Aımaqtyq arhıv qorynda saqtalǵan málimetterge qaraǵanda, 1941-1942 jyldary aımaq turǵyndary 702 899 somnyń dúnıesin jınap, 4791 jylqyny maıdanǵa attandyrǵan. 1943 jyly 376 370 somdy aqshalaı tabystap, oǵan qosyp 2629 jylqy bergen. 1944 jyly 103 768 som jınap, taǵy da 791 at daıyndaǵan. 1945 jyldyń basynda 1071 at bergen eken.
Osy dúnıelerdi maıdanǵa jetkizip, baıólkelikter atynan tabystaý úshin sol kezdegi aımaq basshylarynyń biri Qashqynbaı Málikuly 1942 jyly qysqa salym Máskeýge qaraı betteıdi.
Qashekeń osy sapary jaıly 1985 jyly Uly jeńistiń 40 jyldyq merekesi qarsańynda jaryq kórgen «О́mir órnekteri» deıtin kólemdi esteliginde: «...1942 jyldyń kúzinde meni Ulan-batyrǵa shaqyrdy. Qyzyl Armııaǵa kómek aparatyn toptyń quramyna engizipti. Delegasııany marshal H. Choıbalsyn bastap júrdi. «Revolıýsıonaıa Mongolııa» atty tank kolonnasyn syıǵa tartý úshin 1942 jyly qarasha aıynda jolǵa shyqtyq. 1943 jyly 12 qańtar kúni Máskeý mańyndaǵy Naro-Fomınskıı deıtin shaǵyn qalashyqta Mońǵol jurtynyń qarajatyna jasalǵan 53 tankti polkovnık M.T.Leonov basqarǵan 112-shi Qyzyltýly tank brıgadasyna tapsyrý rásimi ótti. Men baı-ólkelikter bergen tankti ekıpaj komandıri Rezkovqa tapsyrdym. Ol meni tankke otyrǵyzyp, ári-beri alyp júrdi. Baıólkelikter jınap bergen azyq-túlik, kıim-keshekti soldattarǵa úlestirip berdim. Jıyn sońynda brıgada komandıri «biz bul tankilermen Berlınniń kóshesin taptaımyz, dedi», deıdi.
Myna sizder kórip otyrǵan fotodaǵy tank joǵarydaǵy baıólkelik qazaqtardyń maıdanǵa joldaǵan baıǵazysy. Tanktiń uńǵysy ornalasqan qozǵalmaly joǵary bóliginde «Ot arat BAIN-Ýlgeıskogo» degen jazý tur. Mundaǵy «arat» sózi qazaqsha «halyq» degen uǵymdy bildiredi. Demek joǵarydaǵy mátindi tolyq qazaqshalasaq «Baı-ólke halqy atynan» degen sóz bolyp shyǵady.
Internet qorynda joǵarydaǵy 112-shi tank brıgadasy týraly málimet kóp eken. Syıǵa berilgen 53 tanktiń onshaqtysy 5375 shaqyrym jol júrip Berlınge deıin barǵan. Osylardyń arasynda myna sýrettegi baıólkelikter tankisi de bar.
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»
