Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Kenet ashyq kúnde kún kúrkiregendeı boldy. Oljas bir jıynda sóılese, kún kúrkiregendeı estiledi. Almatydaǵy haıýanattar parkinde arystandar aqyrsa, jer titireıtin. Haıýanattar parkine jaqyn jerdegi qujyrada biraz jyl mekendep turdyq. Uzyn barak úıdiń taqyr edeninde jatqandy yńǵaı kórýshi edim. Túnniń bir ýaǵynda arystan aqyrdy. Kádimgideı jer titirep, qan tamyrlarymdy bir ystyq ot qýalap ótedi. Oljas Súleımenov minbege kóterilgende de ár qazaq osyndaı sezimde bolatyn shyǵar. «Qan men terdi» «Qan men ter» qylǵan aýdarmashylar» dep qaldy qaraptan qarap turyp. Kóz aldyma qazaqshany qoıyp, oryssha aýdarmanyń ózin óz qolymen shımaılap túzetip otyrǵan asqan eńbekqor jazýshy keldi.
PEN-klýbtyń jıyny túski astan keıin qaıta jalǵasty. Májilis zalyna tuıǵyndaı túıilip Ábdi-Jámıl kirip kele jatty. Toqsan bestegi adamnyń taıaǵynyń toqyly emes, aıaǵynyń typyry da emes, yrs etken demi qulaǵymyzǵa jetti. Biraq bul kezde májilis zalynda Oljas Súleımenov joq edi. Túske deıin qatysyp, óz mıssııasyn oryndap ketip qalǵan. Endi minbege ataqty «Qan men terdiń» avtory kóterilmek. Bári mınýt-sekýndyna deıin eseptelgen spektakldi osy aradan úze turǵym kelip otyr. Sebebi onyń tynysh jatqan jerinen turyp kelýiniń ózi jańaǵy aıtylǵan áńgimege jaýap emes pe?!
Qudaı bizge osy tuıǵyn shaldy bergenine de shúkir. Iá, qazaqqa Oljas ta birdeı, Ábdi-Jámıl Nurpeıisov te birdeı. Keıde olardyń arasyndaǵy ıntrıga ózi solaı bolýǵa tıisti zańdylyq sııaqty kórinedi. Sondyqtan basqany bilmeımin, óz basym olarǵa túsinistikpen qaraıtyn qazaqtyń birimin. Bul teketirestiń qyryq bes jyldan beri jalǵasyp kele jatqanyn da bilemin. Baqa-shaıannyń baqastyǵy emes, tektilerdiń teketiresi ekenin de ishim sezedi.
Ol Ǵabıt Músirepov te shaý tartyp, alyptar toby sahnadan kete bastaǵan shaq. Mine, sol sátte rýhanı lıderlik kimniń qolyna kóshedi degen másele týyndaı qaldy. Alyptar toby aspan tirep turǵanda olardyń arasyna shı júgirtýge máskeýlikter de batpaıtyn edi. Endi Máskeýde kimniń sózi júredi, lıderlik te soǵan baılanysty sheshiletin zaman týyp kele jatty. Eger sol kezde odaq kóleminde orystildi Oljas Súleımenov qana tanymal bolsa, qazaq qalamgerleri jetimkóńil bolyp qalar ma edi, kim bilsin.
Mine, osy tusta sahnaǵa 1974 jyly KSRO Memlekettik syılyǵyn alǵan Ábdi-Jámıl Nurpeıisov shyqty. Biraq másele syılyq alýda emes, másele ıntrıganyń ishinde bolýda desek qatelese qoımaspyz. Almaty men Máskeýdiń arasyn «arba jol qylǵan» eki qalamger ıntrıga ıirimine de sol jolmen tartylǵan sekildi. Oǵan dálel, joǵarydaǵydaı mártebeli syılyqty Muhtar Áýezovten keıin Juban Moldaǵalıev te aldy. Sol sııaqty Búkilodaqtyq komsomol syılyǵyn Oljas Súleımenovten keıin Muhtar Shahanov ta ıelendi. Biraq Juban Moldaǵalıev te, Muhtar Shahanov ta álgindeı ıntrıga ataýlynyń ishinde bolǵan joq.
