Bas bank jańa jylǵa arnalǵan 2 bazalyq ssenarııdi qarastyrǵan bolatyn, eki jaǵdaıda da munaı baǵasy 60 AQSh dollary dep bekitilgen edi. Degenmen 2018 jyldyń sońynda kómirsýtegi baǵasy kúrt arzandap, brent markaly munaı quny barreline 50 dollarǵa deıin túsip ketti. Sol sebepti Úkimet 2019-2021 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet jobasyn qaıta qarastyryp, munaı baǵasy 55 dollar dep bekitti. Munaıdyń arzandaýy teńgeniń qunsyzdanýyn kúsheıte túsetinin eskersek, 2019 jyly ınflıasııa kólemi Ulttyq bank belgilegen 4-6 paıyzdyq dálizden shyǵyp ketýi de yqtımal.
Ulttyq bank tóraǵasy ınflıasııanyń keler jyly kúsheıip ketý qaýpin de joqqa shyǵarmaıdy. Bul týraly bas bankır byltyr:
– Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq banki óz quzyreti sheginde ınflıasııalyq targetteý saıasatyn júrgizýdi jalǵastyrady, – dep málimdegen edi.
О́z sózinde ol ornyqty ekonomıkalyq damýdy qamtamasyz etý úshin aqsha-kredıt jáne bıýdjettik saıasattyń úılesimdiligi qajet ekendigin atap ótti.
– Júrgizilip otyrǵan aqsha-nesıe saıasatynda Qazaqstannyń Ulttyq banki respýblıkalyq bıýdjet shyǵystarynyń aıtarlyqtaı bóligin qarjylandyratyn Ulttyq qordan transferttiń kólemin de eskeredi, – degen D.Aqyshev.
Bul turǵyda Ulttyq bank tóraǵasy teńgeniń qunsyzdanýy shekten shyǵyp bara jatsa, Ulttyq qordyń qarajatyn paıdalanyp, tipti ákimshilik ıntervensııaǵa júginip ınflıasııany atalǵan dálizden asyrmaı ustap turýǵa kúsh salatynyn aıtty. Taýar men qyzmet baǵasynyń qymbattaýy qarqyn alǵan jaǵdaıda D.Aqyshev Ulttyq qor men ákimshilik resýrstar arqyly 2020 jyldan keıin ınflıasııany tipti 4 paıyzdan da ósirip jiberýge daıyn otyr.
Sonymen qatar D.Aqyshev ulttyq valıýtanyń bazalyq mólsherlemesin de kótere otyryp, teńgeniń kúıin myqtaı túspek.
– Bazalyq mólsherlemeniń aǵymdaǵy 9,25 paıyzdyq deńgeıi teńgemen aktıvterge suranysty arttyrýǵa jáne aqsha-nesıe jaǵdaılaryn qolaıly deńgeıde saqtaýǵa múmkindik beredi, – dedi bas bankır.
D.Aqyshevtyń Ulttyq bank quzyreti aınalasyndaǵy sharalarynan bólek bıyldan bastap ınflıasııany azaıtatyn obektıvti sebepter de bar deýge bolady. Máselen, Memleket basshysynyń ótken jyldyń sońynda Úkimet otyrysynda kommýnaldyq sharýashylyq salasyndaǵy monopolısterdi nazarǵa alyp, tarıfterdi arzandatý týraly tıisti organdarǵa berilgen tapsyrmasy aıasynda qyzmet aqysy arzandaıtyn bolsa, bul 2019 jyly teńgeniń qunsyzdanýyn báseńdete túspek.
Inflıasııanyń serpinin aıqyndaıtyn negizgi faktorlardyń qatarynda syrtqy áserlerdi de joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Máselen, Reseıdegi ınflıasııanyń salqyny bizge de jetetini burynnan belgili. Kórshimizge qatysty batys elderiniń sanksııasy kúsheıgen saıyn rýbldiń devalvasııalaný qaýpi de kúsheıe beredi. Energııa resýrstarynyń, sonyń ishinde munaıdyń arzandaýynan, sonyń saldarynan bolatyn naqty aqsha kiristeriniń azaıýy da sondaı sebepterdiń biri.
– Qazaqstannyń ekonomıkasy áli kúnge deıin syrtqy daǵdarystarǵa qarsy turýǵa álsizdeý bolyp tur. Áli kúnge deıin munaı baǵasy burynǵydaı ekonomıkalyq belsendiliktiń serpinin anyqtaıtyn mańyzdy faktor bolyp qaldy, – degen D.Aqyshev el ekonomıkasynyń álsiz jerin jasyrmaı atap kórsetti.
– Eger munaı baǵasy barreline 60 emes, 40 AQSh dollary bolsa, jyldyq ınflıasııa 2019-2020 jyldary atalǵan 4-6 paıyzdyq dálizden anaǵurlym asyp ketýi yqtımal. Olaı bolsa, aqsha-nesıe talaptaryna túzetýler engizý kerek bolady,– deıdi ol. Qalaı desek te, Ulttyq bank tóraǵasynyń bıylǵy jumysy jeńil bolmasy anyq.
Aıta keteıik, taıaýda birneshe iri ınvestısııalyq kompanııa men zertteý agenttikteri jańa jyldyń jahandyq ekonomıkasyna boljam jasaı kele, 2019 jyly munaı baǵasynyń ortasha quny 62-67 AQSh dollary aralyǵynda bolatynyn joramaldaıdy. Eger jahandyq ekonomıka kúrt daǵdarystan aman bolyp, geosaıasat turaqtalatyn bolsa, teńgeniń ınflıasııa deńgeıin Ulttyq bank 4-6 paıyz dálizinde ustap turýǵa tıis.
Baýyrjan MUQAN,
«Egemen Qazaqstan»
