Indýstrııanyń damýy ınvestorǵa táýeldi me?

Derekke júginsek, 2021 jyly Jeti­sýdaǵy túrli jobalarǵa 728 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy. Jalpy, oblystyń ınvestı­sııa­lyq portfelinde 612 joba naqtylanyp, oǵan 5,5 trln teńge bolatyn qarjy baǵyttalǵan. Bas­tamalardyń kezeń-kezeńimen iske asyrylýy óńirde 40 myń jumys ornyn ashýǵa múmkindik beredi. Byltyr 1,9 myń jumys ornyn ashýǵa qol jetkizgen 45 jobaǵa jan bitken. Buǵan 45,9 mlrd teńge ınvestısııa quıyldy. Al bıyl oblys ekonomıkasyna 761 mlrd teńge kóleminde tikeleı ınvestısııa tartý kózdelgen. Osy jerde Jetisý aımaǵynda álemge áıgili transulttyq kompanııalardyń qarjysyna iske qosylyp jatqan óndiris oshaqtary jaıly aıtý paryz. Statıstıkaǵa qarasaq, jalpy, elimiz boıynsha transulttyq kompanııalardyń qatysýymen 16 joba júzege asyp jatqan bolsa, onyń 9-y Almaty oblysynda. Onyń biregeıleri búginde álem naryǵyna óz ónimderin shyǵaryp jatyr. Mysalǵa, Qapshaǵaı qalasynyń mańynda ornalasqan «Mareven Fýd» zaýyty shetel ınvestısııasyna salynǵan bolatyn. О́ndiriske 15,4 mlrd teńge shetel ınvestısııasy tartyldy. Buǵan deıin 32 joba tikeleı sheteldik kompanııalardyń qatysýymen jumysyn bastaǵan bolatyn. Olardyń qatarynda álemge áıgili «Koka-Kola», «Fýd Master», «Danon», «Efes», «Djı Tı Aı», «Tıkýrılla» sııaqty jıyrmadan astam brend kompanııalar bar.

Endi osy kompanııalardyń tizimin «Tehnonıkol» transult­tyq korporasııasynyń jobalary tolyqtyratyn boldy. Kompa­nııa Almaty oblysy Talǵar aýdany­nyń aýmaǵynda jylý oqshaýlaý materıaldaryn shyǵaratyn eki zaýyt qurylysyn sáýir aıyn­da bastaýǵa nıetti eken. Byltyr oblys ákimdigimen jasalǵan yn­tymaqtastyq týraly memoran­dýmda kásiporyndar aýmaǵyn elektr, sý, gaz, káriz jelilerimen, kirý jolymen qamtý, temir joldy iske qosý jumystary qaras­tyrylǵan eken. Jaqynda oblys ákimi Qanat Bozymbaev «Teh­no­nıkol» kompanııasynyń ókil­derimen kezdesip, sharýa jaıyn taǵyda pysyqtady. Kezdesý ba­ry­synda zaýyttar ornalasatyn «Qaırat» ındýstrıaldy aı­ma­ǵyna temir jol, sý, káriz, elektr júıeleri tartylǵany, tek iske qosyp tekserý jumystary qal­ǵa­ny belgili boldy. Kóktemde topy­raq jáne qıyrshyqtas tógý ar­qyly jol tóseledi. Sol sııaqty gaz qubyryn tartý máselesi she­shi­ledi. Jobaǵa sáıkes dýaldy oqytýǵa múmkindik beretin oqy­tý ortalyǵyn ashýǵa qajetti kolledj Talǵar aýdanynyń aýma­ǵynan usynylady.

– «Tehnonıkol» – tanymal kompanııa jáne oblys úshin ma­ńyz­dy ınvestor. Eki zaýyttyń ashylýy nátıjesinde, óńirde jańa tehnologııaly qurylys materıaldarynyń óndirisi iske qo­sylyp, jańa jumys oryndary ashy­lady. Bul óz kezeginde oblys ekonomıkasynyń ósimine oń yqpalyn tıgizedi dep oılaımyn, – deıdi Q.Bozymbaev.

