Tanym • 31 Shilde, 2020

Qurmanǵazy Aqashev. «Ol jasaǵan tarıh»

980 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Ulaǵatty jyldardyń izi men dala tósindegi urpaqtar sabaqtastyǵyn sheber qııýlastyrǵan sýretshi Qurmanǵazy Aqashev tarıhı taqyrypqa jıi qalam tartady. En dalany erkin jaılaǵan dala perzentiniń án-kúıi men saltanaty jarasqan oıyn-saýyǵy sýretshi qylqalamynda túrli-tústi reńmen lezde jarasym taýyp, kórermen kóńiline qanat bitiredi. Realızmnen bastap, akademııalyq keskindeme ádisterin teń meńgergen sýretshiniń shyǵarmashylyǵy týraly sóz qozǵalǵanda qozǵalysqa erekshe jan bitirer sheberligi aldymen aıtylsa kerek-ti.

Qurmanǵazy Aqashev. «Ol jasaǵan tarıh»

Qazaq beıneleý óneriniń jar­qyn qubylysy bolǵan Qas­teevti bala jasynan qaster­lep ósken ol týǵan eli men ós­ken jerin perzenttik mahabbat­pen jyrlaıdy. Elimizdiń tarıhı damý jolyndaǵy san-sa­laly ózgeristerge sýretker zer­desimen kóz salyp, ótken men búgindi bederlegen kórkem she­jire ispetti talaı týyndyny ómirge ákeldi. Qurmanǵazy Aqa­shevtiń keıingi jazylǵan ju­mystarynyń qataryndaǵy shoq­tyǵy bıik týyndysynyń biri «Ol jasaǵan tarıh» kartınasy. Munda el astanasyn Almatydan Aqmolaǵa kóshirý týraly batyl da biregeı sheshimniń el birligi men damýynyń sımvolyna aı­nalǵanyn kórsetetin tarıhı sát kórinis tapqan. Tuńǵysh Pre­zı­dent Nursultan Nazarbaev pen astananyń alǵashqy bas jos­paryn jasaǵan sáýletshi Kıse Kýrokava Eýrazııanyń júregine aınalar arman qalanyń keleshek kelbetin baǵamdap, sary jazyq atyrapty qııal kókjıeginde ush­tastyra áńgimelesip keledi. Iá, sýretshi osynaý taǵdyrly da ta­ǵylymdy sátti jetkizý jaıyn kóp oılandy. Úlken keneptegi sońǵy sheshimge toqtamastan bu­ryn, ondaǵan úlgini syzyp, tas­taı berdi. Belgili ónertanýshy Galına Povalıashko Qurmanǵazy Aqashevtiń tarıhı keń aýqymdy týyn­dylarymen tanylyp, ta­qyryp syryn tereń meńgergen óner ıesi ekenin aıtady.

– Sýretshi úshin tarıhı oqı­ǵalardy túsirý, túrli beıneler men dáýir rýhyn jetkizý óte ma­ńyzdy. Qurmanǵazy Aqashev  ózi­niń kásibı sheberligimen jáne sıýjettik beınesiniń tereń­digimen tanymal. О́te qarapaıym kórinetin kompozısııada oı, jiger, armandaý, jeńiske jetý rýhy erekshe kórkem jetkizilgen. Kór­kem konsepsııaǵa sáıkes ke­le­tin kolorıstıkalyq sheshim bar. Kóptegen názik tústi nıýans­­­tarǵa qanyq túster tabıǵı úı­lese ketken. Búginde qala bar­­lyq qazaqstandyqtyń maq­ta­nyshyna aınaldy, táýel­sizdik pen bolashaqtyń nyshany ispetti. Al Qurmanǵazy Aqashevtiń keremet eńbegi osy bir júzege asqan armannyń kórkem dáleli emes pe?! Sýretshi túrli janrdaǵy kartınalar jazdy, olar otyz jyl boıy kórermenderdiń, óner­tanýshylardyń jáne áriptes­teriniń nazaryn aýdaryp keldi, – deıdi Galına Povalıashko.

Zeńgir aspan, kúzdiń qońyrqaı tartqan jaýyndy jyly kúni tóńirekke tynyshtyq syılap, mańaıdan jańbyrdyń, syzdyń ıisi ańqıtyndaı. Al endi bastal­ǵan qurylystyń alystan talyp jetken dybysy birte-birte kú­sheıe kelip, san alýan boıaýmen tutastyq tapqan. Halyq tarıhyna baıypty, zertteı qaraǵan sýretshi shyǵarmashylyǵyna qashanda keńdik pen tereńdik tán. «Áńgime», «Jaılaýda», «Ke­r­ýe­n», «Kósh», «Sarjaılaý» kartı­nalary sony dáleldeıdi.

– Taqyryptyq jumyspen oqýdy bitirgen soń aınalysa bas­­tadym. Eń alǵashqy ju­my­­sym «Áńgime» dep atalady. Abstraksııa, ıa bolmasa sıýr­­rea­­lıstik jumys bolsyn, onyń ózeginde ıdeıa jatý kerek. Natý­ramen jumys istegennen keıin adam jattyǵady. Qazir kez kelgen taqyrypty birden bastap, birden aıaqtaımyn, – deıdi sýretshi baspasózge bergen suhbatynda. Hal­qymyzdyń senimi men taǵdyr-talaıynyń nyshanyna aınalǵan astana tarıhy jóninen syr sherter týyndylar az jazylǵan joq. «Ol jasaǵan tarıh» kartınasy kóz aldymyzda ózgerip, boı kó­tergen, kórkeıgen astananyń qýa­nyshyna súıingen, súısingen halyq tolqynysyn bere bilýimen qundy.

Qurmanǵazy Aqashev – Sýret­shiler odaǵynyń múshesi. 1964 jyly Almaty oblysy Qapal aýda­nynda dúnıege kelgen. Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik peda­gogıkalyq ýnıversıtetin támam­daǵan. 1992 jyldan bastap kóptegen halyqaralyq baıqaýlar men sımpozıýmdarǵa qatysyp keledi. 2007 jyly Túrkııanyń Ystanbul qalasynda, 2009 jyly Á.Qasteev atyndaǵy memlekettik mý­zeıde, 2010 jyly Astana qala­synda jeke kórmeleri uıym­dastyryldy. Qazirgi tańda Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq peda­gogıkalyq ýnıversıteti kór­kemsýret fakýltetiniń oqytý­shysy bolyp qyzmet etedi.