Erlikke árqashanda oryn tabylady. Kez kelgen ózekti jan óziniń órmek bolyp órilgen ómir jolynda erteli-kesh irili-usaqty ártúrli eren isterge qol uryp jatady. Biraq solardyń birli-jarymy ǵana dúıim jurtty dúr silkindirip, erlik jasaǵan abzal adamnyń atyn aspanǵa shyǵarady. О́ıtkeni, naǵyz júrek jutqan erdiń el esinde qalatyn eleýli erliginiń merzimi men mekenin taǵdyrdyń ózi belgilep berip turady. Bıylǵy jyldyń 27 naýryzy kúni tańerteń Astana áýejaıynyń aspanyn 50 mınýt boıy aınalyp ushýǵa májbúr bolǵan Fokker-100 ushaǵynyń komandıri Dmıtrıı Rodın bastaǵan ekıpaj músheleriniń borttaǵy 116 jolaýshyny aman saqtap qalýǵa baǵyttalǵan batyl baılamdarynyń da jazmyshtyń tap osylaı joǵarydan berilgen jazýynyń arqasynda júzege asyrylǵanynda eshbir kúmán joq.
Ádette ómirde kezdeısoq eshteńe bolmaıdy. Al bola qalǵan nárselerdiń báriniń zańdy orny men retti salmaǵy bar. Jeksenbiniń sol bir kúngi araıly tańynda aınalany áp-sátte álemtapyryq etip ketetindeı erekshe belgi-beder kúni buryn bilinbegen. Tamyljyp atqan tańnyń shuǵylaly shapaǵy lezde aınalaǵa talasa tarap, mańaıǵa mamyrajaı maýytysy múlgigen talma tynyshtyqtyń qaýsyrmalap qona bastaǵan shaǵy edi. Alaıda, dál osy mezette talaıy bólek taǵdyrǵa sol kezge deıin barsha sanaly ǵumyrynyń 35 jylyn áýe keńistigi keneresinen kókteı ótip, zeńgir aspan júzin sharlaı ushýǵa arnaǵan Dmıtrıı Rodın esimdi tájirıbeli ushqyshty synnan ótkizip, túbinde odan da sýdan taza etip shyǵarý qatty qajet bolǵan sııaqty. Sol-aq eken, álginde ǵana uıqydan jańa oıanǵan qyrdaǵy qapysyz aýyldyń keıpin kórsetip turǵan áýe gavanynyń aınalasy kenet alashapqynǵa aınalyp, ersili-qarsyly júgiriske tolyp ketti.
О́z basym osy kúni sáskege jetpeı bastalyp ketken dúrbeleńniń jaıyn Investısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshovtiń áleýmettik jelilerde jazǵan jazbalarynan bildim. «Ekıpajdyń, ásirese, komandırdiń sheberligi men shydamdylyǵyn, sondaı-aq jerdegi barlyq qyzmettiń úılesken jumystaryn atap ótkim keledi. Ekıpajdy memlekettik jáne vedomstvolyq nagradalarǵa usynatyn bolamyz», – dep jazǵan eken mınıstr sol sátte Facebook-tegi paraqshasyna. Sodan ári ınternet-resýrstardan indete izdeı otyryp, sol kúni tańerteń Bek Air avıakompanııasynyń Qyzylorda qalasynan ushyp kelgen Fokker-100 ushaǵynyń Astanaǵa qonar kezinde aldyńǵy shassıleri shyqpaı qalyp, komandırine áýe kemesin apatty jaǵdaıda jerge qondyrýǵa týra kelgenine qanyqtyq.