Máskeý basyn soǵystyryp oınaımyn dese sebep te jetedi. Beınelep aıtqanda, bul «Qan men ter» men «Az ı Iа»-nyń arasyndaǵy «soǵys» bolýy da múmkin. Bir qazaqtyń basyna eki baq qatar qonsa arty ne bolary aıtpasa da túsinikti. Mártebeli syılyq «Qan men ter» roman-dramasyna jetpis tórtte berilse, «Az ı Iа» baspadan jetpis beste shyqty. Iаǵnı jetpisinshi jyldardyń ortasynda bir-birine qarsy qoıatyn basqa salmaqty dúnıe bolǵan joq. Oljas Súleımenovtiń alǵash «Qan men terge» tıisip sóılegen sózi de sol jyldarǵa týra kelýi tegin emes. Ábdi-Jámıl aǵamyzdyń saqtyǵyn biletinder, adýyndy aqyndy birinshi soqtyqtyrýy da ábden múmkin.
Alaıda zamany júrip turǵanmen orystildi aqynǵa qazaqtildi jazýshy keýdesin bastyra qoıǵan joq. Biraq eki alyptyń taıtalasynda shyǵys támsiline tán, batys prıtchasyna da bergisiz bir qyzyq jaǵdaı paıda boldy. Aqyn butaqta otyryp synaıdy, al jazýshy onyń aıtqandaryn azapty eńbekpen joqqa shyǵarǵysy kelip tyrbana beredi. Ár jol, ár sóılemdi ústinen bastyryp túzete berý taý qoparmasa da, tas qashaǵanmen birdeı. О́zin ózi kitaptyń ústinen bastyryp túzegendi Qajyǵumar Shabdanulynan kórip edik. Sirá, bul naǵyz klassık jazýshyǵa tán qasıet te shyǵar. Dese de butaqta saıraǵan aqynnyń kóleńkesi jazýshynyń moınyna ómir baqı túspeıtin redaktor bolyp minip almasyna kim kepil?..
Minsiz dúnıe bolmaıtynyn bile tura, minsiz dúnıe jasaý ómiriniń basty shartyna aınalǵan qalamgerdiń bul isi de támsildeı tamsantady. Kim ne dese de qazaq ádebıetinde Áýezovtiń tórt tomyndaı, Nurpeıisovtiń úsh tomyndaı, Qajyǵumar Shabdanulynyń alty tomyndaı eńbekti eshkim jazǵan joq. «Abaı jolymen» bastalyp, «Qan men termen» jalǵasyp, «Qylmyspen» tolyqqan tizim endi baltalasań da buzylmaıdy. Biraq «Qan men terdiń» sońynan «ony osyndaı dárejege jetkizgen aýdarmashy Kazakov» degen áńgime de ońaılyqpen qalmaıtyn sııaqty. Eger jazýshynyń jetpis bes jasynda jaryq kórgen «Sońǵy paryz» romanyn oqymaǵanda, men de «estigen qulaqta jazyq joq» dep júre berer me edim, qaıter edim.
Qalaı deseńiz de orys qalamgeri qazaqtyń obrazyn tolyqqandy etip somdapty degen de aqylǵa bir qonyp, bir qonbaıdy. Al «Qan men terdiń» eń basty jetistigi obrazdar galereıasyn qalaı sheber túzgeninde bolyp sanalady. Jazýshy ondaǵy keıipkerlerdiń árbirin qas sýretshiniń qylqalamynan shyqqan portretterdeı qaıtalanbas obrazdarǵa aınaldyrǵan. «Qan men terdi» osydan qyryq-elý jyl buryn oqyǵandar da Elamannyń, Aqbalanyń, Táńirbergenniń, Móńkeniń, Raıdyń, Sýdyr Ahmettiń kim ekenin jaqsy biledi. Bir kitaptan osynsha dara keıipkerdiń este myqtap saqtalýy da ádebıetimizdegi erekshe qubylys deýge bolady.
«Qan men ter» dáýirlik sıpaty kúshti týyndy bolsa, «Sońǵy paryz» áleýmettik áleýeti myqty shyǵarma. «Sondaı da bir kún bolǵan», «Sondaı da bir tún bolǵan» degen eki bóliminiń ataýy da óleń sııaqty tartymdy. Bireýler bul shyǵarmada pýblısıstıkalyq saryn bar desedi. Al pýblısıstıkalyq saryn kórkem shyǵarmaǵa zamanǵa saı jınaqylyq ákeletinin eshkim aıtpaıdy. Onda da romanda shıyryla shıryqqan sóılemder keıde óleń joldaryndaı otty sezimmen-aq alyp ketedi. Pýblısıstıkalyq saryn degennen góri, zamanǵa saı kórkem saryn dep baǵalaǵan áldeqaıda ádilirek.
