Tarıh • 10 Sáýir, 2020

Ǵasyrdan da uzaq kún

67 retkórsetildi

Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń 1993 jylǵy 15 sáýirdegi «Táýelsiz Memleketter Dos­tas­tyǵy­nyń tájik-aýǵan ýchaskesindegi syrtqy sheka­rasyn qorǵaýdy kúsheıtý týraly» Qaýlysyna sáıkes jaýyngerlik mindetterin oryndaý kezinde óshpes er­lik­tiń úlgisin kór­setken Ishki ásker, búgingi Ulttyq ulannyń áskerı qyz­metshileri týraly qalam terbeý búgingi jas urpaq úshin de, erteńgi Otan qorǵaýshylar úshin de qajet.

90-jyldardyń basynda Keńes Odaǵyna qaraıtyn elder­diń táýelsizdik alyp, egemen­di mem­leket qura bastaǵan alǵash­qy jyldary ońaıǵa túsken joq. Keńes Odaǵynyń ydyraýy, ási­re­se, tájik eline aýyr tı­di, tá­ýelsizdik alǵan boıda bas­tal­­ǵan azamattyq soǵys myń­da­ǵan jazyqsyz adamnyń ómirin qıdy. Taýly aımaqta orna­las­qan eldiń arǵy betinde uzaq­qa so­zylǵan soǵys órti basyl­ma­ǵan Aýǵanstan turdy. Tájik-aýǵan shekarasy arqyly esirtki men qarýdyń toqtaýsyz ótýi Tájikstanǵa ǵana emes, burynǵy Keńes Odaǵyndaǵy elderdiń de qaýipsizdigine qater tóndirdi. Eki myńnan astam shaqyrymǵa sozylǵan shekarany kúzetý Tájikstan memleketi úshin oryndalmas mindet bolatyn.

Shuǵyl túrde Ujymdyq qaýip­­sizdikti qamtamasyz ete­tin bir­­lesken kúsh qajettiligi týdy. Tá­ýelsiz Memleketter Dos­tas­ty­ǵy elderi basshylarynyń she­shimimen shekaranyń tájik-aýǵan ýchaskesin qorǵaıtyn kúsh quryldy. Reseı Federasııasy 201-shi motoatqyshtar dıvızııa­syn jiberse, Qyrǵyzstan men О́zbekstan da óz áskerı bólim­she­lerin attandyrdy. Qazaq­stan­nyń jeke qurama atqysh­tar batalony Qarýly Kúsh­te­rimizdiń, Shekara qyzmetiniń jáne Ishki ás­ker bólimshelerinen jasaq­tal­dy.

Elimizdiń Ulttyq ulany Tá­jik­standaǵy Taýly Badahshan je­rindegi ózderine tapsyrylǵan shekara bóligin kúzetý mindetin abyroımen atqara bildi.

1995 jyly kóktemde Qazaq­stan Respýblıkasy bu­ryn­ǵy Ishki áskerler, búgingi Ulttyq ulan áskerı qyzmetshileriniń tájik-aýǵan shekarasynda bitimgerlik maqsatta qyzmet atqarý barysynda naǵyz shaıqasqa tústi.
7 sáýir kúni Pshıhavr shatqalynda Qazaqstan Ishki áskeriniń jetinshi qu­rama rotasy sodyrlardyń tut­qıyldan jasaǵan shabýyly­nan ot pen oqtyń qursaýyna túsip qaldy. Jaýdyń kúshi basym bol­ǵan ur­ys­ta 17 áskerı qyz­metshi oq­qa ushyp, 33-i jaralandy. Aýǵan ja­ǵynan shabýyl jasaǵan so­dyr­lar bir saǵattyń ishinde Tá­­jikstan aýmaǵyna ótip ketýdi jos­­­parlaǵan edi. Alaıda, qa­zaq­s­­tandyq jaýyn­gerler joıqyn toı­­tarys berip, bes saǵattyq qa­­rý­­­ly qaqtyǵystan keıin shabýyl­­­­shy­lar keri sheginýge máj­búr bol­dy. 

Erlik umytylmaıdy. Biraq onyń quny da tym qymbat. 1995-tiń kókteminde erlik kórsetken jetinshi rotanyń 17 sarbazy máńgilik jas qalpynda qaldy.

Tuń­ǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jar­ly­ǵymen 17 sarbazdyń beseýine II dárejeli «Aıbyn» ordeni, on ekisine «Jaýyngerlik erligi úshin» medali, sondaı-aq batyr boz­daqtyń bárine Reseı tarapynan da «Za otlıchıe v slýjbe» meda­li qaza bolǵan soń berildi.