Álbette, «áýe kemesin apatty jaǵdaıda jerge qondyrýǵa týra kelgen» degen tirkestiń tini kóterip turǵan sózderdiń salmaǵy aıtýǵa ǵana ońaı kórinedi. Áıtpese, árbir mınýty birer saǵattyń soǵysyna ǵana emes, qas-qaǵym qaıyrymda lap etip sóne ketýge ázir turǵan tutas bir ómirdiń ózegine qaýyrsyn qanat bolyp baılanǵan sol sátterde laınerdiń bas ushqyshy Dmıtrıı Rodın men ekinshi pılot Vadım Smerechanskııdiń ne kóńil kúıdiń kúıtine kóship, nendeı sezimderge selebe júgirtip, qandaı oılardyń ormanynda júzip júrgenderin dóp basyp, qapysyz taný úshin tek sondaı mezetterdi solardyń ózderi bolyp bastan keshý ǵana kerek shyǵar. Áıtkenmen, bir nárse aıdan anyq, aldarynda ushaqty jerge aıta qalarlyq aýyr apatsyz qondyryp, borttaǵy jolaýshy bitkendi túgeldeı aman saqtap qalýdan basqa maqsat ta, múdde de bolmaǵan ekıpaj músheleri jer men kóktiń arasyndaǵy kishkene ǵana keńistikte ómir men ólim betpe-bet kelip, tikeleı teketireske túsken máýritte boılarynda býyrqanǵan barlyq qorqynysh pen úreıdi batyl basyp tastap, barynsha salqynqandylyq pen sabyrlylyqqa júginip úlgergen, osy tabandylyq pen taǵattylyq arqyly sheberlik pen tájirıbeni ıkemmen iske qosa bilgen. Mundaı sezim kúıine tez jetý úshin kim-kimniń de erik-jigeri berik, rýhy joǵary bolýy kerek. Batyldyq degenimizdiń ózi alda jasalǵaly turǵan oqys tirliktiń óte qorqynyshty ekenin adamnyń jan-tánimen sezine bilýi arqyly ǵana júzege asady. Batyr - eshteńeden qoryqpaıtyn emes, óz boıyndaǵy qorqynyshyn basa biletin adam. Munyń ústine, mundaı qadamǵa qulash urýǵa sanaýly ǵana mınýttar berilgen kezde, adamnyń búkil aqyl-parasaty men paıym-biligi de qosa synǵa túsip keter edi.
Bizdiń keıipkerlerimiz sol kúni tap osyndaı jaǵdaıǵa tap keldi. Sebebi, Astana áýejaıyna ushyp kelip qalǵan ushaqtyń aqaýlyǵy onyń tek qonýǵa bet alǵan sátinde ǵana bilingen. Ásheıinde pýltti basqa boıda sart etip ashylyp, jerge qaraı tepkishek bolyp tartyla qalatyn shassıler bul joly tym-tyrys turyp qaldy. Al ýaqyttyń tym tyǵyzdyǵy áýe kemesiniń kapıtany Dmıtrıı Rodınniń kóp oılanyp-tolǵanyp jatýyna yryq bermedi. Bul sátte onda tipti laınerdi qaıtkende de jerge aman-esen qondyrýdan basqa maqsat pen tańdaý bolǵan joq. Biraq komandır shuǵyl túrde osyndaı sheshim qabyldaǵannan keıin de ushaqqa aeroporttyń tóbesinde elý mınýttaı ýaqyt ushyp júrýge týra keldi. Osy árbir sekýndy men mınýty syn saǵaty bolyp soqqan erlikke toly elý mınýttyń ishinde ekıpaj ózderi úshin buryn-sońdy bolyp kórmegen ómirlik emtıhanǵa barynsha jedel, meılinshe tııanaqty daıyndalyp jatty. Komandır men ekinshi pılot osy aralyqta laınerdi múmkindiginshe az zaqymmen qondyrýdyń joldaryn qarastyryp jatsa, bortserikteri salon ishindegi jolaýshylar arasyn úreı jaılap, orynsyz tolqýǵa jol bermeýlerine kúsh salýmen boldy. О́mir men ólimniń ara-jigi tym jaqyn turǵan sol bir sátterde jerdegi aeroport aýmaǵynda da jan alysyp, jan beriskendeı qyzý jumystar bastalyp ketti. Onda ushaq qonýǵa tıisti beldeý túgel tazartylyp, onyń kóbesine kópirshigen appaq kóbik tógildi. Munyń ózi áýe mashınasy jerge qonǵan kezde onyń jermen túıisken múıisinen ot qashyp ketpeýi úshin jasaldy.
Aqyrynda Dmıtrıı Rodın nar táýekelge naıza shaptyryp, áýe laınerin kúni buryn mejelenip, daıyndalyp qoıylǵan beldeýge qaraı baǵyttady. О́ziniń osy kezge deıin jınaǵan tájirıbesi men tehnıkalyq nusqaýǵa súıengen komandır ushaq dońǵalaqtary jerge tııýi kezinde eń aldymen kabınanyń alǵa qaraı eńkeımeı, tik qalpynda turýyna aıryqsha qatty kúsh saldy. Munysy jáne zaıa ketpedi. Bári de óziniń oılaǵanyndaı boldy da shyqty. Ushaq kóbik tógilip tastalǵan júgirý beldeýine taban tiregennen keıin 25-30 metrdeı jerdi «tumsyǵymen» súzip ótip baryp, baıaýlap toqtady. Osynyń arqasynda áýe laıneri qonar kezinde barynsha az zaqymǵa ushyrap, borttaǵy 116 jolaýshy men 5 ekıpaj múshesiniń eshqaısysy eshqandaı zardap shekken joq.