«Sońǵy paryz» qazaq ádebıetine úlken jańalyq ákelgen roman. Onyń sebebi buryn bizde mundaı depressııalyq ádebıettiń úlgisi bolǵan joq. Jekelegen keıipkerlerdiń jalǵyzdyqqa urynýyn depressııalyq ádebıetke jatqyza almaımyz. Al «Sońǵy paryzda» adam qoǵammen birge tyǵyryqqa tireledi. Bir qarasań tartylyp bara jatqan teńiz tragedııasy úlken ról oınap turǵan tárizdi. Úńile kep qarasań ol, oqıǵa ótetin keńistik sııaqty ekinshi qatarǵa kóshe bastaıdy. Onyń ornyna bar qundylyǵynan adalanyp, daǵdarysqa ushyraǵan adam jany alǵa shyǵady.
«Sońǵy paryz» álem ádebıetine de qosatyn azdy-kópti jańalyǵy bar roman. Olaı deıtinimiz álem ádebıetinde depressııalyq ádebıet adam men qoǵamnyń ishki qaıshylyqtarynan kórinis tabatyn. Keıipkerler ne bir óner shyǵarmasy, ne bir baıansyz mahabbat, ne bir áleýmettik jaǵdaı úshin ózderin ózderi ishten jep taýysatyn. Bir qarasań sonshalyqty túńilýge sebep te joq sııaqty, tipti «depressııa meniń súıikti dertim» degendeı Qudaı aldyndaǵy astamshylyq ta baıqalyp qalady. Onyń janynda «Sońǵy paryzdaǵy» toryǵýdyń tartylǵan teńizben ózektestigi ómirden túńilgen adamnyń aıaq-qoly joq músápirdiń qaıyr tilep otyrǵanyn kórip es jıǵan támsilin eriksiz eske túsirtedi.
«Sońǵy paryz» Nuq paıǵambar kemesiniń tiri qalý, aman qalý ıdeıasyn jańǵyrtqan roman. Ol bas keıipker Jádiger qoınyna tyǵyp alyp júretin quıtaqandaı qus beınesinde kórinedi. Mynaý ekologııalyq daǵdarysqa ushyraǵan dúnıede adam janyn jylytatyn ne bar degen suraqtyń sımvoldyq jaýaby ispetti. Keýdesi qustyń uıasyndaı pende shyraq óziniń on segiz myń ǵalamdaǵy jalǵyz pana ekenin quıtymdaı qusqa qalaı túsindiredi. Eger sonyń jaýabyn tapsa, adam teńizdi de saqtap qala alar ma edi deısiń. Muz ústinde qusty qoınynan shyǵaryp ushyryp jibergenin neshe saqqa júgirtýge bolar, biraq odan shyǵatyn qorytyndy bireý. Jer betindegi sońǵy tirshilikteı jańaǵy ushqan quıtaqandaı qus endi sol ushqan jerine qaıta qona ala ma, túp qazyq ıdeıa mine, sonda.
«Sońǵy paryz» álem ádebıetine jol tabatyn taǵy bir múmkindigi bar roman. Ol Shyńǵys Aıtmatovtyń «Aq keme», «Teńiz jaǵalaı júgirgen tarǵyl tóbet» hıkaıattary sııaqty teńiz taqyrybyna arnalǵan. Búkil álemdegi teńizder men muhıttardyń qorshaýynda jatqan elder keń dala fılosofııasyn báribir túsinbeıdi. Alaqandaı kóli bar qyrǵyz elindegi álemge tanymal jalǵyz jazýshy eki birdeı shyǵarmasyn Ystyqkólge beker arnap otyrǵan joq. Demek shetel oqyrmandary da tartylyp bara jatqan teńizden týyndaǵan qazaq keıipkerdiń jan dúnıe toryǵýyn jatsynbaı qabyldasa kerek.
