Orynbasar apaıdyń aıtýyna qaraǵanda, 1972 jyly oblystyq «Kókshetaý pravdasy» gazetinde qyzmet istep júrgen tusta elden «anań aýyryp jatyr» degen sýyt habar kelgen. Alyp ushyp jetti. Shynynda da syrqat meńdep jatyr eken. Qyryq kún qasynda tapjylmaı kútken. Bir kúni anasy:
– Ana sandyqty ashshy, – deıdi.
Qos qulaqty, qaqpaǵyna qoshqar múıizdi oıý salynǵan, súıekti, úlken sandyq ishinen anasynyń aıtýymen shubar sısaǵa oralǵan júzikti alyp shyqqan.
– Bul da bir ómir ǵoı, qaraǵym, – degen anasy, – esińde bolsyn, bul Aqan seriniń Aqtoqty anamyzǵa syıǵa tartqan júzigi. Pende ǵumyrda basyńa neler kelip, ne ketpeıdi? Qysylyp taryqsań da sata kórme, altynǵa aıyrbastamaıtyn zat. Ájeńniń kózi, ájeńniń ǵana emes, Aqan seriden qalǵan jádiger.
Odan ózge de ádemi monshaq, aqtańdaı kúmisten soǵylǵan jep-jeńil sholpy, árqıly saqına-júzikter bar eken. Biraq eń qymbaty – Aqtoqty ájesiniń kózi. Anasy álgi júzikti qolymen sıpap, aımalaǵan. Mańdaıyna tıgizip táý etip, sodan soń eljireı qushyrlana ıiskegen.
Aqan seriniń 150 jyldyq toıyna kelgen kórnekti jazýshy Sáken Júnisov te bul jaıdy estip, Orynbasar apaıdy ádeıi shaqyrtypty. Júzikti ala barǵan. Qalamger súısine qarasa kerek, qolyna taǵyp ta kórgen. Mýzeıge qoı dep aqyl qosqan.
–Úıińde, sandyqta jatqannan ne paıda? – dese kerek jazýshy, – al mýzeıde tursa támam jurt kóredi. Jalmuqan men Aqan seriniń arasyndaǵy jelaýyzdar aıtyp júrgen jańsaq sóz tyıylady. Eldiń ıgiligine aınalady.
Bergisi kelgenimen, anasynyń amanaty jadynda. Qazir oblys ortalyǵyndaǵy tarıhı-ólketaný murajaıynda Aqtoqtyǵa Aqan seri syılaǵan júziktiń sál kishireıtilgen kóshirmesi tur. Túpnusqa sol qalpy, syzat túspegen. Ýaqyttyń taby óshire almaıtyn aıqyn ajar men sárýar saltanatty pash etip, jıen nemeresiniń shańyraǵynda saqtaýly tur.
Baıqal BAIÁDILOV
KО́KShETAÝ