Osy oqıǵadan keıin Investısııa jáne damý mınıstrligi avıasııalyq oqıǵany tekserý jóninde arnaıy komıssııa qurdy. Oǵan Bek Air avıakompanııasynyń ınjenerlik-avıasııalyq qyzmeti tehnıkalyq mamandary da shaqyryldy. Osy tekseris qorytyndysy ushaqtyń apatty jaǵdaıǵa ushyraýyna ony eksplýatasııa jasaýdaǵy kemshilikter emes, konstrýksııalyq-óndiristik jetimsizdikter sebep bolǵanyn anyqtap berdi. Nátıjesinde zaýyt ókilderi endi shyǵarylatyn ushaqtarda máseleniń osy jaǵy eskerilip, aldaǵy kezde mundaı olqylyqtardyń oryn almaýyna kúsh salatyndaryn bildirip ketti. Sol sııaqty endigi kezeńde osy laınerdi óndiriste paıdalanyp otyrǵan avıakompanııa ekıpajy músheleri Amsterdamdaǵy oqý-trenajer ortalyǵynda bir ret altyda bir ret oqý oqyp turatyny jónindeg uıǵarym jasaldy.
Jaqynda atalmysh ekıpajdyń barlyq músheleri, joǵaryda mınıstr Áset Isekeshov ýáde etip ótkendeı, túgel memlekettik nagradalarǵa usynyldy. Mundaǵy basty tulǵa – Rodın Dmıtrıı Olegovıch 1961 jylǵy 31 tamyzda Almaty qalasynda týǵan. Kezinde Reseıdiń Sankt-Peterbýrg qalasyndaǵy azamattyq avıasııa akademııasyn bitirgen ol 2014 jyldan beri Fokker-10 áýe laıneriniń komandıri bolyp keledi. Osy kezge deıin áýede ushý merzimi 10 000 saǵatqa tolǵan bolsa, sonyń 6 000 saǵatyn komandır laýazymynda ótkizgen. Pılot retinde batys óndirisiniń 7 tıpti ushaǵynda ushýdy jetik meńgergen. Sonymen birge, osy shaqta Dmıtrııdiń budan aldy jyl buryn bas qosqan ómirlik seriginiń de avıasııa salasynyń mamany ekeni, olardyń ortaq bir uldary bar ekenin málim boldy.
Búginde ataǵy tek bizdiń elimiz ǵana emes, kúlli álemge keńinen tanymal bolyp turǵan Dmıtrıı Rodınniń dańqyn jaqynda ótken Qazaqstan halqy Assambleıasynyń sezi kezinde Prezıdent Nursultan Nazarbaev burynǵydan beter aspandatyp jiberdi.
-Jaraısyń, naǵyz erlik is, osynshama adamdy ólimnen qutqaryp qaldy… Jurttyń bári munyń qalaı bolǵanyn… qanshalyqty qorqynyshty ekenin bilgileri keledi, – dedi Memleket basshysy sóıleý úshin minbege kóterilgen Rodınge qarap.
-Televızordan meniń qorqýǵa ýaqytymnyń da bolmaǵanyn bári kórsetti, Nursultan Ábishuly, – dep jaýap qatty buǵan Rodın.
-Iá, dál solaı. Bálkim, jurt ashylmaǵan artqy dóńgelekter bolmaǵanyna qýanǵan shyǵar?, – dedi Elbasy sosyn.
-Siz durys aıtasyz, bul osyndaı jaǵdaıdaǵy táýirirek, eń qaýipsiz varıant boldy. Sońǵy kezderi jurttyń bári meni qaharman dep atap júr. Men de basqalar sııaqty otan aldyndaǵy, sizdiń aldyńyzdaǵy óz boryshymdy oryndadym. Bizdiń ushaqta 116 adam boldy. Al «Qazaqstan» atty ózińiz shtýrvalyn ustaǵan laınerde, sizdiń sońyńyzda 18 mıllıon adam bar, – dedi kelesi sóziniń syńaıynda kapıtan.
Osynyń arasynda áýe laıneriniń komandıri Prezıdentke zalda janynda otyrǵan polkovnık Qaırat Úmbetovtiń jas jaýyngerdi granata jarylǵanda óz denesimen jaýyp, ajaldan aman alyp qalǵan naǵyz batyr ekenin jetkizdi. Osydan-aq kapıtannyń adamgershilikti tý etip kóteretin naǵyz adal peıildiń, shynaıy peıildiń adamy ekeni kórinip turdy.
Munyń bári elý mınýtqa sozylǵan erlik sátiniń óz qaharmanyn durys tańdap alǵanyna bizdiń kózimizdi taǵy bir márte jetkizdi.
Serik PIRNAZAR,
«Egemen Qazaqstan»
ASTANA