«Sońǵy paryz» búgingi kúnniń minez-qulqy kúrdelengen keıipkerin somdaýymen de jańashyl. Ol keshegi kúngi bárin keýdege salatyn uranshyl urpaqtyń ókili emes. Kerisinshe tabıǵatqa barynsha jaqyndaǵan jazaly hám japaly tulǵa. Bireýdiń istegen isi úshin japa shegetin, bireýdiń jasaǵan qylmysy úshin jaza tartatyn tulǵalyq dárejege jetken keıipkerdiń keńistigi de keń. Ol qoınyna quıtaqandaı qusty salyp alyp, muz ústine shyqqanda aldynan basqa álem ashylady. Keıipkerin bulaısha ǵaryshtyq sananyń quly etip beıneleý úshin jazýshyǵa da úlken júrek kerek-aý dep oıladyq.
«Sońǵy paryz» jazýshynyń ózin de neshe alýan qańqý sózden qutqarǵan roman. Osy dılogııa jazylǵannan keıin «Keıipkeri Sholohovtyń keıipkerine uqsaıdy», «Jetpeı turǵan jerin aýdarmashy jetildirip jiberipti» degen sııaqty qańqý sózder kilt tyıyldy. Onyń ornyna: «Bul kisiniń orysshasy da, qazaqshasy da birdeı. Oryssha da jazady, qazaqsha da jazady. Oryssha jazsa bireýge qazaqshaǵa aýdartady, qazaqsha jazsa bireýge orysshaǵa aýdartady. О́z jazǵanyn ózi qazaqshaǵa da, orysshaǵa da ómiri aýdarmaıdy» degen áńgime tarady. «Sońǵy paryzdaǵy» ár sózi synalap jazylǵan mátindi oqyǵanda, oǵan eriksiz ılanasyń.
Ol kópten ustamaı ketken «Sońǵy paryzdy» qolyna alǵanda ózine de endi túzeıtin jeri qalmaǵan sııaqty kóringen. Bul kitap birneshe ret basylyp shyǵyp ta qoıdy. Bir-eki márte aty da ózgerdi. Biraq «Sońǵy paryz» degen ataý oqyrman kókeıinde mórdeı basylyp qalyp qoıdy. О́zine salsa «Sondaı da bir kún bolǵan», «Sondaı da bir tún bolǵan» degen qanatty sóz unaıdy. Ekeýi bir romannyń basyn quraǵan eki kitaptyń ataýy. «Bir kún, bir tún» dep atasa qaıtedi, a? Kitabyn qanat bitirip ushyryp jibergisi kelgendeı qaıta-qaıta qomdana berdi.
Áldenege shamyrqanǵandaı da túri bar. Adam ózine qashan qanaǵattanypty. Jańa ǵana telefonda aıtylǵan sózder de mıynda saǵat qusap shyqyldap tur. Shetelden kimder kelgenin taǵy qaıtalap surady. Oljas Súleımenovtiń ne sóılegenin estimegen boldy. Múmkin estimegen de shyǵar. Qulaǵyndaǵy dybys ulǵaıtqyshty aqyryn qozǵap-qozǵap qoıdy. Joq, barmasa bolmaıtyn shyǵar. Túske deıingi jıyndy solarǵa berdi. Endi tústen keıin barmaqshy. О́ziniń bar ekenin kórsetip qaıtqannyń ózi nege turady.
Ábe kirip kelgende bárimiz de demimizdi ishimizge tartyp tyna qaldyq. Oljas Súleımenovtiń orny bos tur. Ekeýi sózderin bir-biri joqta aıtsa da estimeı qoımaıdy. Sondyqtan ol kisiniń kelgeni de, ne sóıleıtini de oqıǵa sııaqty eleńdetti. Baıaǵy shýly da dýly ádebı ortaǵa qaıta tap bolǵandaı bir lep jelpip ótti. Keıde úlken tulǵalardyń taý qozǵaltqandaı yrǵasqanyn da saǵynady ekensiń. «Bizge ne jetpeıdi?» dese, «Bizge bir ashý jetpeıdi» degiń kelip-aq turady.
Biraq ol Oljas Súleımenovtiń jańaǵy aıtqan syny týraly bir aýyz til qatqan joq. Sonyń ózinde aýzynan shyqqan ár tirkes basqaǵa emes, soǵan arnalǵandaı sózi myq, daýysy nyq estiledi. Bul kisi de túske deıingi minbede saıraǵan adýyndy aqyn qusap ózine tıesili rólin oınap turǵanyn bizdiń de ishimiz sezedi. Quddy ishinde qandaı boran soǵyp ótkenin biz bilmeıtindeı keıip tanytyp turǵanyn qaıtersiń. Bálkim ózi de mán bergisi kelmegen shyǵar, aqyrynda biz de ádettegideı pendeshilikke balap qoıa salǵan bolarmyz. Sonda osyndaı úlken tulǵalardyń arasynda da usaq-túıek pendeshilik bolýy múmkin be degen suraq báribir kókeıińde turady eken.
