Tarıh • 24 Qyrkúıek, 2020

Jazyqsyz jazalanǵandardy aqtaıtyny qýantady

193 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Meniń atam «Alashordaǵa» múshe bolǵan jan edi. Ombyda «Alashorda» qaıratkerleri ashqan muǵalimder daıarlaıtyn mektepte oqypty. Beınetqor aýdanyndaǵy besinshi aýylda muǵalim bolǵan eken. Keıin alashordalyqtardyń bári qýǵyndalǵanda bireýdiń kórsetýimen atam da ustalyp, aıdaýǵa ketken. Ájemniń aıtýyna qaraǵanda, 10 jylǵa aıdalǵan, biraq sodan atam oralmaǵan.

Jazyqsyz jazalanǵandardy aqtaıtyny qýantady

Al ózimniń ákem Qaınekeı Ábil­ma­nap­uly Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysyp, jaralanyp kelgen. Soǵys kezinde partııaǵa ótken. Aýylǵa ke­lip, qara jumysqa jaramaǵan­dyq­tan muǵalim bolyp, Kókshetaý ped­ýchılıshesin syrttaı bitirgen. Aýdan­dyq partııa komıtetine jumysqa shaqyrǵanda anketasyna qarap ju­mysqa almaǵan. Tipti ákeńniń «halyq jaýy» bolǵanyn jasyrdyń dep partııadan da shyǵarǵan. Osy áreket ákem­niń janyna qatty batty. Ol kom­partııanyń ıdealdaryna barynsha sengen, adal kommýnıst edi. Únemi ýhilep, kúızelip júretin. Muǵalimdik jumystan shyǵarǵanymen, áıteýir qýynyp júrip qaıtadan kirgen edi. Hrýshevtiń jylymyq jyldarynda ol Máskeýge deıin hat jazyp, óziniń partııalylyǵyn qalpyna keltirýge talaptanǵan. Biraq tek jaltarma jaýaptar kelip, ony qaıtadan qalpyna keltirmegen. 

Aqyry soǵysta alǵan tán jarasyna jan jarasy qosylyp, ol 1969 jyly 49 jasynda ómirden ótti. Artynda shyryldap bes balasy men jary qaldy.

Sóıtip, meniń atam «halyq jaýy» degen atpen ómirden ótti. Ony aqtaýǵa ákem de umtylǵan joq. О́ıtkeni ol múshesi bolǵan «Alashordanyń» ózi de aqtalmaǵan edi. Uzaq jyldar bizdiń ishimizde atamnyń jazyqsyz qýda­lanǵany, ákemniń qasiret shekkeni oıy­myzdan ketpedi. Olar ómirden ót­se de, jarqyn esimderiniń jazyqsyz japa shekkendigi bir mezgil esimizden shyqpaıtyn. Qazirgi qazaqtyń zııaly azamattarynyń alashordalyqtardy jáne basqa da saıası turǵyda japa shekkenderdi aqtaý jolynda jasap jatqan isterine qýanyp otyramyz. TMD-nyń basqa elderinde mundaı sharalar baıaǵyda jasalǵan edi. Bizde, qandaı sebep ekeni belgisiz, osy is úne­mi keıinge qaldyrylyp kelgen bolatyn. 

Endi Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń barlyq saıası qýǵynǵa ushy­raǵandardy resmı túrde aqtaý týraly sheshimi bizdiń otbasymyz ben týystarymyzdy qýantyp otyr. Bir kezde ózimizge  «alashordalyqtar» dep oıyndy-shyn keketetinderge shekemizden qaraıtyn bolamyz. Aıta ketetin jaıt, meniń de komsomolǵa óterdegi máselem eki kún qaralǵan edi. Áıtse de, bizdiń mekteptiń dırektory adamgershiligi zor azamat bolatyn, sol kisiniń kúsh salýymen ǵana men teń-qurbylarymmen birdeı jastar uıymynyń qataryna ótken bolatynmyn.

Men Prezıdentimiz Qasym-Jo­mart Toqaevtyń myna bastamasyn qol­daımyn jáne oǵan ózimniń rah­metimdi aıtqym keledi. Osy máseleni qozǵap, Memleket basshysynyń aldyna shyǵarǵan azamattarǵa da myń alǵys aıtamyn.

 

Jaras ÁBDIMANAPOV,

zeınetker

 

Soltústik Qazaqstan oblysy,

Ýálıhanov aýdany

Sońǵy jańalyqtar