Jaqynda tájik-aýǵan arda­ge­ri Dosymhan Jahanovpen shekarada bolǵan shaıqas týraly áńgi­me­les­ken bolatynbyz.

Keıipkerimiz Jambyl oblysy Talas aýdanynyń Seıilbek aýy­lynda dúnıege kelgen. 1994 jyly 10 maýsymda ásker qata­ry­na shaqyrylyp, azamattyq boryshyn Shymkent qalasyndaǵy IIM Ishki áskerleriniń 5485 áskerı bóliminde atqarady. 1995 jyly 3 naýryzda Tájikstan eline attanady. Arada bir aı ótkende 7 sáýirde Pshıhavr shatqalynda sodyrlardyń shabýylyna tap bolady.

– Ataqty jazýshy Shyńǵys Aıtmatovtyń «Ǵasyrdan da uzaq kún» degen shyǵarmasy bar emes pe?! Sol kún biz úshin shynynda da ǵasyrdan uzaq boldy. Shabýylǵa tap bolamyz dep eshkim oılamasa kerek. Bıikte bekinip alǵan sodyrlar bizdiń kolonany atqylady. Ja­ýyngerlerdiń erjúrektiligi men komandırlerdiń qaısar­ly­ǵy­nyń arqasynda kóp jaýynger aman qaldy. Solardyń biri menmin, – deıdi Dosymhan.

1995 jyldyń kúzinde týǵan aýylyna oralǵan keıipkerimiz óz mek­tebine jumysqa ornalysady. Mek­­teptiń sharýashylyq salasyn dóńgeletedi. Mektep dırek­to­rynyń sharýashylyq jumysy boıynsha orynbasary qyzmetin atqarady. Qazirgi kezde aýyldyń mádenıet úıiniń ádiskeri bolyp qyzmetin jemisti jalǵastyrýda.

– Araǵa 25 jyl salyp kóp nárseni qaıta oılanýǵa bolady. Bul oqıǵa bizdi tolyqtaı ózgertti. О́mirdiń qandaı qymbat ekenin túsindik. Erlik tek jeńis emes, erlik – ónege. Ony umyt­paı, ulyqtaý qajet. Erlik este saqtalsa, umytylmaıdy. Ult­tyq ulan basshylyǵyna alǵysymyz sheksiz. 7 sáýirde áskerı bó­lim­der­de qaza tapqan­dardy eske alý sharalary ótedi. О́tken jyly «Qazbat» kórkem fılmin jáne teleserıalyn túsirdi. Ardager re­tinde atal­ǵan fılmder kóńi­lim­nen shyqty, – dep óz oıymen bó­listi Dosymhan.

Búginde keıipkerimiz tórt bala­nyń ákesi. Ulttyq ulannyń tár­bıe jumysyna óz úlesin qosýda. О́ıtkeni ómir kórgen aza­mattyń jas urpaqqa úıreteri kóp.

Iá, urpaqtar aýysady. Ási­re­se, áskerdegi jaýyngerlik min­det­ti oryndaýdyń merzimi tym qysqa. Jyl saıyn ásker ornyna ásker keledi. О́zgermeıtin bir ǵana nárse bar, ol – jaýyngerlik min­detti oryndaýǵa adaldyq, er­lik dástúri!..

 

Daryn Seıtov,

kapıtan

 

Sońǵy jańalyqtar

Talǵat Qalıev jańa qyzmetke taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 17:05

«Memorıal» servısiniń mańyzy zor

Aımaqtar • Búgin, 16:45

Sıfrlandyrý barysyn pysyqtady

Qazaqstan • Búgin, 16:29

Jańa formattaǵy jyr keshi

Rýhanııat • Búgin, 16:25

О́tken jyly 59,8 myń jup ajyrasqan

Qazaqstan • Búgin, 16:12

Túrkistandyq ustazdar marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 15:27

Týrızm salasy qalypqa kele bastady

Qoǵam • Búgin, 14:43

Tún tynyshtyǵyn buzatyndar kóp

Aımaqtar • Búgin, 14:28

Akademık Keńesbaı Musaev dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 14:10

Qyrylmasaq, 40 mıllıon bolar edik

Qazaqstan • Búgin, 14:05

Júrekke salǵan jaralar óshpeıdi

Rýhanııat • Búgin, 12:58

Almatyda esirtki zerthanasy anyqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 12:45

Prezıdent Ahmetjan Esimovti qabyldady

Prezıdent • Búgin, 11:14

Atyraý: Úsh aptada 17 bala joǵaldy

Aımaqtar • Búgin, 11:06

Uqsas jańalyqtar