Uıatyńdy umytpa

Árıne, ol meniń qurdasym da, jezdem de emes. Biraq óziniń balalarmen oınaǵandy jaqsy kóretin qýaqy qylyǵy bar edi. Men de baıqamaı ádepsiz sózdi tóbeden qoıǵandaı aıta saldym. Ol kisi bolsa sol mezette sileı­gen qalpy turyp qaldy. Áýelgide túsinbeı qaldy-aý deımin, ne aıtaryn bilmeı kidirip, birazdan keıin: «Áı, sen ne aıtyp tursyń?» dep, maǵan qolyndaǵy aǵashyn siltep jiberdi. Zyp etip, qasha jóneldim. О́zim de ne bolǵanyn túsingen joqpyn. Ol kezde men altynshy synypta oqımyn. Degbirim basyp úıge keldim. Sodan keıin she…

Baıqamaı aýzymnan shyqqan ádepsiz sózim úshin qaradaı qa­ra terge túseıin. Betimniń oty shyq­ty. Onyń bizge jasaǵan jaq­sy­lyǵy kóp edi. Anam ne aıtsa da oryndaıdy. «Siz-biz» desip otyrǵan qudaıy kórshimiz. Sodan ol kisiniń  anadaıdan qarasy kóri­n­se qashamyn. Osylaı sabylyp úsh aı júrdim. Sóıtip, bir kúni betpe-bet kezdesip qaldyq. Bul­taratyn jer joq. Uıalyp, ádepsiz qylyǵym úshin keshirim suradym. Úndegen joq. Bar bolǵany «Uıa­tyńdy umytpa» dedi. Osy oqıǵa maǵan ómirlik sabaq boldy.

Bala kúnimizde úlkenderden «uıat bolady» degen sózdi jıi estidik. Ata-anamyz da osy kıeli uǵymdy boıy­myzǵa sińirdi. Qaza­qy tárbıeniń negizi uıat pen obal-saýaptan turady. Bireýge artyq sóz, artyq qımyl kórsetip qoı­saq, uıatymyz úshin jerge kirip ketýge barmyz.

Búginde adamı qundylyqtar ózger­di. Burynǵydaı ádepsiz qy­lyq­tardy tyıyp tastaıtyn úlken­der de azaıdy. Árkim óz bil­ge­nimen, óz túsinigimen ómir súrýde. Hakim Abaı atamyz otyz altynshy qara sózinde: «Kimniń uıaty joq bolsa, onyń ımany da joq» depti. Boıyna izgilik qonǵan, uıaty mol adam jamandyqqa barmaıdy. Buryn aýylda osyndaı kıeli adamdar boldy. Olar uıat pen adaldyqtyń ólshemi edi. Al qazir she...?

Erkin aǵamnyń «Uıatyńdy umytpa» degen sózi áli kúnge deıin jadymda jańǵyryp turady.