Aqıqatynda bul jeke bas arazdyǵy emes, jaratylystar qaqtyǵysy ekenin mádenıetimiz óskende túsinermiz. Shyndyǵynda munda taý men dala fılosofııasyna teńiz tragedııasy qarsy qoıylyp turǵan joq pa? Mysaly, bas keıipker Jádiger úshin týlaǵan teńiz tartylsa, myna qulazyǵan qý mekıende basqa ómir joq esepti. Al onyń qarsylasy Ázim úshin teńiz tartylsa, onyń ornyna maqta plantasııasyn salý ıdeıasy ómirsheń kórinedi. Keıipkerleri osyndaı adamzattyq murattar úshin qaqtyǵysqa túsetin jazýshynyń ómirde de kúrdeli qaqtyǵystarǵa barýy asa tańdanarlyq is emes.
Menińshe, Ábeńizdiń ózi de bul teketireske pálsapashyl adamnyń kózqarasymen qaraıtyn tárizdi. Ol ishten tynǵan saıyn ádebıette jańa obrazdar týdyrýmen keledi. Onyń qalamynan ádebıetimizde buryn kezdespegen keıipkerdiń somdalyp shyǵýy da sodan bolsa kerek. Shynynda da ádebıetimizdegi búkil qalypqa túsken uǵymdardy joqqa shyǵarý Ábdi-Jámıl Nurpeıisov sııaqty alyptardyń ǵana qolynan keledi. «Sońǵy paryzdaǵydaı» shyǵarmany úmitsizdikpen aıaqtaý aptyqqan kóńilderdi sabasyna túsirýge qyzmet etip tur. Romannyń sońǵy betin japqanda ómir qasiretimen de ystyq, taqsiretimen de tátti ekenin bar jan-tánińmen sezingendeı bolasyń.
Osy arada oıymyzdyń dáleline Ábish Kekilbaıuly bergen baǵany da keltire ketsek artyq emes shyǵar. Ábish Kekilbaıuly romandy: «Ol – bizdiń jańa ádebıetimizdiń jańa arnasyn salyp beretin alǵashqy muzjarǵyshtaı» dep sıpattap ótipti. Sondaǵy keltirgen anyqtamasy «zaıa ǵumyr ádebıeti» degen tujyrymǵa taban tiregen eken. «Kesek epıkanyń ornyna az adamdardyń, tipti bir ǵana kisiniń jan dúnıesindegi alaı-dúleı ahýaldy ejikteıtin jańa roman keldi» degen sózi de osy oıyn asha túsipti. Al biz joǵaryda aıtqanymyzdaı, ony buryn bizdiń ádebıetimizde bolmaǵan «depressılyq ádebıet» dep jańasha túrlendirdik.
Jazýshynyń tulǵalyq qasıeti, ómirlik tájirıbesi, jaratylystyq ereksheligi bolmasa mundaı eńbek te týmas edi. Ol ádebıette ǵana emes, ómirde de ár nárseniń túbin kórgen shynaıylyǵynan aınymaǵan tulǵa. Kimmen ne úshin aıtyssa da óz sózimen aıtqanda «ólimge qııatyn ıttik» úshin aıtyspaıdy. Birin-biri «ana dúnıege attanǵany durys boldy» dep ashyq aıtyp-jazyp jatqandardy da kórip júrmiz! Onyń janynda ázelgide aıtqanymyzdyń bári taza aıtys, adal kúres, tekti teketires!
Bir kúni «Jas Alash» gazetiniń redaksııasyna qazaq ádebıetiniń asqar taýy Ábdi-Jámıl Nurpeıisov keldi. Asqar taýy deıtinim ol kisiniń ádebıettegi orny da bólek, jasy da úlken, ol kezde bir jasy kem seksende. Buryn ákelerimiz elý jastyń ózinde qarqaradaı bop kórinýshi edi. Myna kisiniń qımyly shıraq, sózi pysyq, úırenshikti mánerinen jańylmaǵan. Biraq onyń amanat aıtýǵa kelgen kelisin qaıdan bileıik. Kúzetshiniń qasynan qarsy alyp, tizgindi birden ózine berip, izinen erip joǵaryǵa kóterildik.