Aıtpaqshy, «Tehnonıkol» transulttyq korporasııasy na­ryqta 30 jylǵa jýyq ýaqyt­tan beri jumys istep keledi eken. Korporasııa quramyndaǵy 58 zaýytta 3 myńdaı ónim túri shy­ǵarylyp, taýarlary 95 elge eks­porttalady. Al Talǵar aýdanyn­da ornalasatyn eki zaýytqa jal­py quny 44 mlrd teńge ınves­tısııa tartylady dep kútilýde. Ká­sip­­oryndar jylý oqshaýlaý mate­rıal­daryn óndiredi. Zaýyt iske qo­syl­ǵannan keıin 200 adam­ǵa tu­raqty jumys ornyn usynbaq.

Jalpy, elimizdiń ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq damý jolynda ınvestorlardyń alatyn orny erekshe ekeni aksıoma. Alaıda bul salanyń naqty nátıjege qol jetkizýi men ekonomıkalyq tabysynyń artýyna ınvestorlar ǵana múddeli bolmaýy kerek. Iаǵnı elimizdiń ındýstrııalyq damýyn ınvestısııaǵa táýeldi etip qoıýdyń sońy sheksiz mono­po­lııaǵa ulasatynyn ýaqyt kór­setip otyr. Demek ákimder ishki óndiristi ilgeriletý úshin bıýdjet qarjysyn da tıimdi paıda­lanýy kerek. Qazir elimizde ın­dýstrııalyq-ınnovasııalyq damý­dyń memlekettik baǵdarla­­ma­sy júzege asyp jatyr. Másele, osy baǵdarlama aıasynda naqty qan­­daı is jasalǵanynda bolyp tur. Taqyryp retine qaraı biz atalǵan baǵyttaǵy jumys­tar­dy tilge tıek etýdi de maq­sat tut­tyq. Birqatar sharýa jasal­ǵan eken. Mysaly, ótken jyly Jeti­sý­da ındýstrııalyq-ınnova­sııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde 18,7 mlrd teńgege 5 nysan iske qosyl­dy. Aımaq áleýetin arttyrý­da ma­ńyz­dy ról atqaratyn nysan­dar­dyń qatarynda jylyna 100 mln lıtrge deıin alkogolsiz sýsyn­dar shyǵaratyn Pure Pack zaýy­ty, jylyna 200 myń dana gaz plı­talaryn qurastyratyn «Tur­mys­tyq tehnıka» zaýyty, jy­ly­na 3 myń tonna kondıterlik ónim ja­saı­tyn «Iаkar» fabrıkasy jáne Shelek dálizindegi «Nur­ly» jel elektr stansasy qurly­sy­nyń ekin­shi kezegi men Shaja óze­nin­de qýaty 25,8 MVt bolatyn sý elektr stansanyń qurylysy bar eken.

– Bul jerde «Qarapaıym zat­tar ekonomıkasy» baǵdarla­ma­sy­nyń da óńirdiń órkendeýine qosqan úlesi týraly aıtpasqa bolmas. Atalǵan baǵdarlama aıasynda 2021 jyly 135,2 mlrd teńgege 220 joba maquldandy. Bul da ótken jyldaǵy jetistik­terdiń biri. Al bıyl oblystaǵy ónerkásip óniminiń kólemin 3 paıyz ósimmen 1 trln 563,9 mlrd teńgege jetkizý josparlanǵan. Ekonomıkadaǵy turaqty ósý, ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrý jáne qabyldanǵan áleý­mettik qoldaý sharalary ha­lyq­tyń tabys deńgeıin saqtaýǵa, ju­mys­syzdyqtyń ósýine jol ber­meýge múmkindik beredi. Byl­tyr aımaqta barlyǵy 54,8 myń jumys orny ashylsa, onyń 30 myńy turaqty eńbek kúshine aınaldy, – deıdi oblystyq ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý bas­qarmasynyń basshysy Jomart Ámirhanov.

Almaty oblysy