsa‚ bank:
1) tólem jasaýdan bas tartady jáne veksel ustaýshy tólem jasaýshyǵa nemese jaı veksel boıynsha veksel berýshige talap qoıý arqyly vekselge narazylyq bildiredi;
2) ne domısılıanttyń bank shotynda bar vekseldik somasynyń qajet bóliginde veksel boıynsha tólem jasaýdy Veksel aınalysy týraly zańnyń 38-babyna sáıkes júzege asyrady.
4. Vekselder kepili
19. Veksel kepildi banktiń atyna jasalǵan ındossamentke «qamtamasyz etilýge tıis valıýta» ne «kepildikke beriletin valıýta» eskertpelerin nemese kepildi túrindegi ózge de eskertpeni engizýmen resimdeledi.
Veksel ustaýshy bank vekselden týyndaıtyn barlyq quqyqty júzege asyrady jáne ol qoıǵan ındossamenttiń qaıta kepildik berýshi ındossament retinde kúshi bolady.
20. Veksel kepilimen qamtamasyz etilgen banktik qaryzdy óteý merzimi veksel boıynsha tólem merziminen aspaıdy.
Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdardyń aýdarym jáne jaı vekseldermen operasııalar júrgizýi qaǵıdalaryna qosymsha
Nysan
Inkassoǵa tapsyrma
Jasaý orny ________________________
Jasaý kúni _________________________
Klıent/veksel ustaýshy/remıtent
___________________________________________________________________________________________
zańdy tulǵanyń ataýy/jeke tulǵanyń tegi, aty, ákesiniń aty (bar bolsa)
Remıtent bank
___________________________________________________________________________________________
ataýy jáne ornalasqan orny
Tóleýshi
___________________________________________________________________________________________
tóleýshiniń poshtalyq mekenjaıy (jeke tulǵanyń turǵylyqty jeri zańdy tulǵanyń ornalasqan orny)
___________________________________________________________________________________________
Tóleýshiniń banki
___________________________________________________________________________________________
ataýy jáne ornalasqan orny
Veksel boıynsha tólem orny
___________________________________________________________________________________________
Veksel boıynsha tólem merzimi
___________________________________________________________________________________________
Veksel boıynsha mindetti ózge tulǵalar
___________________________________________________________________________________________
ataýy jáne poshtalyq mekenjaıy (jeke tulǵanyń turǵylyqty jeri /
___________________________________________________________________________________________
zańdy tulǵanyń ornalasqan orny)
___________________________________________________________________________________________
Klıenttiń nusqaýlyqtary
___________________________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________________________
Veksel boıynsha narazylyq talaptary
___________________________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________________________
Erekshe belgiler
___________________________________________________________________________________________
Mór (bar bolsa) _____________________________
(remıtent banktiń qoly)
Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2016 jylǵy 15 aqpandaǵy Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №13071 bolyp engizildi.