100 • 24 Jeltoqsan, 2019

B.Momyshuly: Qazaq halqynyń uldary otan aldyndaǵy mindetin abyroımen oryndaıdy

46 retkórsetildi

Búgin dańqty qolbasshy, áskerı qaıratker, jazýshy, Keńes Odaǵynyń Batyry, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty Baýyrjan Momyshulynyń týǵan kúni. 1942 jyly «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetine Kommýnıstik sálemmen jibergen N.Gvardııa atqyshtar polky komandıriniń orynbasary – kapıtan Baýyrjan Momyshuly jazǵan maqalasyn nazarlaryńyzǵa usynamyz. 


1942 jylǵy 4 ıanvarda Qazaqstan delegasııasynyń predsedateli, KK(b)P Ortalyq Komıtettiń qyzmetkeri Qabylbaev joldas menimen áńgimeleskende, bizdiń dıvızııany tolyqtyratyn áskerlerdi iriktep alýǵa sizdi aıryqsha qatynasyp otyrǵanyńyzdy aıtty.
Bul áńgimeden birneshe kún ótkennen keıin bizdi tolyqtyrýǵa jańa kúshter keldi. Men olarǵa erekshe kóńil bólip, jańa kelgen jaýyngerlerdi bólimshelerge taratýǵa qatynastym. Jasyratyny joq, bular ol kezde maǵan unamady. Stroıda bolmaǵan, ıkemdiligi kem, ózderi óte jas, alǵashqy urysta-aq qoıannyń kójegindeı jan-jaqqa qashyp kete me dep oıladym. Qysqasy jańa kelgen jaýyngerlermen birinshi urysqa shyqqanǵa deıin men ishimnen qaýiptenip júrdim.
Olardy daıarlaýǵa bizge tek bir apta ýaqyt berildi. Bul ýaqyttyń ishinde biz olarmen ábden túsinisýge úlgere almadyq, uıymdastyrý máselelerin únemi asyǵys sheship otyrdyq. Bizge óte qıyn, jaýapty jaýyngerlik mindet júkteldi. Soltústik-Batystyń yzǵarly qysy jaǵdaıynda qyryq gradýs aıazda jolsyz erejelermen uzaq jol júrip, qıyn joryq jasaýǵa, maıdandy buzyp ótýge, gıtlershilerdiń tonaýshy armııasyn tutas armııalyq toptaryn bólip alyp, Qyzyl Armııanyń basqa bólimderimen birge kúsh qosyp, okkýpanttardy qorshap, qurtýǵa týra keldi.
Biz jolsyz jerlermen, kúrtik qarda, dushpannyń jerden jáne áýeden jaýdyrǵan oǵy astynda, jaýdyń qıyr tylynda soǵysa otyryp, jaýdyń qarsylyǵyn jeńe otyryp 200 kılometr alǵa bastyq.
Bul urystardyń nátıjesinde biz 62 derevnıany fashısterdiń tepkisinen azat ettik. Bul derevnıalarda sovet úkimeti qaıta ornatyldy. Fashıster urys maıdanynda 2 myń adamnyń óligin qaldyryp ketti. Bizdiń bólimshe dushpannan 125 avtomat, 13 tank, 16 zeńbirek pen mınomet, kóp oq-dári, azyq-túlik, soǵys jabdyǵyn jáne basqa kóp qarý-jaraq qolǵa túsirdi.

Bul keskilesken qatty urystarda Qazaqstannyń uldary nemis okkýpanttarǵa qarsy qalaı kúresip, olardy qalaı raqymsyz kúıretý kerek ekenin taǵy da aıqyn kórsetti. О́zderiniń súıikti sosıalıstik otanyna, ózderiniń halqyna, kommýnıst partııasyna, súıikti kósemimiz I. V. Stalınge shyn berilgendiktiń úlgisin, Otan Qorǵaý Halyq Komıssary jáne súıikti bas komandashamyz Stalın joldastyń buıryǵyn oryndaýdyń úlgisin kórsetti.
Biz Qyzyl Armııanyń shyn jaýyngerine, sovet patrıotyna laıyqty asqan erlikpen, janaıamaı soǵystyq, batyrlyqtyń, júrektiliktiń úlgisin kórsettik – dıvızııanyń komandovanıe bizdiń jaýyngerlik qımyldarymyzǵa osyndaı baǵa berdi. Men talaı urystarǵa qatysqan komandırmin, sondyqtan bizdiń jaýyngerlerdiń komandırler men saıası qyzmetkerlerdiń komandovanıeden ondaı zor baǵa alýǵa laıyqty jaýyngerlik qımyldaryn óz kózimmen kórdim.
Sizder jibergen jas jaýyngerler meniń alǵashqy qaýipten­genimdeı bolmaı shyqty, olar negizinde ózderin jaqsy ustap, erlik, júrektilik, batyrlyq kórsetti. Jas jaýyngerler asqan kúshti jigermen, jas qyrandardaı taıynbaı urysqa umtyldy.
Jaraısyń, jigitter, jaraısyń, qazaq uldary.
Bul urystarda jańa kelgen jas jaýyngerlerdiń ishinen Lenınogorsk jumysshysy Battalov Jumajan joldas, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Saryaǵash aýdanyndaǵy Stalın kolhozynan Egenberdıev Jalynbek joldas jáne basqalary erekshe erlik kórsetti, úkimettiń nagradyna usynyldy.
Ásirese, Lenınogorsk jumysshysy gvardees qyzyl ásker Tólegen Toqtarov úzdik erlik kórsetti. Ol urystardyń birinde batyr ólimmen qaza tapty. Biz Tólegendi úkimettiń eń joǵary nagradyna – Lenın ordeni men Sovetter Soıýzynyń Geroıy ataǵyn berýge usyndyq.
Basqa jaýyngerlerdiń jaýyngerlik, erlik isteri týraly jazýǵa ýaqyt joq, biraq máńgi óshpeıtin ataqqa ıe bolǵan 28 geroılar sııaqty basqa jaýyngerlerdiń de erlikteri bizdiń polktyń dańqty tarıhynan kórnekti oryn aldy. Qysqasynan aıtqanda Qazaqstan bizge tamasha jaýyngerler jibergen.
Bizge gvardees jaýyngerler bergenińiz úshin alǵys aıtamyz.
Jastardy kommýnıstik rýhta, óz otanyna shyn berilgendik rýhynda tárbıelegen Qazaqstan komsomolyna alǵys aıtamyz.

Kommýnıstik sálemmen:
N. gvardııa atqyshtar polky
komandıriniń orynbasary –
kapıtan Baýyrjan Momyshuly.
Soltústik-Batys maıdany.

«Sosıalıstik Qazaqstan», 1 aprel, 1942 jyl

 

Sońǵy jańalyqtar

Eljan Birtanov Qytaı elshisimen kezdesti

Qazaqstan • Búgin, 19:17

Basty aqparat (21.02.2020)

Vıdeo • Búgin, 18:56

Semeıde stýdentter jataqhanasy órtendi

Aımaqtar • Búgin, 17:40

Memleket basshysy birqatar kezdesý ótkizdi

Prezıdent • Búgin, 17:08

Qańǵybas ıtter de qorǵalatyn boldy

Aımaqtar • Búgin, 12:04

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Uqsas jańalyqtar