– Sen, – dedi Ábeń, – seni bilem ǵoı, – dedi. – Biraq sen meniń aldyma áneý Juldyz Ábdilda degen tilshini keltir. Áýeli ózimen tanysaıyn, sosyn dıktafony bolsa, soǵan biraz sóılep keteıin.
– Suhbat beresiz be, aǵa, – dep men de qopańdap qaldym. – О́zimiz de sizge habarlasýǵa batpaı júr edik.
– Joq, – dedi Ábeń, – suhbat bermeımin, – dedi. – Jáı áńgime aıtam da ketem.
Sonda asqar taýdaı Ábeńiz barmaqtaı tilshi Juldyz Ábdildanyń úntaspasyna kemi eki saǵattaı sóılep, áldeneshe taspany taýysyp ketti. Kirip-shyǵyp qulaq salyp júrgende uqqanym, sondaǵy aıtqan búkil áńgimesiniń keıipkeri bir-aq adam bolyp shyqty. Sol bir adamnyń ózine qatysty qaı jerde ne aıtqanyn, qaı ýaqytta ne istegenin, aıaqtan qalaı shalǵanyn, tóbesinen qalaı basqanyn ishine uzatylatyn qyzdyń júgindeı qattap jınaı beripti. Kún qurǵatpaı úzindi-úzindisimen gazetimizge basylyp júrgen Qadyr Myrza-Álıdiń «Iirimindeı» bolmasa da, biraz nómirge úzbeı jarııalaýǵa jetip qalatyn túri bar. Kúzetshiniń qasyna deıin shyǵaryp salyp turyp suraǵanym:
– Gazetke qashan daıyndaıyq? – degen áńgime boldy.
– Joq, – dedi Ábeńiz, – gazetke berýdiń qajeti joq, – dedi
– Onda ózińizge qaǵazǵa túsirip bereıik pe? – dedim men de qoımaı.
– Joq, – dedi Ábeńiz, – maǵan da keregi joq, – dedi.
«О́mirde bir toıǵanym osy boldy» degendeı, qos-qosynan ustaǵan úntaspamyzdy qushaqtap qala berdik. Sasqanym bolar: «Ne ekenin aldyn ala surap almadyń ba?» dedim Juldyzǵa. «Amanat aıtýǵa kelgenin men qaıdan bileıin?» dedi Juldyz da tańdanysyn jasyra almaı. Ábeńiz sol úntaspaǵa jazylǵan amanatyn bir jyl ótti suramady, eki jyl ótti suramady, aqyry sol kúıi umytyldy. Mine, sodan beri de on jeti jyl arǵymaq attaı zýlap óte shyǵypty. «Ábemiz toqsan alty jasynda endi amanat aıtsa, ne aıtar eken?» dep te oılap qoıam keıde.
Bálkim osy bir úntaspaǵa jutylǵan amanat bolmaǵanda, bul maqalany jazý oıyma keler me edi, kelmes pe edi, kim bilsin. Eger ol da jazýdyń fanatıgi bolmaǵanda, osy jasynda «Sońǵy paryzdaı» tyń tynysty týyndy týar ma edi, týmas pa edi, kim bilgen. О́zi de ishi qudyqtaı tereń adam, keıipkeri de óziniń ekinshi syńaryndaı mazasyz, romany da oı jetpeıtindeı túpsiz. Sonyń bárin de jıyp tastap: «Eskendirdiń múıizin kórdim!» dep aıdaladaǵy qudyqtyń basyna baryp aıqaı salǵysy keletindeı tynymsyz. Meniń de ol týraly aıtqanymnyń, jazǵanymnyń, syzǵanymnyń bári de baıansyz, baılaýsyz, turlaýsyz...
...Maqalamdy bulaısha aıaqtaýyma romandy oqyǵannan keıingi ishime tolyp qalǵan sherli sezimder de qatty áser etti. Mosarttyń áıgili, Muqaǵalıdyń qaıǵyly qasiretnamasyndaǵy gallıýsınasııaǵa elitkendeı, ózime ózim kelgenshe de biraz ýaqyt ótti. Sodan soń ǵana qazaqtyń taǵy bir ıntellektýal jazýshysy Ábdi-Jámıl Nurpeıisovtiń óz jurtymen birge, órkenıet álemine de arnap jazǵan teńiz rekvıeminiń sońǵy betin jeńil bir kúrsinip baryp japtym.
Júsipbek QORǴASBEK
