Rýhanııat • 10 Qańtar, 2020

Urpaq tárbıesine janymyz ashysa

63 retkórsetildi

Urpaq tárbıesi – ult bolashaǵy ekenin jıi aıtamyz. Men – búgingi urpaq tárbıesi, erteńgi ult bolashaǵyn qalyptastyrýmen balabaqshada aınalysyp otyrǵan mamanmyn. Jaqynda júz jyldyq mereıtoıyn atap ótken bas basylym betinde byltyr shyqqan «Jasyna jetpeı qartaıǵan baldyrǵandar» atty maqaladaǵy másele meni sońǵy ýaqytta jıi mazalap júr. О́ıtkeni dál osy problema balalarmen jumys isteý barysynda kún saıyn aldymnan shyǵady.

Mýzyka adam janyn estetı­kalyq, rýhanı jaǵynan tárbıe­leıdi. Osy úshin de biz balalardyń balabaqshadan bastap mýzykalyq qabiletterin ashýǵa múmkindik beretin án-kúı sabaǵyn ótkizemiz. Qanshama jylǵy pedagogıkalyq eńbek ótilimde mektepke deıingi balalarmen kóp jumys istedim. Sonda qazirgi baldyrǵandar shynymen de jasyna jetpeı «qartaıǵandy» jaqsy kóredi. Al olarǵa óz jasyna, bolmysyna saı ánderdi qyzyqtyryp aıtqyzý – úlken jumys, zor eńbek. Sebebi aldymen balalardy oǵan kóndirý kerek, qyzyqpasa kónbeıtin kish­kentaılardyń ánderdi unatýy úshin biraz ter tógýge týra keledi.

Bizde balalar kompozıtorlary az da bolsyn bar, olar jaqsy jumys istep júr. Dese de sol maıtalman mamandardyń eńbekterin ári qaraı taratýǵa, kórermenge, tyń­darmanǵa jetýine, biz sekil­di mýzyka muǵalimderiniń qol­da­nýyna jetkilikti jaǵdaı ja­­sal­maı tur. Osy tusta Kom­pozıtorlar odaǵy, bolmasa ur­paq tárbıesine jany ashyǵan bir vedomstvo sol ánderdiń basyn biriktirip, tekst, notasymen bir jerge jınaq­tasa jón edi. Máse­len, otan­dyq kóp­tegen saz­ger­ler­diń shyǵar­ma­laryn tájirı­bede qol­danǵymyz keledi, alaıda basym bóligi balalar­dy tart­paıdy. Kóp óńdeýge týra keledi. Ýaqyt jo­ǵalt­paý úshin ári bala­lardyń da qa­laýyn eskerip reseı­lik saıt­tar­dy aqtaramyz. Shirkin-aı, nebir kóńildi ánderdiń sózi de, no­tasy da, tipti mınýsovkasy da da­ıyn ǵoı! Alasyz da paıdalana beresiz. Oryssha saıt­tardaǵy sol ádemi ánderdi bala­larǵa qazaq­sha aıtqyzý úshin ana tili­mizge tárjimeleımiz. Aýdarma­shyǵa aınalǵanymyzdan buryn bal­dyr­ǵandardy aýdarma tilmen tár­bıelep júrgenimiz janǵa batady.

Jalpy, balalar eliktegish keledi. Telearnalardaǵy túrli mýzykalyq keshterde án salatyn óner ıelerine qarap boı túzeıdi. Al bizdiń eresek ánshiler túgili balalar baıqaýlarynda júldeli oryndarǵa qol jetkizip júrgen jeńimpazdardyń ózi ǵashyqtyq, ómir, sezim týraly án aıtady. Olarǵa bizdiń balalar elikteıdi. О́zimizdiń sazgerler shyǵarǵan ánderdi sahnada júrgen úlken-kishi juldyzdarymyz aıtyp, kópshilik­ke jetkize berse, qulaqta qalyp, sanaǵa sińe­di ǵoı. Sonyń nátıjesin­de balabaq­shadaǵy, mekteptegi balalardyń da qyzyǵýshylyǵy oıanyp, rýha­nııattaǵy otandyq ónimder qoldanysqa keńinen ener edi. Qazaq «Bala tili – bal» deıdi. Biraq búgingideı mán-maǵynasyz ánder osy sózdiń de qadirin qashy­ryp bara jatqandaı...

 

Zeınet ABSATTAROVA,

mýzyka pániniń muǵalimi

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqy as: dástúr men dám

Rýhanııat • Keshe

Terezeden qarama...

Rýhanııat • Keshe

Qyzmet barysynda qaza tapty

Rýhanııat • Keshe

Bozingendi ıdirgen kúı edi...

Rýhanııat • Keshe

Aǵa men ini

Qoǵam • Keshe

Ysqaq qajy áýlıe

Rýhanııat • Keshe

Qaban, Táńki jáne Bydyq

Rýhanııat • Keshe

Qaıyq kútken kún

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar