Tanym • 19 Maýsym, 2020

Elbasy jáne túrkiler tóri Túrkistan

1131 ret
kórsetildi
22 mın
oqý úshin

Bıyl Qazaqstannyń jańa elorda­sy­nyń, kúni keshegi Astana­nyń – búgingi Nur-Sultannyń 22 jyldyq mereıtoıy atalyp ótiledi. Táýel­siz elimizdiń qasıetti tóri, qutty mekeni, Eýrazııa kindigindegi bas qala Uly dalanyń jasampaz jań­ǵyrtýshylyq rýhyn búkil álemge pash etti.

Elbasy jáne túrkiler tóri Túrkistan

Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti, Elbasy Nursultan Nazarbaev elordanyń 20 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan saltanatty jıynda: «Táýelsizdiktiń arqasynda tórtkúl dúnıege dostyq qushaǵyn aıqara ashqan asqaq Astanany salyp, eńsesi bıik Aqordany qutty ornyna qondyrdyq. «Qazaqstandyq jol» – el damýynyń jańa strategııasy dál osy berekeli shahardan bas­taý aldy. Elimizdiń bar óńirine tartyl­ǵan «Nurly jol» da Astanadan shýaq shashty. Tipti bizdiń zamandy «Nurly jol» dep atasa da laıyq», dedi.

Astana qalasynyń burynǵy ákimi retinde aıtarym, elordamyz – Elbasy­myz­dyń eren erligi. Astana arqyly tarıhy­myzdyń jańa mátini jazyldy. Izgi nıetti, taza peıildi kez kelgen adam Astana ıdeıasyn bıik baǵalaıdy. Qurmetteıdi.

Dúnıejúzilik dańqty tulǵalardyń lebizderine nazar aýdaralyqshy. Reseı lıderi Vladımır Pýtın: «Astana – qazirgi álemniń ǵajaıyby. 20 jyl ishinde Qazaqstan astanasynyń halqy 3,5 ese ulǵaıyp, aýmaǵy 2,5 ese keńeıdi. Astana – Eýrazııanyń eń zamanaýı qalalarynyń biri».

Qytaı Halyq Respýblıkasynyń tóraǵa­sy Sı Szınpın: «Astana Qazaqstan halqy­nyń eńbeksúıgishtigi men gúldenýiniń ny­shany boldy. Sońǵy 20 jylda munda Qazaq­stannyń tamasha bolashaǵy bar ekenine meńzeıtin ǵalamat ózgerister júzege asty».

Brazılııanyń barshaǵa tanymal prozashysy Paýlo Koelo: «Astana – elorda uǵymynan da joǵary. Bul – ıdeıa. El rýhy progresi men transformasııasynyń ıdeıa­sy. Ol boljamdy bolashaqty, azamattar ómirindegi bederli belesti beıneleıdi».

Eń bastysy, Elbasymyzdyń ózi elor­dany jasarý men jańǵyrý jolyndaǵy jasampaz ultymyzdyń jańa kelbeti dep kesteledi.

Elbasy fenomeni – álem tanyǵan dara qubylys. Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasymyzdyń fenomendik qubylys-qasıetin tanytqan taǵy da bir taǵylym – Túrkistan. Búgin Tuńǵysh Prezıdenttiń 2018 jylǵy 19 maýsymdaǵy Jarlyǵymen Túrkistan oblysynyń qurylǵanyna jáne tarıhı qala Túrkistannyń óńir or­talyǵyna aınalǵanyna týra eki jyl tolyp otyr.

Qasıetti shahar Uly Jibek jolynyń bo­ıyndaǵy ortalyqtardyń biregeıi bol­ǵan. Túrkilerdiń tekti tóri, rýhanı qara­shańyraǵy, kıeli besigi sanalǵan Qazaq han­dyǵynyń qanshama ǵasyr boıǵy astanasy, bas qalasy. Túrkistan – rýhanı jańǵyrý baǵ­dar­lamasynyń eń erekshe jemisteriniń biri.

Biz Elbasyny batyldyq pen basta­mashyldyqtyń, jańashyldyq pen izgi izdenisterdiń, kemeńgerlik pen kóregendiktiń dara kóshbasshysy dep bilýimiz kerek. Bul – búgingi búkil túrki áleminiń bıik oıly, adal nıetti, tuǵyrly tulǵalarynyń ortaq pikiri. Tekti tujyrymy. Qanatty qaǵıdaty.

О́tken jylǵy qarasha aıynda «Egemen Qazaqstanda» Elbasy Keńsesiniń basshysy Mahmut Qasymbekovtiń «Elbasy jáne túlegen Túrkistan» atty maqalasy jarııalandy. Qoǵamdyq pikirge qyzý qozǵaý salǵan osy dúnıege oı-pikir bildirýshiler az bolǵan joq. Avtor aıryqsha atap kórsetkendeı, Túrkistandy qaıta túletý ıdeıasyn elimiz táýel­sizdik alǵan alǵashqy jyldan bas­tap kóterip, ony júzege asyrýǵa den qoı­ǵan Tuńǵysh Prezıdentimiz ekeni aıan. Mu­nyń aıshyqty bir aıǵaǵy – Túrkistanda 1991 jyly Elbasynyń Jarlyǵymen halyqaralyq Qazaq-túrik ýnıversıtetiniń ashylýy. Bul maqsatqa Nursultan Ábishulynyń abyroı-bedeli arqasynda Túrkııadan qomaqty qarjy tartylǵany da belgili. Tipti Keńes Odaǵynyń kezinde Nur­sultan Ábishuly Áziret Sultan kesenesine arnaıy kelgen. Jaǵdaıymen jan-jaqty tanysqan. «Sodan beri bul qalaǵa degen yqylasy barǵan saıyn arta túskenine, onyń bolashaq taǵdyry jóninde árdaıym tereń tolǵanyp kelgenine janynda júrgen úzeńgiles serikteriniń bári kýá», deıdi atalǵan týyndynyń avtory.

Elbasy: «Árbir halyq, árbir táýelsiz memleket óziniń rýhanı ortalyǵyn naqty­lap alýy kerek. Qazaqstannyń rýhanı ortalyǵy – Túrkistan. Ol – Qazaq eliniń rýhanı júregi», degen edi. 2000 jyly IýNESKO aıasynda atalǵan Túrkistan me­reı­toıyndaǵy baıandamasy da kıeli qalany bıik beleske kóterdi. 2009 jyly Elbasy bas­tamasymen Astanada Túrki akademııa­sy qu­rylyp, keıinnen Halyqaralyq már­tebe be­rildi. 2015 jyly Ahmet Iаsaýı kese­nesi IýNESKO-nyń búkilálemdik mura­la­ry tizbesine engizildi. 2016 jyly osynaý bedeli bıik Halyqaralyq uıymnyń deńgeıinde Qoja Ahmet Iаsaýı jyly atalyp ótti.

Túrkilerdiń tekti tóri, Qazaq eliniń rýhanı júregi atanǵan kıeli Túrkistannyń qasıetti topyraǵynda 170-ke jýyq tuǵyry bıik tulǵalardyń asyl súıekteri jatyr. Munda uly babamyz Qoja Ahmet Iаsaýı mavzoleıi bar jáne onyń mańyna qazaqtyń 21 hany, 19 bıi, 52 batyry, 8 sultany jer­len­gen. Álemge áıgili Áziret Sultan kesene­sine sáýlettik stıli men kúrdeliligi jaǵynan teń keletin ǵımarattyń joq ekendigi de – áldeqashan moıyndalǵan aqıqat.

Uly ustaz, shandoz shaıyr, tereń oıshyl, danyshpan dindar Qoja Ahmet Iаsaýı jáne onyń izgilik ilimi, hıkmetteriniń qanat­ty qaǵıdattary haqynda «Tarıh tol­qy­nynda», «Ǵasyrlar toǵysynda», «Syn­darly on jyl» kitaptarynda tolǵana tebi­renip jazǵan. 2010 jyly Ahmet Iаsaýı atyndaǵy Qazaq-túrik ýnıversıtetindegi kezdesýde uly babanyń óshpes ónegeleri men murasyn meńgerýdiń joldaryn aıqyn­dady. 2011 jylǵy naýryzda Túrki­standa respýblıkanyń zııaly qaýym ókilderimen suhbat quryp, Iаsaýı ilimderine júıeli túrde den qoıyp, aınalymǵa túsirý kerek­tigine nazar aýdardy. Uly oıshyldy «Qazaq dalasynyń Konfýsııi» dep atady. «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý», «Uly dalanyń jeti qyry» maqalalarynda da Ábý Nasyr Ál-Farabı, Qoja Ahmet Iаsaýı, Abaı aıryqsha atalady.

Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń sonaý 2000 jyly kıeli qalamyzdyń mereı­li merekesinde: «Túrkistandy oblys orta­lyǵy jasaımyz. Bul toı – Túrkistandy orta­lyqqa aınaldyrýdyń basy», degen sózi eldiń esinde ári jurtshylyqtyń jadynda jań­ǵyryp, jasampazdyqqa bastady.

Osydan eki jyl buryn maýsym aıynda Uly Túrkistan dalasynda úlken jańalyq bolǵany belgili. Qazaqstannyń ǵana emes, túgel túrki dúnıesiniń kóshbasshysyna aı­nal­ǵan Nursultan Nazarbaevtyń 2018 jyl­ǵy 19 maýsymdaǵy tarıhı taǵylymdy Jarlyǵymen Túrkistan oblysy quryldy. Shymkent shaharyna úshinshi iri megapolıs retinde respýblıkalyq mártebe berildi. Túrki áleminiń tekti tóri Túrkistan qalasy óńir ortalyǵyna aınaldy. Elbasy­nyń erekshe Jarlyǵy Qazaqstan jurt­shyly­ǵynyń ǵana emes, kúlli túrki dúnıesiniń mereıin tasytty.

Osylaısha Túrkistanymyzdy túletý bas­taldy. Barlyq jumystardy jiti baqylap, júıeli taldap, tarazylap úı­rengen Tuńǵysh Prezıdentimizdiń Túrkistan qalasy men búkil óńirge degen yqylasy burynǵydan da arta tústi. 2018 jylǵy 29 qyrkúıekte Nursultan Ábishuly Túrkistanǵa arnaıy sapar­men keldi. О́zimen birge Úkimet basshysynan bastap, barlyq mınıstr men jetekshi vedomstvo, alpaýyt kompanııa basshylaryn da túgeldeı derlik ertip kelgen bolatyn. Úlken basqosý ótti. Barlyq máseleler, atqarylǵan jumystar, keıbir kesheýildeýlerdiń sebepteri, kimniń ne isteý kerektigi talqylandy. Bárin bes saýsaǵyndaı biletin, Túrkistanymyzdyń tynysyn júrek únimen sezinetin Elbasymyz sol saparynda asa mańyzdy qos qujatqa – «Túrkistan qalasyn túrki áleminiń mádenı-rýhanı ortalyǵy retinde damytý boıynsha bas josparynyń tujyrymdamasyn maquldaý týraly» jáne «TURKISTAN» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyn qurý týraly» jarlyqtarǵa qol qoıdy. Eki birdeı Jarlyqtyń mán-mańyzyn aıryqsha atap kórsetip, Úkimet pen ákimdikterge, eli­mizdegi iri-iri kompanııalarǵa naqty tap­syr­malar berdi. Jańasha jumys isteý jaýap­kershiligin júktedi.

Elbasymyzdyń erendigine tańǵalmaý múmkin emes. 2019 jylǵy qarasha aıynyń basynda eki kúndik jumys saparyn jasady. Shahardy shynaıy yqylaspen asyqpaı aralady. Alǵashqy kúni jańa qurylys nysandaryna, mádenı-rýhanı ǵımarattardyń salyný barysyna, jańadan ornatylyp úlgergen alýan túrli aıshyqty dúnıelerge, baqtar men gúlzarlarǵa, sýburqaqtarǵa, arnaıy arbattyń jaı-japsaryna syn kózimen qarap, qatty qýandy. «Bir jyldaı ýaqyt shamasynda qyrýar tirlikter tyndyrylypty», dedi júzi jadyrap. Kesene men Esim han alańy arasyndaǵy rýhanı-mádenı ortalyqta ótken konsertke qatysyp, jınal­ǵan jurtshylyq aldynda aǵynan jarylyp, syr bólisti.

«Táýelsizdik alǵan soń Túrkistandy bolashaq astana retinde qarastyrdym. Biraq, óz­derińiz biletindeı, jaǵdaı buǵan jol bermedi. Búgin bul qala oblys orta­lyǵyna aınaldy. Shahar jandana­dy, Túrk­i­stan túleıdi. Túrki áleminiń besi­gin kór­keıtý úshin baýyrlas túrki mem­leket­teri de bizge kómektesedi dep sene­min», dedi. Túrkistan qalasynda alǵash­qy kezekte 175 nysannyń qurylysy jospar­lan­ǵa­nyn, sonyń 102-si jyl aıaǵyna qaraı paıdalanýǵa beriletinine deıin baıan etti. Týrıster sany men jańa da tabysty ju­mys oryndarynyń eselep artatynyna, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy jaq­sara­tynyna nazar aýdardy.

Sol qarasha aıyndaǵy saparynyń ekin­shi kúni Nursultan Ábishuly qurylysy aıaq­talyp úlgergen aıtýly nysandardy kórdi. Jańadan ashylǵan Neke saraıyn­da boldy. Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy, «Alataý» medıa ortalyǵy, oblys ákimdiginiń ǵımaraty, onyń eki jaǵynan boı kótergen aýmaqtyq departamentter men oblystyq basqarmalar keńseleri de unady. Túrkistan qalasynyń mádenı-rýhanı ortalyǵyn qaıta qurýdyń barysy, týrızm ındýstrııa­sy men sý jáne azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý baǵyttaryndaǵy jobalarmen tanysyp, egjeı-tegjeıli surady. «Túrkistan» halyqaralyq áýejaıymen 600 oryndyq kópbeıindi aýrýhananyń ereksheligin qyzyǵa áńgimeledi. Tuńǵysh Prezıdentimiz, Nur Otan partııasynyń Tóraǵasy óńirlik fı­lıaldyń tynys-tir­shiligine, halyq pen bılik arasyn is júzin­de jaqyndatý jónin­degi bastamalarǵa qyzyǵýshylyq tanytty.

Elbasy «Uly dala» ortalyǵy, «Hampton by Hilton» qonaqúıi, ortalyq stadıon syndy basqa da birqatar nysanǵa bardy. Sapar qorytyndysy boıynsha BAQ ókilderimen ótkizgen brıfıngten keıingi bir jyldaı ýaqytta qyrýar sharýa atqarylǵa­nyn aıryqsha atap kórsetti. Paıdalanýǵa berilip úlgergen jáne qurylysy qarqyn­dy júrip jatqan nysandardy, keleshekte salynatyn dúnıelerge túgeldeı toqtal­­dy. Kelesi jyly, ıaǵnı bıyl kórshiles túrki memleketteri sammıtiniń Túrkistanda ótýi múmkin ekenin ekshedi. «Búkil Qazaq­stan­nyń jurtshylyǵy Túrkistannyń da­mýyn qoldap otyr. Árbir úı, árbir qala – Qazaqstannyń baılyǵy. Elordany sal­ǵan kezde qarjylandyrýǵa baılanysty suraq­tar bolǵan edi. Endi Nur-Sultan qala­sy barlyq shyǵyndardy ótep, jyl sa­ıyn bıýd­jetke trıllıondaǵan kiris ákelip otyr», dedi.

Tuńǵysh Prezıdentimizdiń Túrkistan týraly joba-josparlary men arman-ań­sar­lary jan-jaqty júzege asyp jatyr. Týrızmdi damytýǵa baılanysty naq­ty­ly jumystar da, kólik ınfraqu­ryly­my­nyń eń negizgi nysany bolyp tabyla­tyn Túrkistan halyqaralyq áýeja­ıy qu­rylysynyń sapasy da tikeleı Nur­sul­tan Ábishulynyń jáne Memleket basshy­synyń qadaǵalaýynda. Túrkistanda Halyqaralyq Týrızm ýnıversıtetin ashý da – Elbasynyń baıandy bastamasy.

Elbasynyń keń-baıtaq Qazaqstan­nyń qaı óńirine de perzenttik súıispenshilik­pen qarap, búgingi isterge jan-jaqty baǵa beretini, keleshekti kemeńgerlikpen boljaıtyny – barshamyzǵa belgili. Tuńǵysh Prezıdentimiz burynnan-aq «Ońtústiktiń orny erek», «Ońtústikte bolǵandy unata­myn», «Ońtústik shýaqty kúnimen, halqynyń meımandostyǵymen, salt-dástúrge berik­tigimen, jomarttyǵymen, eń bastysy eńbek­súıgishtigimen erekshelenedi», «Ordabasy – el júregi, jer kindigi», «Maqtaaral – qazaqtyń maqtanyshy», «Túrkistan – qazaq dalasynyń rýhanı tóri», «Túrkistan – elimizdiń rýhanı astanasy» degen pikirlerdi jıi aıtatyn. Tek sózben emes, qarjy-qarajat bólý, demeýshilerdi jumyldyrý arqyly únemi naqty qamqorlyq jasap keledi. «Beıneý-Bozoı» gaz qubyry, Kóksaraı sý qoımasy, Syrdarııa ózeni arqyly Myrzashól – Maqtaaral óńirine salynǵan Táýelsizdik kópiri, halyqaralyq jáne respýblıkalyq mańyzy zor kúre joldar, taǵysyn-taǵylardyń bári – Elbasy­myzdyń tikeleı eńbegi. Ońtústiktiń halqy eshkimge táýeldi bolmaý úshin jasaǵan ǵalamat jobalary.

Endi, mine, Túrkistandy túletip jatyrmyz. Qalaǵa keletin qonaqtar, ardagerler men zııaly qaýym ókilderi Elbasyna, Mem­leket basshysyna alǵys aıtady. Túrki­standy Nur-Sultan qalasymen salystyrady. «Birqansha jyldar burynyraqta elor­damyzǵa eki-úsh aı barmaı qalsaq, tany­maı tańdanýshy edik, qazir Túrkistan da tap solaı. Aı saıyn jańaryp, jasaryp, jańǵyryp jatyr», desedi.

Túrkistan – túrki dúnıesiniń, qazaqtyń mádenı-rýhanı astanasy. Olaı bolsa, árıne, rýhanııat jaǵy basym bolýy tıis. Sondyqtan da «Uly dala» ortalyǵy, «Qoja Ahmet Iаsaýı» mýzeıi, Qazaq sazdy dramalyq teatry, Halyqaralyq týrızm ýnıversıteti, Ǵylymı-ámbebap kitaphana, taǵy basqa da tańǵajaıyp dúnıelerdiń Túrkistanda bolýy túsinikti. Máselen, munda salynatyn kitaphananyń teńdesi joq deýge bolady. Qazaq kitaphanasy. Túrkistanǵa tán tekti oryn. Fınderdiń úlgisimen, ıaǵnı jumys pen úıden bólek «úshinshi oryn» ıdeıasy boıynsha, dástúr men jańashyldyq úı­le­simine negizdelgen, ózgeshe ónegeli oryn alǵash ret bizdiń Túrkistanymyzda týyndamaqshy. Onda turǵyndar kitap oqyp, pikir almasyp, bir-birimen erkin oı bólisedi. Ǵylymı-ámbebap kitaphana álemdik eń ozyq tájirbıeler negizinde salynýda. Ishinde 200 oryndyq konferens-zal, 100 oryndyq oqý zaly, kishi májilis zaly, balalar zaly, ulttyq ádebıetter ortalyǵy, assambleıa, kvor­kıngtik bilim, salt-dástúr ortalyǵy, óner zaly, shet tilderdegi ádebıet zaly, abonementter, merzimdi basylymdar zaly, ınternet zaly, IT-tehnologııalar kabıneti, qor saqtaý bólmeleri, kınokonserttik úıir­me, dybys jazý jáne teatr stýdııalary bolady.

Nur Otan partııasy búkil respýblıka boıynsha «Kitaphana – zamanaýı bilim ortalyǵy» jobasyn qolǵa alyp, jańasha bas­tamalar jasap jatyr. Bul joba ǵana emes, basqa da birqatar joba Túrkistandaǵy jańa kitaphananyń jumysyna tyń serpilis bermek. «Oren space» ortalyǵy Wi-Fi jelisine jáne biryńǵaı onlaın kitap­hana­syna qosylady. О́lketaný baǵy­tyndaǵy kitap qory sıfrly formatqa kóshi­riledi. Kitaphana keńistigi osylaısha zama­naýı talaptarǵa saı, oqyrmanǵa barynsha yńǵaı­ly, úılesimdi, unasymdy, sońǵy stıl­de qyzmet etedi. Sharalar, kórmeler, búkil bezen­dirý júıeleri tereń tanymdyq, ıntel­lek­týaldyq, tujyrymdamalyq jáne psıho­logııalyq mazmunda mánerlenedi.

Sonymen qatar «Uly dala» jáne «Qoja Ahmet Iаsaýı» mýzeıleriniń mazmuny men mańyzy talaıdy tańǵaldyrmaqshy. Biz áli de Ahmet Iаsaýı babamyzdyń asyl mura­laryn aınalymǵa túsire almaı, ıe bola almaı júrmiz.

«Uly dala» ortalyǵynan Túrkistan rýhy sanalarǵa sáýle quıyp, sana darytady. Uly dala eliniń, Túrkistannyń tarıhyn zerttep-zerdeleıtin, halyqqa oqytyp uǵyndyratyn, týrısterge túsindirip, nasıhattaıtyn ortalyq bolmaq. Ol «Dala órkenıeti», «Kıeli qorǵan», «Túrki álemi», «Kóne qala», «Qazaq handyǵy», «Táýelsiz Qazaqstan belesteri jáne Tuńǵysh Prezı­dent» zaldarynan turady.

Elbasymyz Túrkistan óńirin jan-jaq­ty damytýdyń basty-basty bes baǵy­tyn aıqyndap berdi. Birinshisi – Túrkistan qalasyn damytý, ekinshisi – Túrkistan oblysynyń mádenı-rýhanı salasyn damytý, úshinshisi – óńirdiń aýdandary men qalalaryn jáne aýyldaryn damytý, tórtinshisi – agroónerkásip keshenin damytý, besinshisi – ındýstrııalyq aımaqtardy damytý. Búkil óńirdiń keshendi damý jos­pary túbegeıli túrde qaıta qaralyp, eleýli ózgertýler men tyń tolyqtyrýlar engizildi. Túrkistan shaharynyń eski, kóne bóligin qalpyna keltirip, dástúr men jańashyldyq unasymy negizinde damytý máselesi de júıelendi. Baıyrǵy shaǵyn aýdandardyń ınfraqurylymyn damytý, sý jáne gaz, káriz júıelerin jóndeý jú­rip jatyr. Artezıan sýlary tartylyp, aryq-atyzdardan sý aǵa bastady. Kósheler jón­delip, jaryqtandyryldy.

О́z kezeginde Elbasymyzdyń tapsyrmasymen Úkimettiń tarapynan óńirimiz úshin asa mańyzdy, oblys úshin taǵdyrsheshti deı­tindeı bes qaýly qabyldandy. Jurt­shy­lyq qatty qýandy. «Qýana bilgenge qut qonady, baǵalaı bilgenge baq qonady» degen qanatty sóz bar. Qaýlylardyń bári de mańyzdy. Ásirese, «Túrkistan oblysyn áleýmettik-ekonomıkalyq damytýdyń 2024 jylǵa deıingi keshendi jospary týraly» qujattyń jóni bólek. Elimizdiń basshylyǵy tarapynan bes jyl kóleminde bizdiń óńirge bólinetin qarjy 1 trln 200 mlrd teńgeden asty.

О́ńirimiz aýyl sharýashylyǵy, qury­lys, mádenıet, sport, ınvestısııa tartý jáne basqa salalarda da naqty ilgerileý­shilikterge jetti.

Byltyrdan bastap Túrkistan qalasyn jasyl qalaǵa jáne aýa raıy neǵurlym qolaı­ly aımaqqa aınaldyrý maqsatynda «Jasyl beldeý» jobasy júzege asýda. Túrki­stan tóńireginde 2021 jylǵa deıin 3,5 mln kóshet egý kózdelip otyr. «Jasyl beldeý» tálimbaǵynda Túrkistannyń tabıǵatyna tán, tezirek beıimdeletin ekpe kóshetter, kópjyldyq gúlder men shóp­terdiń túrleri ósiriledi. Qasıetti qala qyzǵal­daqty, gúlzarly, shadyman shaharǵa aınalady. Shańytyp, qurǵap jatatyn qalada sý máselesi túpkilikti sheshimin tappaq. Kentaý men Túrkistannyń arasynda salynatyn sý qoımasy, basqa da sý kózderin qaras­tyrý, «Jasyl beldeý» jobasy – bári de Elbasynyń ıdeıalary. Jalpy uzyn­dyǵy 150 shaqyrym bolatyn kanal júıesi kóp máseleni sheshedi.

Nátıjesinde basty-basty ıdeologııa­lyq, rýhanı-mádenı baǵytyn belgilep, solar boıynsha jan-jaqty jumys isteýge kiristik. Olar: Túrkistandy túrki áleminiń eń iri zııarat jáne týrızm ortalyǵyna aınaldyrý; Túrkistandy álemdik deńgeıdegi qolóner jáne sheberler ortalyǵyna aınaldyrý; Túrkistan – Uly Jibek joly­nyń boıyndaǵy iri saýda ortalyǵy; Qoja Ahmet Iаsaýı – uly rýhanı tulǵa. Bular – Elbasymyz erekshe eksheıtin, únemi nazarda ustaıtyn baǵdarlar.

Urpaqtar sabaqtastyǵy, birlik pen yntymaq, eldik pen erlik – ata-babalary­myzdyń amanaty, Túrkistanymyzdyń, túrkilerdiń tekti taǵylymy. Memleket basshysy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti retindegi alǵashqy saparyn Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev ta qasıetti qalamyz Túrkistannan, áz Naýryz­dan bastady. О́ziniń berik ustanymdary sabaqtastyq, ádilettilik jáne ilgerileý bola­tynyn da Túrkistanda tuńǵysh málim­dedi. Qasym-Jomart Kemeluly eń áýel­gi suhbatynda: «Túrkistan – tek qazaq hal­qynyń ǵana emes, kúlli túrki jurtynyń qasıetti mekeni. Túrkistan – san ǵasyrlyq adamzat shejiresiniń kýágeri jáne órkenıet jaýhary. Qarap otyrsańyz, halqymyzdyń arǵy-bergi tarıhynda el bastaǵan, qol bastaǵan tulǵalarymyz da asa jaýapty sát­terde, kúrdeli saıası sheshimder qabyl­daıtyn ýaqyttarda Túrkistanǵa taǵzym ete barǵan. Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev ta osy kıeli topyraqqa at basyn buratynyn bilesizder», deıdi. Sondaı-aq ata-baba arýaǵy, amanaty, Uly dala elindegi keshegi jáne búgingi memleketshildik dástúrge, evolıý­sııalyq damý sabaqtastyǵyna adal­dyq haqynda aıtty. Elbasymyzdyń Túrkis­tan oblysyn qurǵany qaı jaǵynan alyp qaraǵanda da teńdessiz, uly bastama ekenin, tarıhı ádilikti qalpyna keltirgenin, endi Túrkistandy túletýge árbirimiz jaýapty ekenimizdi ereksheledi. Mundaı sakraldy uǵym-túsinik pen dástúrge adaldyq tek órkenıetti, ósip-jetilgen ulttyń ǵana qoly­nan keletindigine aıryqsha toqtaldy.

Tekti tórimiz Túrkistan shahary oblys ortalyǵyna aınalǵaly eki jyl toldy. Uly Jibek jolynyń boıyndaǵy mereı­li meken bolǵan kóne Túrkistan túgel túrki áleminiń mádenı-rýhanı ortalyǵy retin­de jan-jaqty, jasampaz damý jolyna tústi. Elbasymyz – túrki dúnıesiniń dana kósh­bas­shysy. Elordamyzdy túrki álemi­niń júregi, Túrkistandy tiregi deıdi halqy­myz. Jazý­shy, ultynyń súıikti sýret­keri, kúlli túrki­niń qadirli qalamgeri Sherhan Murtaza aǵa­myz tebirengendeı: «Túrki­s­tandy túletý – per­zenttik paryz».

 

О́mirzaq ShО́KEEV,

Túrkistan oblysynyń ákimi